Vừa qua (từ ngày 29-1 đến 2-2), Cảnh sát biển Việt Nam thành lập Đoàn công tác kiểm tra, chúc Tết Nguyên đán 2026 các đơn vị phía Nam và các tàu thực hiện nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trên khu vực giáp ranh Việt Nam - Thái Lan - Malaysia - Indonesia. Trong đó, kiểm tra việc thực hiện chống khai thác IUU là nhiệm vụ trọng tâm, tập trung thực hiện trong chuyến công tác này, nhằm góp phần tháo gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của EC đối với ngành hàng thủy, hải sản xuất khẩu. Phóng viên Báo và Phát thanh, truyền hình Cần Thơ tham gia đoàn công tác và phỏng vấn Trung tướng Bùi Quốc Oai, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Cảnh sát biển Việt Nam - Trưởng đoàn công tác, xung quanh vấn đề này.

* Ông đánh giá và nhận xét như thế nào sau những ngày kiểm tra công tác thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU trên vùng biển Tây Nam?

- Thời gian qua, Cảnh sát biển Việt Nam được Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng giao nhiệm vụ phối hợp chặt chẽ với các lực lượng liên quan tham gia phòng chống IUU, nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu ngăn chặn, tiến tới chấm dứt tình trạng tàu cá của ngư dân vi phạm IUU, tháo gỡ thành công “Thẻ vàng” của EC.

Trung tướng Bùi Quốc Oai kiểm tra công tác chống khai thác IUU và tặng quà Tết ngư dân khai thác hải sản khu vực biển Côn Đảo.

Trực tiếp kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ phòng, chống IUU trên vùng biển Tây Nam lần này, tôi ghi nhận và đánh giá cao sự nỗ lực, cố gắng, quyết tâm, khắc phục khó khăn về tình hình thời tiết, khí tượng thủy văn khắc nghiệt để thực hiện nhiệm vụ của lực lượng cảnh sát biển. Tôi rất xúc động trong thời khắc Tết cổ truyền cận kề, nhưng lực lượng cảnh sát biển trên các tàu làm nhiệm vụ với ý chí quyết tâm cao. Điều này cho thấy cán bộ, chiến sĩ đã quán triệt nghiêm túc chỉ đạo của cấp trên về phòng, chống khai thác IUU; phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền các địa phương và cơ quan chức năng triển khai đồng bộ nhiều biện pháp, nắm chắc diễn biến tình hình; tuyên truyền, vận động, ngăn chặn hàng trăm lượt tàu cá của ngư dân để không vi phạm IUU; kịp thời kiểm tra, kiểm soát, lập biên bản, xử lý đúng pháp luật nhiều tàu cá vi phạm, đảm bảo an toàn về mọi mặt, góp phần ngăn chặn có hiệu quả tình trạng tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài khai thác IUU, đồng thời góp phần răn đe đối với các đối tượng có ý định vi phạm…

Qua kiểm tra cho thấy nhân dân và ngư dân trên vùng biển Tây Nam đã được tuyên truyền đầy đủ và nhận thức tốt hơn về các quy định của pháp luật liên quan đến vùng đánh cá hợp pháp, bảo vệ bền vững nguồn lợi hải sản… Tuy nhiên, do lợi nhuận trước mắt cũng có tàu cá, ngư dân vẫn cố tình vi phạm. Vì vậy, việc tuyên truyền, vận động, thuyết phục ngư dân là một nhiệm vụ khó khăn, lâu dài và cần phải được tiếp tục thực hiện kiên trì, đổi mới với nhiều giải pháp khẩn trương, quyết liệt và đồng bộ hơn.

* Năm 2025 vừa qua, Cảnh sát biển Việt Nam đã đạt được những kết quả ra sao trong công tác phòng, chống khai thác IUU, thưa ông?

- Năm qua, Cảnh sát biển Việt Nam đã chỉ đạo các đơn vị cảnh sát biển trực thuộc đưa nội dung tuyên truyền chống khai thác IUU vào kế hoạch thực hiện chương trình công tác dân vận “Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân”, “Cảnh sát biển với đồng bào dân tộc, tôn giáo” và cuộc thi “Em yêu biển đảo quê hương”… Qua đó, đã tuyên truyền cho hàng vạn cán bộ, chiến sĩ và nhân dân về các quy định phòng chống khai thác IUU. Bên cạnh đó, năm 2025, toàn ngành đã kiểm tra, kiểm soát, lập biên bản, xử phạt vi phạm hành chính 738 vụ, 744 tàu, 872 đối tượng, với tổng số tiền phạt trên 7,5 tỉ đồng.

Lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam cũng theo dõi, phát hiện và kêu gọi 15.852 lượt tàu cá mất kết nối VMS có nguy cơ vi phạm cao tại khu vực giáp ranh Việt Nam - Malaysia - Thái Lan - Indonesia để bật thiết bị quản lý hành trình VMS hoạt động trở lại. Trong đó, có 1.052 lượt tàu cá mất kết nối tín hiệu VMS dưới 10 ngày, 766 lượt tàu cá mất kết nối trên 10 ngày… Kết quả các mặt công tác phòng, chống IUU của lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam đã góp phần quan trọng làm giảm thiểu tình trạng tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài, đồng thời có tác dụng giáo dục, răn đe đối với các đối tượng cố tình vi phạm.

* Thời gian tới, Cảnh sát biển Việt Nam có những giải pháp cụ thể nào nhằm ngăn chặn, giảm thiểu và tiến tới chấm dứt tình trạng ngư dân Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài khai thác hải sản trái phép, góp phần gỡ “Thẻ vàng” của EC, thưa ông?

- Thời gian tới, Cảnh sát biển Việt Nam tiếp tục triển khai thực hiện nghiêm các chỉ thị, nghị quyết, văn bản hướng dẫn, chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ Quốc phòng, Ban Chỉ đạo Bộ Quốc phòng về chống khai thác IUU. Duy trì hiệu quả lực lượng trực tuần tra, kiểm soát tại các vùng biển giáp ranh, chồng lấn; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát trên các vùng biển trọng điểm, nhằm kịp thời phát hiện, tuyên truyền, ngăn chặn, xử lý theo thẩm quyền đối với các tàu cá, ngư dân vi phạm khai thác IUU, vi phạm các quy định về giấy phép hoạt động, trang thiết bị an toàn, khai thác sử dụng thiết bị VMS...

Bên cạnh đó, đẩy mạnh thực hiện quy chế phối hợp giữa Cảnh sát biển Việt Nam và Kiểm ngư, Biên phòng, Hải quân... nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động nghề cá và bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Thường xuyên trao đổi, phối hợp với chính quyền địa phương trong điều tra, xác minh và có biện pháp quản lý, xử lý kịp thời, đúng pháp luật các tàu cá vi phạm, nhằm bảo đảm tính cảnh tỉnh, răn đe. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân, đặc biệt là cộng đồng ngư dân ven biển về khu vực khai thác hợp pháp, các quy định về phòng chống IUU, các quy định của pháp luật liên quan đến mức xử phạt (hành chính, dân sự, kinh tế, hình sự) đối với các hành vi khai thác IUU… Quá trình tuyên truyền sẽ kết hợp cung cấp thông tin về tình hình chống khai thác IUU của Việt Nam, việc khắc phục cảnh báo “Thẻ vàng” của EC, qua đó khích lệ cộng đồng xã hội cũng như mỗi cá nhân thống nhất, đoàn kết, chung tay thực hiện các hành động cụ thể chống khai thác IUU.

Ngoài ra, chúng tôi đẩy mạnh công tác đối ngoại, hợp tác với lực lượng thực thi pháp luật trên biển của các nước trong khu vực để trao đổi, chia sẻ thông tin nhằm phối hợp xử lý nhanh chóng, hiệu quả các vụ việc liên quan đến ngư dân, tàu cá Việt Nam và các nước vi phạm IUU. Thông qua các kênh liên lạc, trao đổi thông tin đã được thiết lập để đẩy mạnh hoạt động tuần tra liên hợp, diễn tập chung, tổ chức các diễn đàn, hội thảo quốc tế, khu vực nhằm trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm với lực lượng thực thi pháp luật trên biển của các quốc gia trong nỗ lực chống khai thác IUU…

* Xin cảm ơn ông!

HÀ VĂN (thực hiện)