Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 23-10, Quốc hội thảo luận ở tổ. Ông Đào Chí Nghĩa, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng về Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi).

Ông Đào Chí Nghĩa phát biểu trong phiên thảo luận ở tổ sáng 23-10.

Thứ nhất, điều kiện và trường hợp trưng mua, trưng dụng tại Điều 7.

Đối với điểm c, khoản 2, Điều 7, dự thảo cho phép không phải đáp ứng điều kiện tại điểm a, điểm b khi cần quyết định ngay để ngăn chặn nguy cơ trực tiếp đối với tính mạng, sức khỏe người dân, quốc phòng, an ninh. Đại biểu thống nhất về nguyên tắc xử lý khẩn cấp; đồng thời đề nghị bổ sung yêu cầu ghi nhận trong hồ sơ căn cứ thực tế, thông tin, dữ liệu hoặc cảnh báo làm cơ sở xác định nguy cơ trực tiếp, trừ trường hợp khách quan không thể thực hiện ngay thì phải bổ sung ngay sau đó. Cùng với trách nhiệm của người ra quyết định đã được nêu tại dự thảo, cần quy định rõ việc kiểm tra, giám sát sau khi thực hiện để bảo đảm ngoại lệ chỉ được áp dụng đúng mức cần thiết.

Thứ hai, về quyền của người có tài sản và trách nhiệm giải trình tại Điều 12, Điều 14.

Điểm b, khoản 1, Điều 12 hiện quy định người có tài sản được yêu cầu giải thích sau khi đã thực hiện quyết định trưng mua, trưng dụng. Trong tình huống cấp bách, việc giải thích trước khi thực hiện có thể không khả thi; tuy nhiên, đối với trường hợp điều kiện cho phép, hoặc khi việc trưng dụng kéo dài và ảnh hưởng đáng kể đến sản xuất, kinh doanh, sinh hoạt, người có tài sản cần được tiếp cận thông tin kịp thời. Đề nghị bổ sung cơ chế cung cấp thông tin, giải thích trong quá trình thực hiện khi không làm cản trở nhiệm vụ cấp bách; trường hợp chưa thể giải thích thì phải thực hiện ngay khi điều kiện cho phép.

Đối với điểm đ, khoản 1, Điều 12, việc khiếu nại, khởi kiện không làm đình hoãn hiệu lực quyết định có thể cần thiết để bảo đảm nhiệm vụ công. Tuy nhiên, cần gắn quy định này với trách nhiệm tiếp nhận, xử lý khiếu nại, kiến nghị đúng thời hạn và trách nhiệm giải trình của cơ quan có thẩm quyền. Đề nghị làm rõ cơ chế này, đồng thời bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện của người có tài sản được thực hiện thực chất, không chỉ dừng ở việc ghi nhận quyền.

Đề nghị tổ chức thực hiện nghiêm Điều 14 về công khai và trách nhiệm giải trình, trong đó bảo đảm công khai thông tin phù hợp, đồng thời bảo vệ bí mật nhà nước, dữ liệu cá nhân, bí mật kinh doanh và thông tin quốc phòng, an ninh theo quy định.

Thứ ba, về giá trưng mua và thời hạn thanh toán tại Điều 19, Điều 20.

Khoản 2, Điều 19 quy định, khi người có tài sản không đồng ý với giá trưng mua, giá ghi trong quyết định là giá tạm tính; việc thuê doanh nghiệp thẩm định giá để xác định lại được thực hiện trong thời hạn không quá 30 ngày kể từ ngày chấm dứt trường hợp trưng mua được dẫn chiếu tại khoản 2, Điều 7. Dẫn chiếu này chưa chính xác về cấu trúc, bởi khoản 2, Điều 7 quy định điều kiện, còn khoản 3 quy định các trường hợp trưng mua, trưng dụng. Đề nghị sửa dẫn chiếu sang khoản 3, Điều 7 và làm rõ mốc tính 30 ngày trong trường hợp tình huống thực tế kết thúc ở thời điểm khác nhau, để cơ quan thực hiện có căn cứ xác định thống nhất.

Tương tự, điểm a và điểm b, khoản 1, Điều 20 quy định thời hạn thanh toán lần lượt không quá 30 ngày và 20 ngày nhưng lại viện dẫn các điểm a, b, c, d, đ, e, khoản 2, Điều 7. Đề nghị chỉnh các viện dẫn này sang khoản 3, Điều 7 cho phù hợp với nội dung các trường hợp được liệt kê tại đó. Đây là chỉnh lý kỹ thuật cần thiết, bởi thời hạn thanh toán gắn trực tiếp với quyền lợi tài sản của người dân, doanh nghiệp; dẫn chiếu sai có thể gây lúng túng khi xác định thời hạn áp dụng. Bên cạnh đó, đề nghị bảo đảm việc xác định giá theo nguyên tắc phù hợp giá thị trường tại thời điểm quyết định trưng mua; trường hợp xác định lại giá phải có hồ sơ, căn cứ rõ ràng và thông báo kết quả cho người có tài sản. Cơ chế thanh toán phần chênh lệch tăng, giảm cần được thực hiện đúng thời hạn dự thảo quy định để bảo đảm công bằng cho cả Nhà nước và người có tài sản.

PV (lược ghi)