Bỏ qua sự tiện nghi của căn phòng ở nhà, nhiều người tìm đến quán càphê như một cách tự tạo kỷ luật và tìm kiếm nguồn năng lượng tập trung cho riêng mình.

Quán càphê dường như đã trở thành một dạng văn phòng mở vận hành bền bỉ theo chu kỳ xuyên suốt ngày đêm. (Ảnh: Minh Phương/Vietnam+)

Khi không gian làm việc của người trẻ không còn chỉ giới hạn ở giảng đường hay chốn công sở, những góc quán càphê sáng đèn từ sáng sớm đến tối muộn đang trở thành điểm hẹn quen thuộc.

Bỏ qua sự tiện nghi của căn phòng ở nhà, nhiều người tìm đến đây như một cách tự tạo kỷ luật và tìm kiếm nguồn năng lượng tập trung cho riêng mình.

Phá vỡ vòng lặp trì hoãn

Sự phổ biến của các mô hình học tập trực tuyến,  kinh tế tự do và phương thức làm việc linh hoạt khiến không gian làm việc của người trẻ không còn chỉ gói gọn ở giảng đường hay chốn công sở.

Về lý thuyết, một góc bàn làm việc đặt ngay trong phòng ngủ là lựa chọn lý tưởng nhất khi không tốn kém chi phí, không mất thời gian di chuyển và có thể tự do sinh hoạt theo ý muốn. Thế nhưng, trên thực tế chính sự tiện nghi quá mức ấy lại trở thành rào cản lớn đối với năng suất lao động.

Khi chiếc giường ngủ êm ái hay góc thư giãn nằm quá gần bàn làm việc, não bộ con người rất dễ rơi vào trạng thái lơ đãng. Một khoảng nghỉ ngắn năm phút dễ dàng bị kéo dài thành cả tiếng đồng hồ lướt mạng xã hội. Ranh giới giữa thời gian làm việc và thời gian nghỉ ngơi bị xóa nhòa, khiến người trẻ dễ rơi vào vòng lặp của sự trì hoãn, để rồi kết thúc một ngày bằng cảm giác bế tắc và tội lỗi trước những hạn chót công việc còn dang dở.

Nhận thức rõ cái bẫy của sự xao nhãng tại nhà, nhiều bạn trẻ chọn cách chủ động bước ra ngoài. Hành động thay một bộ trang phục chỉn chu, sắp xếp sổ sách, máy tính vào ba lô và dắt xe ra phố không đơn thuần là sự dịch chuyển về mặt không gian địa lý. Đó thực chất là một nghi thức tâm lý: sự chuẩn bị đồ đạc đóng vai trò như một bước nhập vai cần thiết để bản thân chính thức bước vào trạng thái làm việc hay học tập thực thụ, dứt khoát tách rời khỏi sự uể oải của chiếc giường ngủ.

Bạn Nguyễn Minh Quân (20 tuổi, sinh viên năm ba) chia sẻ: “Ở nhà có quá nhiều sự cám dỗ khiến mình không thể tập trung được như chiếc giường êm ái hay chiếc TV bên cạnh bàn học. Thế nhưng chỉ cần bước chân ra khỏi cửa và ngồi vào chiếc bàn giữa quán với mọi người xung quanh, tự nhiên tâm trí mình lại tự nhắc lại rằng đây là lúc phải nghiêm túc làm việc, không thể tiếp tục lười biếng được nữa.”

Sự phổ biến của các mô hình học tập trực tuyến, kinh tế tự do và phương thức làm việc linh hoạt khiến không gian làm việc của người trẻ không còn chỉ gói gọn ở giảng đường hay chốn công sở. (Ảnh: Minh Phương/Vietnam+)

Từ sáng sớm đến đêm muộn: Những văn phòng không ngủ

Dạo quanh các tuyến phố trung tâm hay những quán càphê quanh nhiều trường đại học tại Hà Nội, bất kể vào thời điểm nào trong ngày, người ta cũng có thể dễ dàng bắt gặp hình ảnh những bạn trẻ ngồi cặm cụi bên màn hình máy tính. Quán càphê dường như đã trở thành một dạng văn phòng mở vận hành bền bỉ theo chu kỳ xuyên suốt ngày đêm.

Khung cảnh ấy bắt đầu từ khoảng 8 giờ sáng, khi những tia nắng đầu ngày rọi qua ô cửa kính. Những vị khách đầu tiên bước vào quán, gọi một ly càphê đá và nhanh chóng bật máy tính để bắt đầu danh sách công việc đầu ngày. Đến giờ nghỉ trưa, quán không hề vắng khách mà lại tiếp tục đón nhận thêm những người làm việc tự do hoặc dân công sở ghé lại làm việc xuyên trưa, biến góc quán thành nơi để đổi gió sau những giờ họp hành căng thẳng.

Khi hoàng hôn buông xuống và thành phố lên đèn, nhịp làm việc nơi đây vẫn không hề hạ nhiệt. Thay vì kết thúc giờ làm để về nhà nghỉ ngơi, nhiều nhóm sinh viên và bạn trẻ lại bắt đầu một ca làm việc thứ hai kéo dài từ 18 giờ đến tận 22, 23 giờ đêm. Dưới ánh đèn vàng ấm cúng, những chiếc bàn dài vẫn cắm kín dây sạc, những gương mặt chăm chú bên những bài tập lớn, đồ án tốt nghiệp hay những dự án cần hoàn thiện gấp trước nửa đêm.

Điều gì có thể khiến người ta có thể ngồi lại với góc quán suốt nhiều tiếng đồng hồ như vậy? Câu trả lời nằm ở cơ chế tâm lý mang tên áp lực từ người lạ.

Khi hiện diện trong một không gian mà bốn phía xung quanh ai cũng đang cắm cúi gõ phím, mắt nhìn thẳng vào công việc, một áp lực đồng trang lứa vô hình sẽ lập tức được kích hoạt. Chứng kiến người xa lạ bên cạnh nỗ lực, bản thân sẽ cảm thấy e ngại nếu lơ đãng mở mạng xã hội hay xem video giải trí. Năng lượng tập trung của cộng đồng xung quanh trở thành chiếc đòn bẩy kéo mỗi cá nhân tự động vào guồng kỷ luật.

Bên cạnh đó, khoản chi phí từ 45.000 đến 60.000 đồng cho một ly nước uống cũng được người trẻ nhìn nhận dưới góc độ  kinh tế rất thực tế. Số tiền đó không đơn thuần là chi phí giải khát, mà được xem như một khoản phí nhỏ để mua môi trường làm việc có điều hòa, ánh sáng, âm thanh nền dễ chịu và ổ cắm điện sẵn sàng.

Chính việc đã trả tiền cho chỗ ngồi đã tạo nên một áp lực tài chính lành mạnh: người trẻ tự đặt ra mục tiêu phải hoàn thành khối lượng công việc cụ thể trong vài tiếng ngồi quán để không lãng phí số tiền và thời gian đã bỏ ra.

Tỉnh táo trước bẫy nỗ lực ảo và văn hóa ứng xử trong không gian chung

Dù không gian quán xá đem lại nguồn năng lượng dồi dào, vậy nhưng sự tập trung không thể tự nhiên sinh ra nếu thiếu đi sự kỷ luật nội tại. Không ít người từng rơi vào cái bẫy của sự bận rộn ảo tưởng: ngồi trong một góc quán có thiết kế bắt mắt, mở màn hình máy tính thật chuyên nghiệp bên ly nước đắt tiền nhưng phần lớn thời gian lại dành để chụp ảnh đăng lên mạng xã hội hoặc lướt mạng xã hội trong vô thức.

Việc đổi chỗ ngồi nếu không đi kèm với kế hoạch làm việc rõ ràng sẽ chỉ là sự chuyển dời của thói quen trì hoãn từ phòng ngủ sang một không gian tốn kém hơn. Cần nhìn nhận thẳng thắn rằng việc bước ra quán càphê chỉ là điều kiện cần về mặt ngoại cảnh, còn kỷ luật tự thân mới là điều kiện đủ để tạo nên hiệu suất công việc thực chất.

Đi cùng với trào lưu biến quán càphê thành văn phòng mở là bài toán về văn hóa ứng xử nơi công cộng. (Ảnh: Minh Phương/Vietnam+)

Đi cùng với trào lưu biến quán càphê thành văn phòng mở là bài toán về văn hóa ứng xử nơi công cộng. Sự giao thoa giữa nhu cầu làm việc cần yên tĩnh của khách ngồi lâu và bài toán duy trì doanh thu theo lượt bàn của chủ quán đòi hỏi ý thức văn minh từ người sử dụng dịch vụ.

Anh Trần Đình Nam, quản lý một quán càphê tại quận Cầu Giấy, Hà Nội chia sẻ: “Nhiều bạn trẻ chọn quán làm nơi để làm việc suốt từ sáng đến tối, vì đó nên chúng tôi luôn tạo điều kiện tối đa bằng cách bố trí bàn cao, tăng cường dải ổ điện và điều chỉnh âm lượng nhạc nền cho phù hợp. Tuy nhiên, để không gian chung thực sự văn minh, sự thấu hiểu từ hai phía là điều rất quan trọng. Một hành động nhỏ như chủ động gọi thêm đồ uống khi ngồi quá lâu, đeo tai nghe khi họp trực tuyến hay nhường bàn lớn vào giờ cao điểm chính là nét văn hóa ứng xử đáng quý mà chúng tôi mong khách có thể hiểu được.”

Việc đeo tai nghe khi nghe nhạc, giữ âm lượng vừa phải khi thảo luận nhóm, tránh chiếm dụng bàn ghế quá lâu trong khung giờ cao điểm và tôn trọng không gian xung quanh chính là một nét ứng xử cần có của thế hệ làm việc tự do.

Khi chiếc máy tính xách tay được gập lại sau một ngày dài miệt mài bên ly nước đã tan hết đá, cảm giác nhẹ nhõm thay thế cho sự tù túng thường ngày.

Thói quen xách máy tính ra quán càphê học tập và làm việc từ sáng tới tối không phải là một sự đua đòi hay trào lưu nhất thời. Đó là một nét phong cách sống tích cực, phản ánh cách thế hệ trẻ đô thị chủ động tự giải phóng mình khỏi bốn bức tường quen thuộc, tìm kiếm những khoảng thở tinh thần cần thiết để cân bằng giữa áp lực hiệu suất và cảm hứng sáng tạo giữa dòng chảy không ngừng của cuộc sống hiện đại.

Theo Vietnam+