Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 31-10, Quốc hội thảo luận ở hội trường. Ông Đào Chí Nghĩa, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026.

Ông Đào Chí Nghĩa phát biểu trong phiên thảo luận ở hội trường sáng 31-10.

Đại biểu Đào Chí Nghĩa nhấn mạnh: Hiện nay, vùng ĐBSCL là địa bàn tập trung cho sản xuất lúa gạo, cây ăn trái, thủy hải sản lớn nhất cả nước, giữ vai trò là trụ đỡ vững chắc, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và đóng góp mạnh mẽ vào kim ngạch xuất khẩu của đất nước. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng kinh tế qua của các địa phương trong vùng ĐBSCL đang gặp nhiều thách thức.

Từ thực tiễn của các địa phương vùng ĐBSCL, đại biểu đề xuất với Chính phủ 3 vấn đề:

Thứ nhất, kiến nghị Chính phủ tập trung tháo gỡ căn cơ những điểm nghẽn về vật liệu san lấp, gắn với kiểm soát môi trường và bảo đảm hoàn thành đúng hạn các tuyến cao tốc huyết mạch ở ĐBSCL.

Theo báo cáo giải ngân 9 tháng năm 2026 cho thấy việc hoàn thành vốn kế hoạch giao cho các công trình huyết mạch của vùng Tây Nam Bộ đang chịu áp lực lớn về tiến độ thi công, về giải ngân các tuyến cao tốc trục dọc, trục ngang ở các địa phương của ĐBSCL.

Đặc biệt là 2 tuyến cao tốc, cao tốc Cần Thơ - Cà Mau, cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ. Thực tiễn cho thấy nguyên nhân trở ngại cốt lõi không phải xuất phát từ sự chậm trễ của các địa phương mà do toàn vùng đang thiếu hụt nghiêm trọng nguồn cát sông đắp nền. Nguồn cung khan hiếm cục bộ khiến các nhà thầu đang gặp nhiều khó khăn trong việc đẩy nhanh khối lượng thi công thực tế tại công trình.

Đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo hoàn thiện các cơ chế phối hợp liên tỉnh, linh hoạt về mỏ vật liệu cát san lấp, tạo hành lang pháp lý an toàn thuận lợi cho các địa phương vùng thượng nguồn như An Giang, Đồng Tháp, nâng công suất cấp phép mỏ cung ứng cho các gói thầu trong toàn vùng.

Bên cạnh đó, đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Bộ Xây dựng khẩn trương ban hành đầy đủ các định mức, quy chuẩn kỹ thuật trong việc sử dụng các biển đắp nền đường cao tốc. Đồng thời, đánh giá kỹ lưỡng giải pháp kiểm soát rủi ro nhiễm mặn đối với nguồn nước ngầm và hệ sinh thái vùng đất nông nghiệp ở vùng hạ lưu, đẩy mạnh nghiên cứu vật liệu thay thế và giải pháp cầu cạn bê tông cốt thép tại các tuyến đường vùng địa chất đặc biệt yếu.

Thứ hai, kiến nghị Chính phủ quan tâm đầu tư mở rộng toàn diện tuyến cao tốc TP Hồ Chí Minh - Trung Lương - Cần Thơ và triển khai xây dựng cảng biển Trần Đề, khép kín toàn bộ tuyến đường ven biển của vùng ĐBSCL.

Hiện nay, tuyến cao tốc TP Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận - Cần Thơ đang là tuyến huyết mạch giao thương độc đạo, kết nối giữa trung tâm kinh tế Đông Nam Bộ với toàn vùng của đồng bằng. Do quy mô đầu tư phân kỳ trước đây còn hạn chế, thiếu làn dừng khẩn cấp liên tục, tuyến đường cao tốc hiện nay đang rất quá tải, thường xuyên xảy ra ùn tắc và làm gia tăng thời gian di chuyển, vận chuyển nông sản, phát sinh chi phí nhiên liệu, logistic trong toàn vùng.

Đại biểu kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo các bộ ngành liên quan khẩn trương hoàn tất thẩm định phê duyệt sớm chủ trương mở rộng toàn tuyến cao tốc Trung Lương - Cần Thơ với quy mô từ 6 đến 8 làn xe, tiếp tục triển khai xây dựng cảng biển nước sâu Trần Đề và khép kín tuyến đường bộ ven biển của toàn vùng.

Thứ ba, kiến nghị Chính phủ quan tâm sớm triển khai phương án đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao TP Hồ Chí Minh - Cần Thơ gắn với mô hình phát triển đô thị TOD và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Để thực hiện cam kết Việt Nam giảm phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 và phát triển giao thông bền vững, việc hình thành tuyến vận tải khối lượng lớn bằng đường sắt là một xu thế tất yếu.

Do đó, kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các cơ quan sớm hoàn thành báo cáo nghiên cứu tiền khả thi tuyến đường sắt tốc độ cao TP Hồ Chí Minh - Cần Thơ trong năm 2027. Đồng thời, triển khai các cơ chế phát triển đô thị theo mô hình TOD, phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng tại các nhà ga dọc tuyến ở các địa phương. Cơ chế này sẽ cho phép các địa phương chủ động quy hoạch, khai thác, bán đấu giá quỹ đất thương mại xung quanh các ga đường sắt, tạo nguồn thu ngân sách, bù đắp xây dựng hạ tầng đường sắt và giảm đầu tư công quốc gia.

PV (lược ghi)