Tại một liên hoan nghệ thuật cấp khu vực mới đây diễn ra tại TP Cần Thơ, khi hình ảnh trình chiếu trên màn hình LED về một ngôi chợ có ghi dòng chữ “Chợ cổ Cần Thơ”, nhiều người thắc mắc: “Đây là đâu?”. Di tích Nhà lồng chợ Cần Thơ (hay quen gọi là chợ cổ Cần Thơ) thì không phải và cũng không giống bất kỳ ngôi chợ nào ở Cần Thơ. Thì ra, đó là hình ảnh do AI “sáng tạo” ra. Tương tự, nhiều địa điểm du lịch, tham quan nổi tiếng khác của Cần Thơ được giới thiệu bằng hình ảnh do AI vẽ, khiến khán giả có cảm giác “vừa lạ vừa quen”.

“Chợ cổ Cần Thơ” và “Bến Ninh Kiều” qua thể hiện của AI, được trình chiếu trên sân khấu của một liên hoan. Ảnh: DUY KHÔI

Cách đó ít ngày, tại một liên hoan nghệ thuật do TP Cần Thơ tổ chức, nhiều khán giả cũng bất ngờ trước sự lạm dụng AI để sáng tạo hình ảnh minh họa. Những hình ảnh mang tính “giả trân”, thiếu cảm xúc và đôi khi còn sai lệch nội dung. Phát biểu tổng kết liên hoan đó, đại diện Ban tổ chức cũng nhấn mạnh: “Một số nội dung minh họa trên màn hình LED chưa gắn kết với nội dung tiết mục thi diễn. Nhiều tiết mục lạm dụng công nghệ AI nên hình ảnh minh họa trên màn hình LED thiếu tính truyền cảm và hình ảnh không cân đối”.

Đây chỉ là 2 trong số rất nhiều ví dụ về việc lạm dụng AI trong minh họa cho các tiết mục nghệ thuật trên sân khấu. Ngoài ra, việc lạm dụng AI để thực hiện các tấm pa-nô, tờ rơi, áp-phích, khiến nhiều chi tiết sai lệch cũng diễn ra phổ biến. Nhiều hình ảnh thể hiện cây đàn mà không biết là đàn gì vì trục dài ngắn không cân đối, số dây không chính xác, phím cũng khi thăng khi giáng… Đó là chưa kể những sai lệch khác có nguy cơ ảnh hưởng xấu đến dư luận xã hội.

Nhiều người đặt câu hỏi: Chỉ một tấm hình chợ cổ Cần Thơ, một dòng sông Cần Thơ hay một di tích, cây đàn… sao không tự chụp hoặc tìm ảnh có nguồn gốc rõ ràng, chính xác để thể hiện mà phải dùng AI? AI có vẻ như “nhà thông thái” nhưng khi khu biệt vào văn hóa địa phương, vùng miền hoặc những nội dung mang tính cá biệt cao, công nghệ sẽ rất dễ sai lệch, nhầm lẫn, có khi là tai hại.

AI có thể tạo ra hình ảnh đẹp nhưng không bảo đảm hình ảnh đúng sự thật. AI có thể hỗ trợ sáng tạo, tiết kiệm thời gian, nhưng không phải lúc nào cũng hiểu đúng lịch sử, văn hóa và đặc trưng của từng địa phương. Vì vậy, trước khi đưa sản phẩm AI vào đời sống, nhất là trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, cần chủ động kiểm tra, đối chiếu và thẩm định thông tin. Cái gì tự chụp được, có tư liệu chính xác thì nên ưu tiên sử dụng tư liệu thật. Chỉ dùng AI khi thực sự cần thiết và phù hợp. Công nghệ sinh ra để phục vụ con người, nhưng nếu thiếu kiểm chứng, chính con người có thể trở thành nạn nhân của sản phẩm do mình tạo ra. Đôi khi, không cần AI, và trong nhiều trường hợp, xác định không dùng AI cũng là một biểu hiện của sự chuyên nghiệp, trách nhiệm.

ĐĂNG HUỲNH