Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 31-10, Quốc hội thảo luận ở hội trường. Ông Lê Minh Nam, đại biểu Quốc hội đơn vị TP Cần Thơ, có những ý kiến góp ý về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026.

Ông Lê Minh Nam phát biểu trong phiên thảo luận ở hội trường sáng 31-10.

Đại biểu Lê Minh Nam cho rằng, thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước đã được thể hiện rõ nét, nổi bật thông qua những con số biết nói tại các báo cáo của Chính phủ, đại biểu chỉ tập trung kiến nghị việc hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa - một bộ phận quan trọng của nền kinh tế đang rất cần thúc đẩy phát triển theo chủ trương, đường lối của Đảng.

Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được thảo luận và dự kiến sẽ thông qua tại kỳ họp này, với những đổi mới có tính cách mạng khi chuyển từ mục tiêu hỗ trợ sang thúc đẩy phát triển. Tuy nhiên, thông qua luật chưa đồng nghĩa doanh nghiệp sẽ phát triển ngay, bởi còn phải hướng dẫn thi hành và tổ chức thực hiện. Đặc biệt, với đặc điểm phần lớn các doanh nghiệp nhỏ và vừa đều có bộ máy quản trị mỏng, thiếu cán bộ am hiểu chuyên sâu về pháp luật, tài chính kế toán nên rất khó nắm bắt đầy đủ thông tin các chương trình hỗ trợ, cũng như khó khăn trong việc tự khẳng định và chứng minh năng lực, điều kiện để được thụ hưởng chính sách.

Vì vậy, để thực hiện tốt vai trò kiến tạo thì các cơ quan nhà nước nên chủ động đưa chính sách của các chương trình hỗ trợ đến gần hơn cho doanh nghiệp, cụ thể:

Thứ nhất, thiết lập bộ tiêu chí định lượng về điều kiện hưởng chính sách cùng với việc tính toán nguồn lực, điều kiện dành cho chương trình hỗ trợ. Các cơ quan nhà nước ứng dụng công nghệ và liên thông khai thác dữ liệu (như lấy thông tin từ cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế, bảo hiểm xã hội hoặc hải quan) để chủ động xác định sơ bộ danh sách các doanh nghiệp có khả năng có thể đáp ứng điều kiện thụ hưởng chính sách. Thông qua hệ thống định danh điện tử hoặc tài khoản thuế điện tử, thông báo cho doanh nghiệp đăng ký trước khi chuẩn bị hồ sơ để thụ hưởng chính sách nếu có nhu cầu và đáp ứng đúng, đủ các điều kiện.

Thứ hai, cung cấp công cụ hướng dẫn các doanh nghiệp thụ hưởng chính sách thông qua giới thiệu đầu mối dịch vụ kế toán, tư vấn pháp lý chuyên nghiệp để hỗ trợ về thủ tục. Đồng thời, thiết kế quy trình nhận hỗ trợ theo hướng trực tuyến hóa, đơn giản hóa, loại bỏ thủ tục rườm rà và hướng dẫn doanh nghiệp tự hoàn thiện hồ sơ thông qua các mẫu biểu điện tử trực quan.

Ví dụ, để hỗ trợ tiếp cận các nguồn vốn, cơ quan nhà nước cần hỗ trợ doanh nghiệp chuyển từ chứng minh tài sản sang chứng minh khả năng trả nợ, thông qua việc hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa, xác thực và kết nối dữ liệu về hoạt động kinh doanh, dòng tiền, nghĩa vụ thuế cũng như thông tin về lịch sử tín dụng được theo dõi trên Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia. Qua đó, giúp ngân hàng có thêm căn cứ đánh giá năng lực trả nợ, yên tâm mở rộng cho vay dựa trên dòng tiền và giảm các yêu cầu về tài sản thế chấp.

Để giúp doanh nghiệp có khả năng tiếp cận và thụ hưởng chính sách, chính phủ cần hướng dẫn quy trình kỹ thuật cụ thể, phân công cơ quan đầu mối tổng hợp, liên thông kết nối dữ liệu và thông báo hướng dẫn hỗ trợ một cách đồng bộ và toàn diện. Chính sách thì không thiếu nhưng để tự chuẩn bị đầy đủ thủ tục thụ hưởng thì cũng không phải dễ dàng, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thứ ba, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ tháo gỡ khó khăn trước mắt mà còn phải chuẩn bị năng lực thích ứng với những thay đổi căn bản của phương thức sản xuất và thị trường lao động do AI tự động hóa mang lại. Đặc biệt, sự phát triển nhanh của AI, robot tự động hóa mà điển hình là xu hướng đầu tư các nhà máy không đèn đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất và cơ cấu việc làm, mà theo đó lao động truyền thống đang dần bị thay thế.

Do đó, cùng với đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để phát triển đất nước, rất cần quan tâm giải quyết 2 vấn đề:

Một là, đổi mới giáo dục theo hướng tăng cường đào tạo kiến thức đa ngành, năng lực sáng tạo, tư duy phản biện, kỹ năng làm chủ và phối hợp với AI, đồng thời đẩy mạnh đào tạo lại để người lao động ứng thích ứng với sự chuyển dịch cơ cấu việc làm.

Hai là, ở phạm vi tổng thể và dài hạn cần nghiên cứu thiết kế các chính sách phân phối và điều tiết thu nhập phù hợp với sự thay đổi của cơ cấu lao động như đã nêu trên nhằm đảm bảo an sinh xã hội hài hòa và chia sẻ thành quả tăng năng suất từ công nghệ, trên cơ sở tôn trọng quyền sở hữu, quyền tự chủ kinh doanh và khuyến khích đổi mới sáng tạo.

PV (lược ghi)