Tại Cần Thơ, các hoạt động trải nghiệm làng nghề gắn với ẩm thực đang được phát huy, góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch địa phương.

Phát huy giá trị làng nghề và ẩm thực

Ẩm thực truyền tải những câu chuyện về lịch sử, thổ nhưỡng và tập quán của người bản địa qua nguyên liệu, hương vị món ngon. Trong khi đó, các làng nghề truyền thống lưu giữ những giá trị di sản sống động, nơi du khách được tận mắt chứng kiến sự khéo léo của người thợ thủ công và trực tiếp trải nghiệm quá trình tạo ra sản phẩm. Sự kết hợp giữa khám phá ẩm thực đặc sản và trải nghiệm làng nghề giúp đa dạng hoạt động du lịch, gia tăng mức chi tiêu của du khách và góp phần gìn giữ, lan tỏa những nét văn hóa bản địa.

Du khách quốc tế trải nghiệm làm hủ tiếu ở Cơ sở Pizza Hủ tiếu Sáu Hoài. Ảnh: KIỀU MAI

Bà Trương Thị Bạch Thủy, Giám đốc Hợp tác xã Mây tre đan Thủy Tuyết (xã Thới Hòa), chia sẻ: “Không chỉ là làng nghề mây tre đan, nơi này của chúng tôi còn lưu giữ những nét văn hóa, điệu múa người Khmer và ẩm thực đa dạng của các dân tộc Kinh, Hoa và Khmer”.

Đến Hợp tác xã Mây tre đan Thủy Tuyết, du khách được các nghệ nhân hướng dẫn đan sản phẩm thủ công và có thể mang thành phẩm về làm quà lưu niệm; tự tay làm bánh xèo, bánh cống, bánh tiêu... Nếu lưu lại lâu hơn, du khách còn có thể xem và học các điệu múa của người Khmer. Theo bà Trương Thị Bạch Thủy, mỗi điểm đến có nét riêng về văn hóa, phong tục, tập quán. Vì vậy, kết hợp trải nghiệm du lịch với làng nghề và ẩm thực góp phần tạo sức sống mới, lan tỏa những nét đẹp của địa phương.

Tương tự, để làng nghề không bị mai một, nhiều người đã chuyển hướng sang làm du lịch. Tiêu biểu là ông Huỳnh Hữu Hoài, chủ Cơ sở Pizza Hủ tiếu Sáu Hoài (phường An Bình). Theo ông Sáu Hoài, mấy chục năm trước, xóm ông nổi tiếng với vài chục lò hủ tiếu, nhưng theo thời gian, số hộ còn giữ nghề ngày càng ít. Với mong muốn gìn giữ nghề làm hủ tiếu truyền thống, ông mạnh dạn chuyển hướng sang làm du lịch.

Cách làm của ông là giữ lại các công đoạn thủ công, để du khách tự tay tráng bánh, phơi, cắt hủ tiếu... Đồng thời, từ sợi hủ tiếu làm bằng gạo, kết hợp thịt khìa, nước cốt dừa mang hương vị miền Tây, ông Sáu Hoài sáng tạo thành món pizza hủ tiếu với lớp bánh chiên giòn, tạo hình theo phong cách pizza phương Tây. Sự kết hợp độc đáo này khơi gợi tò mò, thu hút du khách, nhất là khách quốc tế.

Xây dựng và làm mới trải nghiệm làng nghề, ẩm thực

Để đưa làng nghề và ẩm thực địa phương vào hoạt động du lịch, cần có sự đầu tư, sáng tạo trong cách tổ chức trải nghiệm. Bà Nguyễn Thế Ngọc, Giám đốc Ngân Long Home & Camp - Cồn Sơn (phường Bình Thủy), cho biết: “Trong các chương trình của chúng tôi luôn có kết hợp trải nghiệm ẩm thực, làm bánh dân gian. Chúng tôi đi tìm các bà, các dì còn giữ những cách làm truyền thống, đem theo những công cụ làm bánh mấy chục năm trước để khách trải nghiệm”.

Theo bà Nguyễn Thế Ngọc, để bánh truyền thống và ẩm thực bản địa tiếp cận rộng rãi hơn, cần có sự sáng tạo, biến tấu phù hợp nhằm khơi gợi sự tò mò. Chẳng hạn, bánh dân gian có thể được tạo thêm màu sắc từ nguyên liệu tự nhiên như lá dứa, lá cẩm... Qua đó, du khách không chỉ được trải nghiệm hái lá, làm màu mà còn hiểu thêm về cây cối bản địa, nếp sinh hoạt của người miền Tây; đồng thời những chiếc bánh truyền thống cũng trở nên hấp dẫn hơn về hình thức.

Tương tự, bà Huỳnh Thị Bích Tuyền, Giám đốc Mekong Silt Ecolodge (phường An Bình), cho rằng các hoạt động trải nghiệm cần được tổ chức linh hoạt, vừa giữ nét nguyên bản vừa có cách thể hiện phù hợp. Với làng nghề truyền thống, bên cạnh đưa du khách đến trải nghiệm thực tế tại các hộ dân, đơn vị còn tổ chức workshop tái hiện những nghề đã thất truyền hoặc hiện còn ít người theo đuổi. Đối với ẩm thực, bà Huỳnh Thị Bích Tuyền lồng ghép những câu chuyện văn hóa vào từng món ăn, từ bánh phu thê, chuối nướng đến hạt gạo, con tôm, con cá của sông ngòi Cần Thơ và ĐBSCL.

Bà Huỳnh Thị Bích Tuyền chia sẻ: “Chúng tôi nâng chuỗi giá trị của ẩm thực bản địa, đặt trong một ngữ cảnh mới và góc nhìn tư duy mới. Vẫn là lẩu bần, nhưng khi kể câu chuyện về loài cây giữ đất cho người dân địa phương thì giá trị sẽ khác đi, nhất là khi khách bơi ghe thấy tận mắt cây bần, hái trái về nấu ăn”.

Phát huy giá trị ẩm thực và làng nghề truyền thống còn mở ra cơ hội tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho cộng đồng dân cư.

Bà Phạm Thị Thúy Diễm, chủ Homestay Cô Hai (xã An Thạnh), chia sẻ: “Với mong muốn tạo sức sống mới cho làng nghề, cũng như tạo sinh kế ổn định cho người dân ở địa phương, thời gian qua tôi kết hợp các làng nghề, hộ dân có tiềm năng để làm du lịch ở 2 xã An Thạnh và Cù Lao Dung. Từ đó bước đầu hình thành các tuyến trải nghiệm về làng nghề, ẩm thực mang bản sắc riêng, bên cạnh xây dựng những sản phẩm ẩm thực riêng có của địa phương”. Bên cạnh trải nghiệm làng nghề, tại Homestay Cô Hai, du khách còn có thể thử làm bánh nùm cô - loại bánh đặc trưng của địa phương - cùng các nghệ nhân, hoặc thưởng thức những sản phẩm từ trái bần như trà hoa bần, kẹo bần, gỏi bần...

Từ đó, du lịch làng nghề kết hợp ẩm thực không chỉ góp phần gia tăng giá trị kinh tế cho cộng đồng mà còn mở ra hướng phát triển bền vững.

ÁI LAM