Hội nghị Thượng đỉnh Chính phủ Thế giới (WGS) diễn ra tại thành phố Dubai của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) trong tuần này ghi nhận số lượng đại biểu châu Âu tham dự kỷ lục, khi quốc gia vùng Vịnh tự định vị là trung tâm trung lập cho đối thoại toàn cầu.

Nguyên thủ các quốc gia Nam Mỹ tham dự WGS 2026 tại UAE. Ảnh: The National

Diễn ra từ ngày 3 đến 5-2, WGS quy tụ hơn 35 nguyên thủ quốc gia và 500 bộ trưởng. Tổng thống Thụy Sĩ Guy Parmelin, Tổng thống Estonia Alar Karis và Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez tham dự hội nghị, cùng với các nhà lãnh đạo châu Âu khác đến từ Serbia, Bắc Macedonia, Albania, Gruzia.

Sự góp mặt kỷ lục của đại diện cấp cao các nước tại WGS lần này đã giúp UAE củng cố vị thế là một "điểm hẹn" quan trọng cho đối thoại toàn cầu.

Omar Al Olama, Quốc vụ khanh phụ trách trí tuệ nhân tạo và kinh tế số của UAE, nhấn mạnh rằng Abu Dhabi tự hào khi giữ vai trò đó. Ông cũng chỉ ra sự tham gia của UAE trong các nỗ lực hòa bình, bao gồm các cuộc đàm phán liên quan đến Ukraine và tiến trình hòa giải Armenia - Azerbaijan.

Trung lập nhưng không thụ động

Tiến sĩ Anwar Gargash, Cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE Mohamed bin Zayed Al Nahyan, đã giải thích lý do vì sao UAE đang nắm giữ cơ hội ngoại giao đặc biệt và hiếm hoi khi là nơi tổ chức đàm phán ba bên giữa Mỹ, Nga và Ukraine.

Theo Tiến sĩ Gargash, UAE được cộng đồng quốc tế công nhận là một “địa điểm trung lập” cho các cuộc hòa đàm giữa Nga và Ukraine. Theo ông, cách nhìn nhận này bắt nguồn từ chính sách có chủ đích của UAE là không chọn phe trong cuộc chiến, dù phải đối mặt với nhiều chỉ trích vì duy trì quan hệ với cả Ukraine lẫn Nga. Ông giải thích rằng cách tiếp cận cân bằng đã giúp UAE giữ vững uy tín với tư cách là một bên chủ nhà khách quan. Lập trường này phù hợp với chính sách đối ngoại rộng lớn hơn của UAE, vốn đề cao đối thoại, giảm leo thang căng thẳng và các nỗ lực nhân đạo trong một thế giới ngày càng phân cực.

Kể từ khi chiến sự Ukraine bùng phát vào năm 2022, UAE đã liên tục kêu gọi các giải pháp chính trị thay vì leo thang quân sự, đồng thời ủng hộ luật pháp quốc tế và thúc giục tôn trọng chủ quyền cũng như toàn vẹn lãnh thổ. Những đóng góp thực tế của UAE bao gồm làm trung gian cho nhiều đợt trao đổi tù binh giữa Nga và Ukraine (hơn 4.000 tù binh) cũng như cung cấp không gian cho các cuộc thảo luận.

Abu Dhabi đã tổ chức 2 vòng đàm phán ba bên giữa Nga - Mỹ - Ukraine, lần gần nhất vào ngày 4 và 5-2. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết một kết quả “quan trọng” của vòng đàm phán mới nhất là Mát-xcơ-va và Kiev đạt thỏa thuận về một cuộc trao đổi tù binh sắp tới.

Tuy nhiên, sự trung lập của UAE không mang tính thụ động. “Bạn phải giữ đủ khoảng cách với bên này và bên kia. Và bạn phải được công nhận là phát biểu nhất quán trước công chúng và sau những cánh cửa đóng kín”, ông Gargash nói. Trong bối cảnh địa chính trị hiện nay, khi các kênh liên lạc đang khép lại nhanh hơn tốc độ chấm dứt xung đột, thì sự nhất quán này chính là một dạng đòn bẩy.

Chính sách đối ngoại của UAE ngày càng mang tính chủ động. Trong thập kỷ qua, nước này đã mở rộng đáng kể sự hiện diện ngoại giao, tăng cường quan hệ đối tác trên khắp Trung Đông, châu Phi và châu Á, đồng thời đóng vai trò tích cực trong các nỗ lực hòa giải khu vực. Cách tiếp cận này phản ánh mô hình chung của các cường quốc tầm trung: theo đuổi ảnh hưởng thông qua ngoại giao chủ động, thay vì liên kết chặt chẽ với một khối quyền lực duy nhất.

Quốc gia vùng Vịnh này hợp tác chặt chẽ với Mỹ và châu Âu, trong khi mở rộng quan hệ với Trung Quốc, Ấn Độ, Nga và các nền kinh tế mới nổi.

HẠNH NGUYÊN