Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, chiều 22-10, Quốc hội thảo luận tại tổ. Bà Phạm Kiều Anh Thơ, đại biểu Quốc hội đơn vị TP Cần Thơ, góp ý dự án Luật Nhà ở (sửa đổi).

Bà Phạm Kiều Anh Thơ phát biểu trong phiên thảo luận ở tổ chiều 22-10.
Đại biểu Phạm Kiều Anh Thơ thống nhất với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Nhà ở và đánh giá cao cơ quan soạn thảo đã tinh gọn dự thảo từ 198 điều xuống còn 130 điều, tổ chức lại theo 4 nhóm nhà ở là nhà ở thương mại, nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê và nhà ở chính sách. Đại biểu xin góp ý một số điều liên quan đến nhà ở công vụ và nhà chung cư, là 2 vấn đề mà cử tri và đội ngũ cán bộ, viên chức đang rất quan tâm, nhất là sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.
Trước hết, về nhà ở công vụ tại Điều 50.
Đại biểu đồng tình với việc dự thảo đã mở rộng đối tượng đặc biệt là bổ sung trường hợp cán bộ phải di chuyển chỗ làm đến trung tâm chính trị - hành chính mới sau sắp xếp, cùng với điều kiện về khoảng cách xa từ nhà ở đến nơi làm việc. Tuy nhiên, Luật Nhà ở năm 2023, tại điểm đ, khoản 1, Điều 45, có quy định giáo viên, bác sĩ, nhân viên y tế đến công tác tại vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo được thuê nhà ở công vụ, nhưng dự thảo lần này không còn kế thừa nhóm đối tượng này. Cơ quan soạn thảo có giải trình là viên chức y tế, giáo dục nếu đáp ứng điều kiện thì vẫn được thuê. Nhưng theo điểm c, khoản 1, Điều 50, điều kiện lại là phải được điều động từ địa phương này sang địa phương khác, trong khi phần lớn các thầy cô giáo, bác sĩ, nhân viên y tế về xã khó khăn là do tuyển dụng mới hoặc điều động ngay trong tỉnh. Bên cạnh đó, điểm a, khoản 2, Điều 24 Luật Nhà giáo năm 2025 đã quy định nhà giáo công tác ở vùng khó khăn được thuê nhà ở công vụ theo quy định của pháp luật về nhà ở.
Vì vậy, đề nghị bổ sung điểm e vào khoản 1, Điều 50, quy định rõ nhà giáo, nhân viên y tế tại cơ sở công lập được tuyển dụng, điều động, luân chuyển, biệt phái đến công tác tại vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo thì được thuê nhà ở công vụ. Đây là chính sách rất có ý nghĩa để giữ chân đội ngũ đang trực tiếp chăm lo cho sự nghiệp giáo dục và y tế của bà con ở cơ sở.
Cũng tại Điều 50, đề nghị cân nhắc khôi phục điều kiện “chưa được mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội tại địa phương nơi đến công tác” như Luật hiện hành, để tránh trường hợp 1 người vừa mua nhà ở xã hội lại vừa thuê nhà ở công vụ. Gắn với nội dung này, đề nghị rà soát khoản 5, Điều 53 về miễn tiền thuê nhà ở công vụ tại vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, bảo đảm đối tượng được miễn trùng khớp với đối tượng được thuê tại Điều 50, tránh tình trạng được miễn tiền thuê nhưng lại không thuộc diện được thuê.
Liên quan đến chính sách về nhà chung cư, đại biểu đồng tình với nhiều điểm mới của dự thảo như quy định về quản lý khu vực để xe điện, sạc điện, đổi pin tại điểm d, khoản 5, Điều 3 và khoản 1, Điều 97, yêu cầu chủ đầu tư bàn giao bản vẽ khu vực để xe tại điểm c, khoản 2, Điều 97, cho phép họp Hội nghị nhà chung cư trực tuyến tại khoản 3, Điều 99, và việc bỏ khái niệm “chung cư có thời hạn”. Đại biểu góp ý thêm các nội dung:
Về điểm c, khoản 5, Điều 3, dự thảo cho phép sử dụng căn hộ chung cư để cho thuê ở hoặc lưu trú.
Đại biểu đồng tình với hướng mở này, phù hợp với xu thế kinh tế chia sẻ. Tuy nhiên, việc lưu trú ngắn hạn ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh, trật tự, phòng cháy và quyền lợi của các hộ khác trong tòa nhà, theo đại biểu không nên chỉ để như một ngoại lệ trong điều cấm rồi giao cho Quy chế quản lý của Bộ. Đề nghị sửa điểm c, khoản 5, Điều 3 theo hướng dẫn chiếu, đồng thời bổ sung một điều riêng tại Mục 1 Chương IX về quản lý, sử dụng nhà chung cư, quy định rõ: chủ căn hộ được cho thuê lưu trú ngắn hạn khi quy chế hoặc Hội nghị nhà chung cư không hạn chế, có thông báo với Ban quản trị và khai báo lưu trú theo pháp luật về cư trú, bảo đảm phòng cháy, chữa cháy; chủ căn hộ chịu trách nhiệm về người lưu trú; còn nếu kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch thì thực hiện theo pháp luật về du lịch.
Về Điều 99 và Điều 100, Hội nghị nhà chung cư và Ban quản trị.
Khoản 3, Điều 145, Luật Nhà ở năm 2023 đã liệt kê cụ thể những việc do Hội nghị nhà chung cư quyết định, nhưng khoản 2, Điều 99 của dự thảo lại giao toàn bộ cho Chính phủ quy định. Đây là quyền của chính các chủ sở hữu và cũng là nơi phát sinh nhiều tranh chấp nhất hiện nay, nên đề nghị giữ trong Luật những việc cốt lõi như bầu, miễn nhiệm Ban quản trị, lựa chọn đơn vị quản lý vận hành, thông qua kế hoạch bảo trì, sử dụng kinh phí bảo trì và quyết định cải tạo, xây dựng lại.
Về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư tại Chương X.
Đề nghị bổ sung nội dung làm rõ: nhà chung cư hết thời hạn sử dụng hay phải phá dỡ thì không làm chấm dứt quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu, người dân vẫn được tiếp tục sử dụng phần quyền sử dụng đất tương ứng để tham gia xây dựng lại hoặc được bồi thường, tái định cư. Bên cạnh đó, khoản 12, Điều 2 xác định nhà chung cư cũ là nhà chung cư được đầu tư xây dựng từ năm 1994 trở về trước; đối với các chung cư còn lại, theo điểm b, khoản 5, Điều 113 và điểm a, khoản 1, Điều 115, chủ sở hữu phải tự đóng góp kinh phí xây lại theo suất đầu tư xây dựng mới. Nhiều người cao tuổi, người nghỉ hưu, người thu nhập thấp sẽ không đủ khả năng, và khi đó theo điểm c, khoản 5, Điều 113 chỉ được bồi thường giá trị quyền sử dụng đất, còn khoản 4, Điều 115 mới giao UBND cấp tỉnh quyết định hỗ trợ kinh phí.
Đề nghị bổ sung tại Điều 115 các phương thức để người dân lựa chọn như nhận căn hộ nhỏ hơn tương ứng với giá trị được bồi thường, thuê mua ngay tại dự án, trả chậm, trả dần hoặc vay ưu đãi. Ngoài ra, đề nghị rà soát cho thống nhất giữa khoản 3, Điều 108 và khoản 5, Điều 113 về hình thức bồi thường, đồng thời thống nhất với điểm h, khoản 4, Điều 34 và khoản 6, Điều 48 dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) về thu hồi đất, bồi thường khi xây dựng lại chung cư.
PV (lược ghi)