Hãng tin Reuters cho biết, Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 14-6 đã thông qua kế hoạch áp thuế nhập khẩu trị giá khoảng 50 tỉ USD đối với hàng hóa Trung Quốc. Động thái này được dự báo tiếp tục khơi mào chiến tranh thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Hàng hóa Trung Quốc nhập vào thị trường Mỹ có thể chịu mức thuế “đáng kể”. Ảnh: AP

Theo một quan chức ngành công nghiệp và nguồn tin thân cận chính quyền Mỹ, Tổng thống Trump ra quyết định sau khi trao đổi với nội các và đội ngũ cố vấn thương mại. Các khoản thuế mới áp lên hàng hóa nhập khẩu Trung Quốc trị giá ít nhất từ 35 tỉ USD và có thể lên tới 55 tỉ USD. Thông báo chính thức dự kiến công bố vào ngày 16-6 (giờ Mỹ), bao gồm danh sách 800 đến 900 mặt hàng Trung Quốc bị áp thuế. Danh sách này được rút gọn và điều chỉnh từ bảng thống kê 1.300 sản phẩm mà Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) công bố hồi tháng 4.

Kế hoạch áp thuế là một phần nỗ lực của Tổng thống Trump thực hiện cam kết tranh cử, đó là siết chặt kiểm soát cái mà ông coi là “thực tế thương mại không công bằng với Trung Quốc”. Động thái này được công bố sau các cuộc đàm phán thương mại Mỹ -Trung về thỏa thuận Bắc Kinh tăng cường mua hàng hóa Mỹ nhằm giảm thâm hụt thương mại trị giá hơn 300 tỉ USD/năm của Mỹ với Trung Quốc. Phía Trung Quốc đề nghị nhập khẩu thêm khoảng 70 tỉ USD nguyên vật liệu và hàng công nghệ Mỹ để đổi lại không bị áp thuế nhập khẩu. Tuy nhiên, một nguồn tin tiết lộ đề xuất này không được Tổng thống Trump chấp thuận.

Trường hợp Mỹ thực thi thuế mới như tuyên bố, động thái này sẽ mở ra hàng loạt hành động thương mại chống lại Trung Quốc kèm theo màn trả đũa từ Bắc Kinh. Phát biểu sau cuộc họp với người đồng cấp Mỹ Mike Pompeo, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị khẳng định nước này sẵn sàng “đáp trả” nếu Washington triển khai kế hoạch áp thuế nói trên. Đại diện ngoại giao Trung Quốc cảnh báo Mỹ có 2 lựa chọn về thương mại, đó là hợp tác và cùng có lợi hoặc đối đầu và cùng tổn thất. “Chúng tôi hy vọng Mỹ có quyết định khôn ngoan. Tất nhiên, Trung Quốc đã chuẩn bị đối phó nếu Washington lựa chọn phương án 2” – ông Vương Nghị nhấn mạnh.

Hiện chưa rõ khi nào Tổng thống Trump sẽ kích hoạt kế hoạch thuế quan, nhưng một số nhà vận động hành lang dự đoán động thái này có thể sớm nhất ngay trong ngày 16-6 hoặc hoãn cho đến tuần sau. Theo đạo luật năm 1974 mà ông Trump vận dụng để đánh thuế, tổng thống Mỹ có thể cho hoãn thực thi trong 30 ngày hoặc thêm 180 ngày nếu USTR đánh giá các cuộc đàm phán với Trung Quốc có tiến triển. Trường hợp chính quyền Trump thực thi mức thuế quan mới, Trung Quốc cảnh báo sẽ hủy bỏ thỏa thuận tăng cường mua hàng Mỹ. Mặt khác, Bắc Kinh sẽ khởi động kế hoạch đánh thuế lên 106 mặt hàng Mỹ trong danh sách công bố hồi tháng 4 gồm đậu nành, rượu whisky, xe hơi, hóa chất và máy bay. Thời điểm đó, ông Trump cảnh báo sẽ nâng mức biểu thuế lên tới 100 tỉ USD để trả đũa. Khả năng Mỹ áp thuế lên 100 tỉ USD có thể xảy ra, theo Reuters.

Nguy cơ “ăn miếng trả miếng” giữa hai cường quốc dấy lên lo ngại về một loạt rào cản thương mại và gây thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế thế giới. Hôm 15-6, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo mức thuế mới của chính quyền Trump đang tạo ra mối đe dọa làm suy yếu nền kinh tế Mỹ, hủy hoại hệ thống thương mại toàn cầu và dấy lên làn sóng trả đũa từ các đối tác. Trong khi đó, giới chuyên gia tài chính Phố Wall nhìn nhận tình trạng leo thang căng thẳng không chỉ bóp nghẹt chỉ số tăng trưởng kinh tế Mỹ đạt được, mà còn cản trở nỗ lực của chính quyền Trump thực hiện chính sách cắt giảm thuế.

MAI QUYÊN