Trong quá trình đô thị hóa từ trăm năm trước, phố chợ Cần Thơ có nhiều nhà phố mọc lên, tạo sự sầm uất, khang trang cho xứ sở này.

Một đoạn đường Phan Đình Phùng với một vài dấu xưa của nhà 18 căn. Ảnh: DUY KHÔI

Đầu tiên là dãy nhà 18 căn ở đường Phan Đình Phùng, xưa là đường Delannoue, có từ thời Pháp thuộc, dùng cho thuê làm nhà ở. Dãy nhà cất liền kế, kiến trúc đơn giản nhưng tinh tế, bố cục chắc chắn. Dãy nhà 18 căn này từng được nhắc đến như một điểm nhấn ở khu vực chợ Cần Thơ. Thời gian trôi qua, những căn nhà ở dãy nhà này đã không còn. Căn nhà cuối cùng là một tiệm hớt tóc đậm nét xưa cũng đã được phá dỡ. Vậy nhưng nhiều người cố cựu đã từng thấy, từng đi qua, hay từng ở (như cô Nguyễn Ngọc Tuyết, cựu giáo viên Trường THPT Châu Văn Liêm), gọi đó là “dãy phố 18 căn”. Địa điểm dãy phố 18 căn nay trên đường Phan Đình Phùng, đoạn từ khoảng giao với đường Hải Thượng Lãn Ông hướng về đường Nguyễn Thị Minh Khai.

Một dãy nhà 18 căn khác ở đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, trước là đường Phan Thanh Giản. Dãy nhà cũng có từ thời Pháp thuộc, với 18 căn liền nhau, do một doanh nhân người Ấn Độ đầu tư khai thác, cho thuê làm nhà ở. Dấu xưa dãy nhà này ở hẻm 107, đường Xô Viết Nghệ Tĩnh. Cần Thơ xưa còn có dãy nhà 5 căn, nay thuộc hẻm 18, đường Xô Viết Nghệ Tĩnh. Dãy nhà này cũng có từ thời Pháp thuộc và làm nhà ở cho thuê.

Một dấu xưa hẳn cũng không còn nhiều người nhớ đến: Nhà Tằm, hiện ở góc đường Ngô Hữu Hạnh - Võ Thị Sáu. Xưa kia, được xây để nuôi tằm lấy tơ kéo sợi nên gọi Nhà Tằm. Đường dẫn vào Nhà Tằm cũng gọi là đường Nhà Tằm. Sau này, Nhà Tằm được phá bỏ để xây chung cư cho thuê, nay quen gọi là chung cư Ngô Hữu Hạnh.

Ở khu vực Bến Ninh Kiều bây giờ, ngay từ thế kỷ XIX, dọc bến sông đã được xây cất nhiều công trình mang tính đô thị, đặc biệt là bung-ga-lô, có hẳn bến bung-ga-lô hẳn hoi. Tiếp sau nữa, nhiều dãy nhà phố mọc lên, mà dấu tích đến nay vẫn còn, ở gần đèn 3 ngọn. Đó là những dãy nhà phố san sát, kiến trúc đẹp, hiện nay vẫn được gia chủ kinh doanh khách sạn, buôn bán. Nổi danh là khách sạn Tây Hồ của nhà họ Vương.

ĐĂNG HUỲNH