Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 26-10, sau khi nghe các tờ trình và báo cáo thẩm tra, Quốc hội thảo luận ở hội trường. Bà Tô Ái Vang, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Bà Tô Ái Vang phát biểu trong phiên thảo luận ở hội trường sáng 26-10.

Thứ nhất, tại Điều 1 - Phạm vi điều chỉnh; Điều 32 - Yêu cầu cơ bản đối với lượng của hàng đóng gói sẵn và Điều 43 - Nội dung kiểm tra nhà nước về đo lường.

Theo đại biểu, tại Điều 1 - Phạm vi điều chỉnh, về mặt kết cấu truyền thống thì quy định như vậy đã tạo khung pháp lý nền tảng, nhưng đặt trong bối cảnh thương mại điện tử và logistics phát triển vượt bậc khiến dòng hàng hóa dịch chuyển qua các tổng kho, ứng dụng giao dịch số mà không qua cửa hàng bán lẻ truyền thống.

Nếu không điều chỉnh, Luật sẽ bỏ lọt hành vi gian lận đo lường trên không gian mạng. Vì thế, đại biểu có 2 kiến nghị:

1. Bổ sung vào Điều 1 và Điều 32, quy định rõ trách nhiệm pháp lý của tổ chức vận hành nền tảng số, sàn thương mại điện tử và đơn vị cung ứng dịch vụ logistics trong việc kiểm soát, minh bạch thông tin định lượng và lưu trữ dữ liệu đo lường.

2. Sửa đổi Điều 43, cho phép áp dụng phương thức kiểm tra xác suất trực tuyến dữ liệu định lượng và kiểm tra đột xuất tại các tổng kho trung chuyển lớn, thay vì chỉ hậu kiểm thủ công tại các cửa hàng nhỏ lẻ.

Thứ hai, tại khoản 3, Điều 56 - Trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã.

Dự thảo giao Chủ tịch UBND cấp xã chủ trì kiểm tra nhà nước về đo lường đối với phương tiện đo (cân, thiết bị đo...) và lượng hàng đóng gói sẵn tại các chợ, điểm kinh doanh.

Quy định này theo đại biểu là rất khó khả thi vì công chức cấp xã đang quá tải khiphải gánh vác hàng trăm thủ tục, không có chuyên môn sâu về kỹ thuật đo lường và hoàn toàn thiếu các thiết bị mẫu chuẩn được kiểm định để xác định sai số mang tính pháp lý.

Nếu giao việc mà không có công cụ thì sẽ rất khó thực thi hoặc gây rủi ro sai sót pháp lý nghiêm trọng khi xử phạt.

Vì thế, đại biểu kiến nghị: Sửa đổi Khoản 3 - Điều 56: Đưa cấp xã về đúng điều kiện và năng lực thực tế, sau đây:

1. Tuyên truyền và phổ biến pháp luật;

2. Giám sát cộng đồng, tiếp nhận phản ánh, khiếu nại của người dân;

3. Việc chủ trì kiểm tra kỹ thuật phải thuộc về cơ quan chuyên môn có đủ máy móc chuyên dụng.

UBND cấp xã chỉ phối hợp với cơ quan quản lý đo lường chuyên ngành cấp tỉnh để kiểm tra, xử lý khi có dấu hiệu vi phạm.

Thứ ba, tại Điều 34b - Nền tảng số hoạt động đo lường, Điều 34c - Quản lý và khai thác dữ liệu đo lường trên môi trường số; Điều 55 - Trách nhiệm của bộ, cơ quan ngang bộ và Điều 56 - trách nhiệm của UBND các cấp.

Dự thảo quy định các Bộ, ngành, địa phương phải thực hiện kết nối, chia sẻ dữ liệu vào nền tảng số về hoạt động đo lường và áp dụng đồng loạt ngay khi Luật có hiệu lực từ ngày 1-3-2027.

Quy định này chưa sát với thực tiễn vì hạ tầng mạng, nguồn lực tài chính và nhân lực công nghệ tại nhiều địa phương (đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo) hiện nay còn rất yếu. Nếu bắt buộc áp dụng đồng loạt ngay lập tức sẽ gây tắc nghẽn hệ thống dữ liệu hoặc tạo áp lực gánh nặng chi tiêu công quá lớn cho các địa phương còn gặp nhiều khó khăn.

Vì thế, đại biểu kiến kiến nghị: Sửa đổi, bổ sung tại Điều 34c: Quy định rõ ràng về lộ trình phân kỳ đầu tư và phân nhóm đối tượng áp dụng thí điểm. Ưu tiên thực hiện kết nối trước tại các đô thị lớn (Hà Nội, TP Hồ Chí Minh...) và các ngành có nguy cơ rủi ro, tranh chấp cao, như điện, nước, xăng dầu. Sau đó từng bước đồng bộ toàn quốc trong vòng 3-5 năm để phù hợp với năng lực hạ tầng số quốc gia.

PV (lược ghi)