Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 23-10, Quốc hội thảo luận ở tổ. Ông Đào Chí Nghĩa, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng về dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật.

Ông Đào Chí Nghĩa phát biểu trong phiên thảo luận ở tổ sáng 23-10.

Về cơ chế ban hành pháp lệnh, nghị định để điều chỉnh quy định của luật trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách mà Quốc hội không thể họp được, quy định tại khoản 5, Điều 12; khoản 7, Điều 14 và các Điều 48, 49, 50, 51.

Đại biểu cho rằng đây là vấn đề cần cân nhắc kỹ hơn. Vì khoản 1, Điều 70 Hiến pháp xác định Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền làm luật, sửa đổi luật. Trong khi đó, dự thảo mở ra khả năng dùng pháp lệnh hoặc nghị định để điều chỉnh quy định của luật. Báo cáo thẩm tra cũng đề nghị làm rõ sự phù hợp của cơ chế này với thẩm quyền hiến định của Quốc hội; đồng thời chỉ ra Điều 50 mới quy định bước thẩm định nghị định, còn trình tự trình, xem xét, thông qua lại giao Chính phủ quy định.

Vì vậy, đề nghị trước hết đánh giá đầy đủ sự cần thiết, phạm vi và tính tương thích hiến pháp của cơ chế này, đặt trong tương quan với các cơ chế xử lý tình huống khẩn cấp hiện hành. Nếu thực sự cần thiết, nên nghiên cứu phương án để Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định trên cơ sở đề nghị của Chính phủ hoặc chủ thể có thẩm quyền, thay vì trao cho Chính phủ thẩm quyền ban hành nghị định điều chỉnh luật. Trường hợp vẫn giữ phương án trong dự thảo, cần quy định ngay trong luật tiêu chí nhận diện tình huống khẩn cấp, cấp bách; yêu cầu chứng minh không thể chờ Quốc hội xem xét; giới hạn rõ điều khoản được điều chỉnh, phạm vi và thời hạn áp dụng; đồng thời không sử dụng cơ chế này để thay đổi chính sách nền tảng hoặc hạn chế thêm quyền con người, quyền công dân ngoài mức thật sự cần thiết.

Riêng khoản 3, Điều 50, đề nghị không giao toàn bộ trình tự trình, xem xét, thông qua nghị định cho Chính phủ quy định. Với văn bản có tác động điều chỉnh quy định của luật, Luật cần quy định tối thiểu các bước bắt buộc, thời hạn, chủ thể chịu trách nhiệm, yêu cầu công khai và trách nhiệm giải trình. Tại Điều 51, cần quy định rõ hệ quả pháp lý đối với văn bản đã ban hành và quan hệ pháp luật đã phát sinh nếu Quốc hội không tán thành hoặc không ban hành luật xử lý trong thời hạn xác định, nhằm tránh khoảng trống và bất ổn pháp lý.

PV (lược ghi)