Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, chiều 25-10, Quốc hội thảo luận ở tổ.  Ông Lê Minh Nam, đại biểu Quốc hội đơn vị TP Cần Thơ, có những ý kiến góp ý về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Ông Lê Minh Nam phát biểu trong phiên thảo luận ở tổ chiều 26-10.

Đại biểu Lê Minh Nam nhất trí sự cần thiết phải sửa đổi Luật tại kỳ họp này. Qua xem xét bản so sánh dự thảo Luật với Luật hiện hành, đại biểu góp ý một số nội dung sau:

Về giải thích từ ngữ

Dự thảo Luật đang bổ sung khoản 18, Điều 2 giải thích từ ngữ với nội dung “Tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính là hình thức xử phạt vi phạm hành chính tịch thu vật, tiền, hàng hóa, phương tiện có liên quan trực tiếp đến vi phạm hành chính”. Đại biểu cho rằng cần cân nhắc xem thêm nội dung này, bởi 3 lý do sau:

Thứ nhất, nếu mục tiêu là giải thích nội dung, nội hàm của 1 cụm từ nhằm sử dụng thường xuyên tại các điều khoản cụ thể tại Luật thì nên cân nhắc, do qua rà soát đại biểu thấy cụm từ ngữ này chỉ sử dụng 1 lần tại điểm đ, khoản 1, Điều 22. Nguyên tắc quy định các hình thức xử phạt. Vì vậy, chỉ cần quy định cụ thể luôn tại điểm đ, khoản 1, Điều 22 là đủ, không cần bổ sung giải thích từ ngữ tại khoản 18, Điều 2.

Thứ hai, tại điểm đ, quy định Tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính lại tiếp tục được đóng mở ngoặc thêm (sau đây gọi chung là tang vật, phương tiện vi phạm hành chính) ¹, có nghĩa là giải thích từ ngữ thêm một lần nữa. Do vậy, cần rà soát để không trùng lắp và khó đối chiếu.

Thứ ba, nếu vẫn cần giải thích từ ngữ, trong khi nội dung giải thích có dung lượng dài tương tự nội dung cần giải thích, thì cũng nên cân nhắc để lựa chọn cụm từ ngắn gọn có thể thay thế thì hợp lý hơn được không cũng đề nghị rà soát thêm.

Về quy định tình tiết giảm nhẹ và tình tiết tăng nặng

Hiện tại, quy định tại khoản 2, Điều 9 Tình tiết giảm nhẹ có quy định là “tình tiết quy định tại khoản 1 Điều này đã được quy định là dấu hiệu của hành vi vi phạm hành chính thì không coi là tình tiết giảm nhẹ khi quyết định xử phạt”. Đại biểu đồng tình với việc sửa đổi, bổ sung để đảm bảo áp dụng pháp luật vừa nhân văn, vừa chặt chẽ, đồng bộ thống nhất với quy định của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Theo đại biểu hiểu, quy định này có nghĩa là: Nếu tình tiết quy định tại khoản 1 Điều này đã được pháp luật quy định là dấu hiệu cấu thành của chính hành vi vi phạm hành chính đang bị xử phạt thì không được tiếp tục áp dụng là tình tiết giảm nhẹ đối với hành vi đó.

Do đó, để phân định giữa “dấu hiệu của hành vi vi phạm” là yếu tố được pháp luật quy định để nhận diện, xác định một hành vi cụ thể có cấu thành vi phạm hành chính hay không, hoặc thuộc trường hợp vi phạm nào/còn  “tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm” là yếu tố phản ánh mức độ lỗi, hoàn cảnh thực hiện hành vi, thái độ của người vi phạm hoặc hành động khắc phục hậu quả, được xem xét khi quyết định mức xử phạt rất cần phân định rõ, bởi đây là 2 yếu tố có bản chất và chức năng pháp lý khác nhau nên cần biên tập cho rõ ý hơn.

Do dự thảo hiện đang thể hiện dưới hình thức câu bị động nên cần điều chỉnh lại câu chữ cho rõ hơn để thuận lợi khi hướng thi hành. Có thể biên tập lại khoản này thành “2. Tình tiết quy định tại khoản 1 Điều này nếu đã được pháp luật quy định là dấu hiệu cấu thành của chính hành vi vi phạm hành chính đang bị xử phạt thì không được tiếp tục áp dụng là tình tiết giảm nhẹ đối với hành vi đó.". Tương tự, nếu thấy việc biên tập hợp lý cần rà soát thêm khoản 2, Điều 10 với tình tiết tăng nặng.

Đối với khoản 3, Điều 10 dự thảo đang thể hiện là “Chính phủ quy định chi tiết về tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng”.

Ở đây có 2 ý cần quan tâm:

Thứ nhất, theo thuyết minh của cơ quan chủ trì soạn thảo thì mục tiêu bổ sung khoản này để giao “Chính phủ quy định về vi phạm hành chính có quy mô lớn, số lượng hoặc trị giá hàng hóa lớn trên từng lĩnh vực; quy định chi tiết về tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với thực tiễn”. Như vậy, liệu có cần tách riêng hướng dẫn về “vi phạm hành chính có quy mô lớn, số lượng hoặc trị giá hàng hóa lớn trên từng lĩnh vực” để thể hiện ở khoản 3 Điều này không, hay chỉ cần để Chính phủ quy định chung là đủ?  

Thứ hai, quy định về tình tiết giảm nhẹ đang quy định tại Điều 9, Điều 10 quy định về tình tiết tăng nặng. Như vậy, không nên quy định chung việc hướng dẫn cả giảm nhẹ và tăng nặng ở Điều 10 mà nên tách riêng “Chính phủ quy định chi tiết về tình tiết giảm nhẹ” ở khoản 3, Điều 9, đồng thời bỏ điểm o, khoản 1, Điều 9 giúp cho việc hướng dẫn của Chính phủ bao trùm cả khoản 1 và 2, Điều 9. Đồng thời điều chỉnh để chỉ quy định “Chính phủ quy định chi tiết về tình tiết tăng nặng” tại khoản 3, Điều 10 thì phù hợp hơn là để chung ở Điều 10 nhưng lại giao quy định tại cả 2 Điều.

¹ đ) Tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính (sau đây gọi chung là tang vật, phương tiện vi phạm hành chính);

PV (lược ghi)