Trong hành trình làm cha mẹ, có lẽ không ít người từng rơi vào trạng thái bất lực khi đối mặt với sự bướng bỉnh, chống đối của con trẻ. Những lúc ấy, nhiều người chọn đòn roi như một giải pháp nhanh gọn để lập lại trật tự. Thế nhưng, đằng sau điều đó là những tổn thương âm ỉ trong tâm hồn trẻ thơ. Vì vậy, nhiều gia đình đã chọn cách ngược lại, dạy con bằng sự lắng nghe, thấu hiểu và uốn nắn nhẹ nhàng.

Chị Thu Thảo luôn dành thời gian lắng nghe, trò chuyện cùng con gái.

Gia đình chị Đỗ Thu Hà và anh Hà Minh Hùng, phường Phú Lợi, TP Cần Thơ, từng có những ngày tháng căng thẳng vì cậu con trai lớn (đang học lớp 6) bắt đầu thay đổi tâm tính. Từ một cậu bé nghe lời, em trở nên ương bướng, thường xuyên cãi lời ba mẹ, đỉnh điểm là việc bỏ bê học hành và mê chơi game.

Chị Hà chia sẻ, có những đêm chị bất lực ngồi khóc bên bàn học của con, còn anh Hùng thì giận đến mức từng giơ cao chiếc roi định cho con một trận nhớ đời. Nhưng nhìn ánh mắt run rẩy của đứa trẻ và những giọt nước mắt của vợ, anh kịp dừng lại. Anh nhận ra bạo lực chỉ làm đứa trẻ xa cách cha mẹ hơn. Kể từ hôm đó, vợ chồng anh chị quyết định thay đổi chiến thuật.

Thấy con chưa ngoan, anh chị trò chuyện với trẻ để biết rõ nguyên nhân. Thay vì hỏi “Tại sao con làm vậy?”, chị Hà lại thủ thỉ: “Mẹ biết con đang có chuyện không vui, con kể cho mẹ nghe được không?”. Hóa ra, em thay đổi một phần vì áp lực học tập, phần lớn cảm thấy bị ra rìa từ khi mẹ sinh thêm em gái.

Hiểu được gốc rễ vấn đề, anh chị càng quan tâm con hơn. Không chỉ cho phép con mỗi ngày sử dụng điện thoại 30 phút để thư giãn, anh Hùng còn cùng con đi đá bóng, lắng nghe những điều con chia sẻ. Chị Hà thì kiên nhẫn giải thích cho con hiểu, không nên sa đà vào game vì dễ bị nghiện và khó tập trung cho chuyện học hành. Đặc biệt, chị muốn con hiểu tình yêu thương của ba mẹ dành cho hai anh em là như nhau, không phân biệt đối xử. Đối với việc học, chị không ép con phải xuất sắc mà cùng con lập thời gian biểu hợp lý, khuyến khích bằng những lời khen ngợi kịp thời.

Sự chuyển biến không phải ở ngày một, ngày hai, mà sau một thời gian kiên trì, đứa trẻ đã thật sự thay đổi. Từ một cậu bé ơ hờ với việc học, em trở nên tự giác học tập, với kết quả đáng để ba mẹ hài lòng. Em còn chủ động chơi đùa, chăm em gái những lúc mẹ bận việc nhà.

Còn gia đình chị Trần Thị Thu Thảo và anh Ngô An Ninh ở xã Phú Lộc, TP Cần Thơ, cũng là một điển hình cho cách dạy con không dùng đòn roi. Hằng ngày, chị Thảo khá bận rộn với công việc ở tiệm nail, anh Ninh thì sớm hôm ở ngoài đồng lo vườn ruộng. Nhưng không vì vậy mà anh chị xao lãng việc nuôi dạy con. Bé Ngô Ngọc Như Ý năm nay học lớp 6, được lối xóm khen ngợi là ngoan ngoãn, thông minh. 5 năm liền, Như Ý đạt học sinh xuất sắc và danh hiệu Cháu ngoan Bác Hồ.

Thu Thảo cho biết: “Em không áp đặt hay đặt nặng thành tích cho con. Em chỉ nhẹ nhàng nhắc nhở con cần phải tập trung học tập để sau này có được một công việc ổn định”. Đặc biệt, vợ chồng Thu Thảo có sự thống nhất với nhau trong cách dạy con. Ngay từ nhỏ, có những lúc con bướng bỉnh, muốn làm theo ý mình thì mẹ sẽ là người cứng rắn dạy bảo, còn ba là người mềm mỏng, nhẹ nhàng giải thích để con hiểu, tuyệt đối không dùng đòn roi với con. Lớn lên một chút, Thu Thảo luôn hỏi han, gợi mở câu chuyện để con có thể trò chuyện, tâm sự cùng mẹ bất kỳ chuyện gì gặp phải.

Giáo dục không đòn roi không có nghĩa là nuông chiều, thỏa hiệp với cái sai của con. Đó là việc thiết lập kỷ luật dựa trên sự tôn trọng và tình yêu thương.

Các chuyên gia tâm lý cho rằng, đòn roi có thể khiến đứa trẻ nghe lời ngay vì sợ hãi, nhưng nó cũng gieo vào lòng trẻ mầm mống của sự bất mãn, ương bướng hoặc tự ti. Ngược lại, khi được cha mẹ lắng nghe và giải thích bằng sự nhẹ nhàng, trẻ sẽ cảm nhận mình được tôn trọng. Từ đó, trẻ sẽ tự nguyện thay đổi hành vi từ trong nhận thức, chứ không phải vì đối phó.

Hành trình dạy con nên người chưa bao giờ là dễ dàng. Để một tổ ấm thật sự trọn vẹn, cha mẹ phải học cách quản lý cảm xúc của chính mình trước khi dạy con điều đó. Thay vì dùng quyền lực của người lớn để áp đặt, hãy lắng nghe con bằng cả trái tim. Bởi lẽ, những đứa trẻ được nuôi dưỡng bằng sự uốn nắn nhẹ nhàng, cùng sự thấu hiểu và tôn trọng sẽ trở thành những con người tự tin và giàu lòng nhân ái.

XUÂN HƯƠNG