Trên Dải Gaza, trẻ em đang phải gánh vác trách nhiệm sinh tồn vượt quá lứa tuổi khi tình trạng thiếu nước sạch, đói ăn, mất nhà cửa và thiếu thốn chăm sóc y tế đè nặng lên nhiều gia đình.

Maysara xách 20 lít nước về cho gia đình dưới trời nắng nóng. Ảnh: Al Jazeera

Tại trại tị nạn ở Maghazi, trung tâm Gaza, cô bé 10 tuổi Maysara Zaqout hàng ngày cùng em trai dậy từ sớm để chờ xe chở nước. Sau nhiều tiếng không thấy xe đâu, Maysara tới lớp học tiếng Anh ở khu lều giáo dục.

Rồi xe chở nước đến, tiết học tiếng Anh bị bỏ dở khi Maysara cùng các bạn chạy đi lấy nước. Thân hình nhỏ bé của Maysara chao đảo khi em xách 2 thùng nước nặng về cho gia đình 6 người.

Ở lều khác, Yamen Saleh (12 tuổi) và em trai Aman (6 tuổi) cũng dành phần lớn thời gian trong ngày chờ xe chở nước và các bếp ăn cộng đồng.

Đây là công việc thường nhật của hai anh em trong hơn 2 năm qua, cũng như hàng ngàn trẻ em khác ở Gaza đang vật lộn với cuộc sống do ảnh hưởng từ cuộc xung đột dai dẳng giữa Israel và Hamas. “Thật đau lòng khi nhìn các con nằm trong lều, mệt mỏi và đau nhức vì gánh nặng cuộc sống lưu lạc. Những chuyến đi lấy nước và kiếm thức ăn hằng ngày làm chúng kiệt sức, mất khẩu vị và khó ngủ” - mẹ của Yamen và Aman nói.

Theo bác sĩ Sumaya Salah làm việc tại trạm y tế ở trung tâm Gaza, công việc nặng nhọc hằng ngày mà trẻ em nơi đây phải gồng gánh không chỉ dẫn đến cơn đau tạm thời, mà còn gây vấn đề về cơ bắp, thậm chí các bệnh nghiêm trọng như vẹo cột sống.

Như trường hợp của Raghad, một bé gái 9 tuổi đã cùng gia đình trải qua nạn đói nghiêm trọng ở phía Bắc Gaza. Em bị chẩn đoán mắc chứng vẹo cột sống do ngày nào cũng phải gánh nước quãng đường dài. Nếu không điều trị đúng cách, những biến chứng nghiêm trọng có thể để lại thương tật vĩnh viễn.

Kể từ khi xung đột bùng phát buộc phần lớn dân số Dải Gaza sống trong các trại tị nạn, Salah đã chứng kiến ​​nhiều trường hợp như vậy mỗi ngày. Theo ước tính, hơn 64.000 trẻ em Gaza đã bị thiệt mạng hoặc thương tật nghiêm trọng từ tháng 10-2023. Các vấn đề này có thể tiếp diễn tới chừng nào khu vực được tái thiết.

Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF) ước tính, 82% gia đình ở Gaza thiếu nước sạch khi gần 90% cơ sở hạ tầng cấp nước và vệ sinh trong khu vực bị phá hủy. Trong đó, 70% hộ gia đình không có khả năng tiếp cận 6 lít nước/người/ngày, thấp hơn tiêu chuẩn tối thiểu 15 lít/người/ngày trong tình trạng khẩn cấp, dẫn đến các đợt bùng phát bệnh tiêu chảy cấp, nhiễm trùng da và đường hô hấp.

Việc Israel mở rộng kiểm soát Gaza cũng hạn chế khả năng của chính quyền địa phương vận hành giếng nước. Chẳng hạn như Maghazi, nơi chỉ có một xe bồn mà phải cung cấp nước cho hơn 5.000 hộ gia đình.

Không chỉ thiếu nước, nạn đói lan rộng đang khiến các gia đình rơi vào cảnh tuyệt vọng, nhất là trẻ em. Bà Huda Zaqout, mẹ của Maysara, cho biết con gái bà nhiều lần bật khóc khi về nhà tay không dù đến sớm và xếp hàng chờ ở bếp ăn cộng đồng suốt 1 tiếng đồng hồ dưới trời nắng. Theo UNICEF, thiếu lương thực trầm trọng đã đẩy hàng chục ngàn trẻ em Gaza dưới 5 tuổi rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng cấp tính.

Việc chật vật tìm kiếm thức ăn và nước uống đã ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý, thậm chí ăn sâu vào tiềm thức các em. “Hầu hết thời gian bọn trẻ phải suy nghĩ và nói về trách nhiệm hằng ngày như người lớn. Chúng thay đổi rất nhiều, trở nên cáu gắt, không còn trò chuyện và ít thể hiện cảm xúc” - bà Fidaa nói trong nước mắt.

Hy vọng thông qua giáo dục

Bất chấp cảnh phải di dời và gánh vác trách nhiệm nặng nề để sinh tồn, trẻ em Gaza vẫn nhớ về trường học, những bữa ăn mẹ nấu hay những chuyến đi chơi cùng gia đình. Chính những kỷ niệm hạnh phúc này giúp các em giữ hy vọng về tương lai tốt đẹp hơn giữa thực tại khắc nghiệt.

Theo Mohammed Zaqout, cha của Maysara và là người đứng đầu ủy ban trại tị nạn, ủy ban đã dựng các lều giáo dục để dạy những môn học cơ bản. Ủy ban cũng tổ chức hoạt động văn hóa và giải trí để các em vui chơi, giảm bớt căng thẳng. Chia sẻ với trang tin Al Jazeera, Maysara cho biết mơ ước của em là có tuổi thơ bình thường, được đến trường, mặc đồng phục đẹp và tóc chải gọn gàng. Hơn hết, Maysara muốn mọi nhà đều có nước sạch để em và các bạn không bao giờ phải xách nước khổ cực mỗi ngày.

MAI QUYÊN (Theo Al Jazeera, Doctors of the World)