Rượu, bia không đơn thuần là thức uống mà còn là một chất hướng thần, với những đặc tính gây ra sự lệ thuộc, tấn công trực diện vào sức khỏe, tinh thần; nếu người sử dụng rượu, bia không làm chủ được bản thân, sẽ có những hành động gây mất trật tự xã hội. Tết Bính Ngọ 2026 gần kề, trong những buổi tiệc, khó tránh khỏi sử dụng rượu, bia. Vì vậy, việc nhận diện rõ tác hại của rượu, bia để tiết chế và tuân thủ pháp luật là rất cần thiết để trọn vẹn niềm vui đoàn viên.

Công an TP Cần Thơ kiểm tra nồng độ cồn của người điều khiển phương tiện. Ảnh: Công an TP Cần Thơ​

Những cảnh báo từ thực tiễn

Trong dịp Tết, nhiều người mang tâm lý “cả năm mới có một ngày” nên cứ uống thoải mái, “lờ” đi tác hại của rượu, bia. Thực tế, nhiều trường hợp buông lỏng kiểm soát trên bàn nhậu là khởi đầu cho những bi kịch không thể cứu vãn.

Ngày 14-1-2026, tại phường Trảng Dài, tỉnh Lâm Đồng, trong lúc uống rượu tại buổi liên hoan cuối tuần, giữa Huỳnh Thiệt và ông L.P xảy ra mâu thuẫn, dẫn đến xô xát. Hậu quả ông L.P tử vong. Vụ việc cho thấy, rượu, bia gây mất kiểm soát, biến những tranh cãi nhỏ trở thành xung đột nghiêm trọng, để lại đau thương cho gia đình và ảnh hưởng đến an ninh trật tự địa phương. Một cảnh báo khác, hiểm họa ngộ độc từ rượu không rõ nguồn gốc ảnh hưởng nghiêm trọng sức khỏe của người dùng. Mới đây, một nhóm 11 người tại TP Hải Phòng uống rượu tự ngâm khiến 1 người tử vong và nhiều người khác bị tổn thương thần kinh thị giác, rối loạn hô hấp nặng.

Chưa kể, theo thống kê của Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, năm 2025 cả nước xảy ra 18.601 vụ tai nạn giao thông, làm chết 10.491 người. Dù con số này đã giảm sâu so với năm 2024, nhưng ước tính vẫn có khoảng 40% số vụ tai nạn giao thông và 11% số người chết liên quan đến rượu, bia. Điều này cho thấy vi phạm nồng độ cồn vẫn là vấn đề cần tiếp tục được xử lý nghiêm để giảm thiểu các vụ tai nạn nghiêm trọng.

Nghiêm túc tuân thủ quy định của pháp luật 

Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia thiết lập những cơ sở pháp lý nhân văn nhưng cực kỳ nghiêm khắc. Mục tiêu cốt lõi của Luật không phải là cấm đoán niềm vui, mà là phòng ngừa, ngăn chặn những tác hại do rượu, bia gây ra.

Trong Điều 5 của Luật về các hành vi bị nghiêm cấm, có quy định đáng chú ý là cấm tuyệt đối điều khiển phương tiện giao thông khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn. Khác với trước đây, mức nồng độ cồn hiện nay được áp dụng ngưỡng bằng 0. Điều này đồng nghĩa với việc, chỉ nhấp một ngụm rượu xã giao là đã vi phạm pháp luật nếu ngồi sau tay lái. Bên cạnh đó, hành vi ép buộc người khác uống rượu, bia cũng bị nghiêm cấm.

Luật còn quy định cấm người chưa đủ 18 tuổi sử dụng rượu, bia và nghiêm cấm bán, cung cấp, khuyến mại rượu, bia cho người chưa đủ 18 tuổi. Việc sử dụng lao động là người chưa đủ 18 tuổi trực tiếp tham gia vào việc sản xuất, mua bán rượu, bia cũng là hành vi bị nghiêm cấm. 

Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia, quy định cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong các cơ quan, tổ chức, sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, chiến sĩ, người làm việc trong lực lượng vũ trang nhân dân, học sinh, sinh viên không được uống rượu, bia ngay trước, trong giờ làm việc, học tập và nghỉ giữa giờ làm việc, học tập. Quy định này nhằm duy trì kỷ cương và hiệu quả công vụ.

Ngoài ra, Luật này còn quy định khắt khe về địa điểm cấm uống rượu, bia tại Điều 10. Không chỉ ở công sở, trường học hay bệnh viện, mà tại các địa điểm công cộng như công viên hay trạm dừng nghỉ giao thông, việc sử dụng đồ uống có cồn đều bị nghiêm cấm. Điều này nhằm đảm bảo không gian văn minh cho cộng đồng và ngăn chặn từ sớm các hành vi gây mất trật tự.

Để thực thi Luật hiệu quả, Chính phủ đã ban hành các nghị định quy định xử phạt với những chế tài nghiêm khắc mà gần đây nhất là Nghị định 168/2024/NĐ-CP (NĐ 168/2024/NĐ-CP) quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực giao thông đường bộ; trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe.

Theo đó, đối với hành vi điều khiển ô tô trên đường mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá 80mg/100ml máu hoặc vượt quá 0,4mg/1 lít khí thở, thì bị phạt tiền 30-40 triệu đồng. Hình phạt bổ sung là tước quyền sử dụng giấy phép lái xe từ 22-24 tháng. Ngay cả ở mức thấp nhất (chưa vượt quá 0,25mg/1 lít khí thở), người lái xe vẫn bị phạt 6-8 triệu đồng và tước bằng lái đến 12 tháng. Còn đối với mô tô, xe gắn máy, mức phạt tiền cho hành vi vi phạm nồng độ cồn kịch khung lên đến 6-8 triệu đồng, kèm theo việc tước giấy phép lái xe từ 22-24 tháng.

Để đảm bảo an toàn cho người dân, lực lượng Công an TP Cần Thơ tăng cường tuyên truyền và kiểm tra nồng độ cồn với hình thức tuần tra lưu động, kết hợp chốt kiểm tra cố định trên các tuyến giao thông, đặc biệt các khu vực nội thành, nội thị, khu công nghiệp để ngăn chặn tai nạn từ sớm, từ xa. Với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, mọi hành vi can thiệp vào quy trình xử lý vi phạm đều sẽ bị xử lý kỷ luật nghiêm khắc. Vì vậy, tuân thủ pháp luật không chỉ để tránh bị xử phạt, mà còn để bảo vệ chính mình và cộng đồng.

Tết là để đoàn viên, để bắt đầu một năm mới với nhiều hy vọng. Đừng để một phút quá chén biến chúng ta thành tội phạm, nạn nhân của bạo lực hay bệnh nhân trong phòng cấp cứu vì rượu, bia...

PHI YẾN