Một số khu vực trong khu Phố Cổ Hebron đang bị biến thành những “thành phố ma”, nơi các trạm kiểm soát mà Israel dựng lên gần đây không chỉ hạn chế đi lại mà còn làm đảo lộn hoàn toàn cuộc sống, kinh tế và xã hội của người dân Palestine ở Bờ Tây.

Cư dân Palestine thường gặp khó khăn khi đi qua những cánh cổng sắt do Israel dựng lên. Ảnh: Al Jazeera

Lịch sử phân chia khu vực

Thành phố Hebron bị quân đội Israel chiếm đóng vào tháng 6-1967 sau Cuộc chiến Sáu ngày. Dù vậy, khu vực này vẫn nhộn nhịp với cửa hàng và chợ búa tấp nập khi cư dân duy trì quyền di chuyển tự do, góp phần thúc đẩy đời sống kinh tế của thành phố.

Mọi chuyện thay đổi vào năm 1994, sau vụ xả súng của một bác sĩ người Mỹ gốc Israel và là thành viên của phong trào Do Thái cực đoan Kach, khiến 29 tín đồ Palestine đang cầu nguyện tại nhà thờ Hồi giáo Ibrahimi thiệt mạng.

Từ đó, Hebron trở nên tách biệt, nhất là khi Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) và Israel ký Nghị định thư Hebron năm 1997 chia thành phố thành hai khu vực: H1 thuộc quyền tài phán tương đối của Palestine và H2 nằm dưới sự kiểm soát an ninh của Israel, bao gồm khu Phố cổ, Thánh đường Ibrahimi và các khu định cư trái phép.

Giai đoạn 2000, Israel siết chặt lệnh cấm, phong tỏa và lệnh giới nghiêm khi cuộc nổi dậy thứ hai của người Palestine bùng nổ. Là một trong những tâm điểm dữ dội nhất của làn sóng xung đột vũ trang, nhiều khu vực của thành phố Hebron sau đó bị kiểm soát nghiêm ngặt, buộc các cửa hàng đóng cửa và hầu hết dân thường bị giam lỏng trong nhà.

Thực tế khắc nghiệt

Kể từ khi Israel phát động cuộc chiến ở Gaza sau sự kiện 7-10-2023, số lượng các trạm kiểm soát và rào chắn mà quân đội nước này dựng lên ở Bờ Tây đã tăng mạnh nhằm hạn chế việc đi lại của người dân Palestine.

Những “vùng cấm” theo chỉ định của Israel không ngừng mở rộng xung quanh Thánh đường Ibrahimi và nhiều khu định cư bất hợp pháp ở trung tâm thành phố. Theo Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên Hiệp Quốc (OCHA), khoảng 40% trong số 89 trạm kiểm soát ở Bờ Tây và 11% trong tổng số 925 hàng rào di động nằm ở khu vực H2.

Cách đây vài ngày, Israel tiếp tục cho lắp đặt 3 cánh cổng sắt chắn ngang một đoạn đường dài 200 mét ở khu Phố Cổ Hebron. Theo lời Thị trưởng Yousef al-Jabari, một cổng được dựng trên tuyến đường duy nhất dành cho xe cộ đi vào thành phố. Cổng thứ 2 đặt ở đầu đường kết nối với khu vực trung tâm. Cổng thứ 3 thì chặn lối đi dành cho người đi bộ đến khu mua sắm.

Hàng ngàn cửa hàng đã ngừng hoạt động do không có khách hoặc không thể vận chuyển hàng hóa qua lại. Hơn 500 cửa hàng thương mại khác trong khu Phố Cổ cũng đóng cửa theo mệnh lệnh quân sự của Israel, biến khu chợ sầm uất một thời thành những dãy phố hoang vắng. Người dân Palestine còn bị cấm lái xe trên nhiều tuyến chính, khiến vận chuyển nhu yếu phẩm trở nên bất khả thi.

Từ năm 2015, Israel đã hạn chế số lượng cư dân Palestine sống trong khu vực bị phong tỏa được phép đi qua trạm kiểm soát. Hiện nay, với biện pháp an ninh nghiêm ngặt hơn, Thị trưởng al-Jabari cho biết cuộc sống của khoảng 10.000 người Palestine ngày càng trở nên tồi tệ, khiến việc mưu sinh, sinh hoạt và học hành đều trở thành cuộc vật lộn mỗi ngày.

Các trạm kiểm soát thường chỉ mở cửa từ 7 giờ sáng đến 8 giờ tối. Người Palestine sống trong khu vực bị kiểm soát phải đăng ký với Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) và phải chờ hàng tiếng đồng hồ để về nhà mình. Người thân hoặc bạn bè của họ từ các vùng khác của Hebron cũng không thể vào thăm. Việc binh lính đóng/mở cổng tùy ý cũng khiến trẻ em nơi đây thường xuyên bị trễ học, thậm chí bị bắt nếu phản kháng. Để tránh va chạm, các em thường đi vòng qua các con hẻm nhỏ, khiến hành trình đến trường kéo dài thêm khoảng 1,5 km.

Theo cư dân ở đây, biện pháp hạn chế di chuyển mà Israel lấy lý do an ninh để triển khai thực chất đang giam giữ người dân như con tin, trong đó mỗi ngôi nhà bị biến thành “nhà tù” biệt lập khi các hàng rào kẽm gai được dựng lên để bịt kín lối đi tắt và ngăn cách những hộ gia đình với nhau. Họ còn phải tuân thủ lệnh giới nghiêm 2 hoặc 3 ngày/tuần.

Theo giới quan sát, đây không chỉ là chiến dịch của Israel nhằm thiết lập hệ thống trạm kiểm soát dày đặc tại khu Bờ Tây mà họ chiếm đóng. Nó còn là nỗ lực của chính quyền Tel Aviv nhằm củng cố sự hiện diện của người định cư, tạo ra một thực tế ngột ngạt mới cho người Palestine.

MAI QUYÊN (Theo Al Jazeera)