Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, chiều 22-10, Quốc hội thảo luận ở tổ. Bà Tô Ái Vang, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng về Luật Nhà ở (sửa đổi).

Bà Tô Ái Vang phát biểu trong phiên thảo luận ở tổ chiều 22-10.

Đại biểu Tô Ái Vang nhất trí với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Nhà ở nhằm thể chế hóa đường lối của Đảng và tháo gỡ các nút thắt cho phân khúc nhà ở xã hội. Đại biểu quan tâm đến Điều 3 - 6 hành vi bị nghiêm cấm.

Mặc dù ban soạn thảo đã có những nỗ lực lớn trong việc lược bỏ các điều khoản trùng lặp với Bộ luật Dân sự và cụ thể hóa các hành vi trong quản lý vận hành chung cư, nhưng thực tế vận động của xã hội vẫn tạo ra các khoảng trống pháp lý. Để đảm bảo luật pháp luôn đi trước hoặc song hành với biến động của thực tiễn, đại biểu có 3 kiến nghị bổ sung trong việc xây dựng các nhóm quy định cấm theo rủi ro hành vi, như sau:

1. Thắt chặt hành vi đầu cơ, trục lợi và giả mạo hồ sơ để tiếp cận nhà ở xã hội

Nghiêm cấm hành vi chuyển nhượng suất mua, quyền ưu tiên mua nhà ở xã hội dưới mọi hình thức lách luật. Đồng thời, cấm hành vi cung cấp thông tin sai lệch về tình trạng nhà ở và thu nhập để gian lận thụ hưởng chính sách an sinh.

Nhà ở xã hội được trợ lực lớn từ ngân sách và quỹ đất công. Hành vi mua bán suất thông qua các văn bản ủy quyền công chứng đang vô hiệu hóa bản chất nhân văn của luật, đẩy người nghèo thật sự ra xa cơ hội an cư. Đây là căn cứ để xử lý đối với những hành vi cố tình lách luật để trục lợi từ chính sách dành cho người có hoàn cảnh khó khăn, đang có nhu cầu bức xúc nhà ở.

2. Chống lạm dụng không gian ảo để định đoạt quyền tài sản nhà ở thực tế

Chống lạm dụng không gian ảo để định đoạt quyền tài sản nhà ở thực tế như: lừa bán nhà ảo, giả mạo giấy chứng nhận, ủy quyền online trái pháp luật thông qua việc siết chặt quản lý trong giao dịch bất động sản, chuẩn hóa định danh điện tử, và xử lý nghiêm theo quy định hình sự và dân sự. Đồng thời giao Chính phủ quy định biện pháp phòng ngừa và quản lý pháp lý, như:

Về biện pháp phòng ngừa:

Áp dụng hệ thống định danh mức độ 2, sử dụng ứng dụng VNeID và kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đất đai để kiểm tra chính chủ nhà đất;

Bắt buộc công khai quy hoạch, tình trạng pháp lý, thế chấp của bất động sản trên cổng thông tin điện tử chính thức của cơ quan nhà nước; người dân cần tham khảo kỹ lưỡng tại các kênh chính thống để tránh thông tin bất động sản ảo trên mạng;

Tuân thủ nguyên tắc cảnh giác, không chuyển tiền đặt cọc, không cung cấp thông tin cá nhân, sổ đỏ qua mạng khi chưa xác minh thực tế tại cơ quan công chứng và Văn phòng đăng ký đất đai.

Về xử lý vi phạm và chế tài pháp luật:

Xử lý nghiêm các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản của người dân; sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản theo quy định của Bộ luật Hình sự;

Xử lý hành chính, phạt tiền và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng, đất đai và công chứng;

Theo Bộ luật Dân sự, các giao dịch định đoạt quyền sử dụng đất, nhà ở mà thực hiện giả tạo, không đúng quy định của pháp luật, đó là bắt buộc phải công chứng, chứng thực hợp đồng tại cơ quan có thẩm quyền… thì sẽ bị tuyên vô hiệu.

3. Tại điểm d, khoản 5, kiến nghị bổ sung từ mất an toàn cứu nạn chung cư

Thực trạng nhiều chung cư cũ không được bảo trì thường xuyên nên hệ thống báo cháy tự động, bơm nước chữa cháy, đèn chiếu sáng bị hư hỏng hoặc không hoạt động khi có sự cố. Cửa ngăn cháy buồng thang thoát hiểm bị mất tác dụng ngăn khói, hành lang và cầu thang bộ bị tận dụng làm cản trở lối toát hiểm. Đặc biệt là cư dân và ban quản lý lúng túng khi xử lý tình huống khẩn cấp, chưa nắm vững kỹ năng thoát nạn hoặc sử dụng thiết bị chữa cháy tại chỗ.

Đồng thời giao Chính phủ quy định trách nhiệm hướng dẫn các biện pháp xử lý và khắc phục, như: nâng cấp và kiểm tra định kỳ, giải phóng lối thoát nạn, quản lý nghiêm khu vực nguy hiểm, tăng cường tập huấn cư dân. 

Trong thực tiễn, ý thức của một bộ phận cư dân và ban quản trị tại các nhà cao tầng đôi khi còn lỏng lẻo. Việc nghiêm cấm trong Luật Nhà ở sẽ tạo áp lực pháp lý buộc các đơn vị vận hành phải tuân thủ nghiêm ngặt.

PV (lược ghi)