Theo các chuyên gia y tế, thời gian qua, ghi nhận nhiều trường hợp bệnh nhân mắc bệnh lý mạn tính khi nhiễm bệnh truyền nhiễm thường có diễn tiến nặng và nhiều biến chứng nguy hiểm, đặc biệt ở nhóm người chưa tiêm ngừa vaccine. Do đó, chủ động tiêm ngừa được xem là giải pháp hữu hiệu giúp ngăn nguy cơ mắc bệnh và giảm thiểu biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe.

Giảm thiểu nguy cơ biến chứng và tử vong

Báo cáo của Bộ Y tế cho thấy, một số bệnh truyền nhiễm như sởi, sốt xuất huyết, tay chân miệng và cúm mùa có xu hướng gia tăng trong thời gian gần đây. Chia sẻ trong chương trình truyền hình trực tuyến với chủ đề “Tiêm chủng và hoạt động phòng, chống dịch bệnh chủ động trong cộng đồng”, PGS.TS.BS Vũ Quốc Đạt, Phó trưởng Khoa Bệnh nhiệt đới và Can thiệp giảm hại, Trường Đại học Y Hà Nội, cho biết những tháng đầu năm 2026, bệnh viện tiếp nhận nhiều ca bệnh nhập viện trong tình trạng nặng, phần lớn đều chưa tiêm vaccine phòng bệnh. Ở góc độ lâm sàng, tiêm ngừa hỗ trợ vô cùng lớn cho công tác điều trị. Việc tiêm ngừa giúp người nhiễm bệnh giảm nguy cơ nhập viện và tối thiểu hóa tỷ lệ tử vong.

Người cao tuổi thuộc nhóm nguy cơ cao mắc các bệnh truyền nhiễm cần chủ động phòng bệnh.

Thực tế điều trị ghi nhận hai bệnh nhân cùng độ tuổi mắc sởi: người đã tiêm vaccine dù nhập viện, nhưng diễn tiến hoàn toàn trong tầm tiên lượng và hồi phục rất nhanh, trong khi người chưa tiêm vaccine tiến triển rất nặng, nguy cơ tử vong cao và lây nhiễm sang các trẻ khác trong gia đình. Minh chứng rõ nhất là đại dịch COVID-19, khi tỷ lệ bao phủ vaccine đạt mức cao trong cộng đồng, số ca chuyển nặng và tử vong giảm rõ rệt. Bên cạnh đó, nhiều bằng chứng khoa học cho thấy việc tiêm chủng còn giúp bảo vệ các bệnh lý nền sẵn có không bị biến chứng nặng hơn trong quá trình điều trị.

PGS.TS.BS Vũ Quốc Đạt đưa ra những khuyến cáo cụ thể cho nhóm nguy cơ cao. Với bệnh nhân mắc các bệnh mạn tính, như: tăng huyết áp, đái tháo đường hay tim mạch, nếu nhiễm trùng đường hô hấp sẽ có nguy cơ biến chứng nặng và tử vong rất cao. Do đó, nhóm đối tượng này nên ưu tiên tiêm vaccine phòng cúm mùa và phế cầu để bảo vệ phổi, giảm nguy cơ viêm phổi nặng; đồng thời tiêm nhắc lại vaccine COVID-19 theo khuyến cáo của ngành Y tế. Ngoài ra, vaccine phòng bệnh zona cũng rất cần thiết do người bệnh đái tháo đường dễ gặp biến chứng đau thần kinh kéo dài. Bác sĩ khuyến cáo mỗi khi đi khám định kỳ lấy thuốc (thường từ 1-3 tháng/lần), bệnh nhân nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để được tư vấn bổ sung các mũi tiêm phù hợp với tình hình dịch tễ địa phương.

Bảo vệ người có bệnh nền

PGS.TS.BS Vũ Quốc Đạt nhận định, quan điểm về tiêm chủng hiện nay đang chuyển biến theo hướng tích cực. Nếu trước đây tiêm ngừa thường được coi là chương trình dành riêng cho trẻ em, thì hiện nay việc tiêm vaccine cho người lớn và các đối tượng nguy cơ cao là giải pháp hữu hiệu giúp ngăn ngừa tử vong. Điển hình tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, chương trình tiêm ngừa dành riêng cho nhóm nguy cơ cao (người từ 60 tuổi trở lên, người mắc bệnh tim mạch, phổi mạn tính, đái tháo đường, xơ gan, ung thư, người đang điều trị hóa chất...) đã nhận được sự hưởng ứng lớn. Bằng việc lồng ghép tư vấn và cung cấp dịch vụ tiêm tại chỗ ngay khi bệnh nhân đến khám bệnh nền, chương trình đã giải tỏa sự dè dặt, lo ngại của người dân về tính an toàn hay phản ứng sau tiêm. Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số, lượng người lớn tuổi và người có bệnh nền gia tăng nhanh chóng, đây là nhóm đối tượng ưu tiên hàng đầu cần được tiếp cận dịch vụ tiêm ngừa.

Để chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng, PGS.TS.BS Vũ Quốc Đạt khuyên mỗi cá nhân nên thay đổi hành vi thông qua những việc làm cụ thể. Trước hết, quản lý lịch sử tiêm ngừa bằng sổ theo dõi cá nhân hoặc ứng dụng điện thoại, đồng thời đặt lịch nhắc tiêm cho các loại vaccine định kỳ như vaccine cúm hằng năm. Hai là, chủ động tham vấn y tế trong các kỳ khám sức khỏe định kỳ, đề xuất bác sĩ tư vấn các mũi vaccine cần bổ sung. Đối với người có bệnh lý nền, đến các cơ sở y tế hoặc bệnh viện có đơn vị tiêm ngừa để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, chỉ định mũi tiêm an toàn và phù hợp nhất.

THU SƯƠNG