Nhà Trắng đang nỗ lực tăng cường các biện pháp bảo vệ nhằm chống lại các cuộc tấn công sinh học. Động thái trên diễn ra trong bối cảnh giới chức Mỹ ngày càng lo ngại trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tạo điều kiện cho bọn khủng bố phát triển các mầm bệnh chết người.

Đến cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Joe Biden, Nhà Trắng đã thành lập một nhóm gồm 30 chuyên gia tập trung bảo đảm an ninh sinh học. Đội ngũ chuyên trách này có nhiệm vụ điều phối mạng lưới các cơ quan liên bang xử lý các mối nguy sinh học và cung cấp hướng dẫn khoa học cho các quan chức cấp cao. 3 cựu quan chức chính phủ giấu tên, từng làm việc cho cả hai đời tổng thống Mỹ, cho biết nhóm này nhanh chóng bị thu hẹp sau khi Tổng thống Donald Trump trở lại nắm quyền, chủ trương cắt giảm nhân sự và tái cơ cấu. Có thời điểm, không một ai ở Nhà Trắng được giao nhiệm vụ chuyên trách về an ninh sinh học.

Ứng dụng AI thúc đẩy quá trình nghiên cứu sinh học, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nhất định. Ảnh: Getty Images

Khoảng trống bảo đảm an ninh sinh học

Theo báo Bưu điện Washington, Nhà Trắng đã rút toàn bộ nhân viên khỏi Văn phòng Chính sách Chuẩn bị và Ứng phó Đại dịch (OPPR), một tổ chức được thành lập để dẫn dắt liên bang ứng phó các đợt bùng phát dịch bệnh lớn mà loại vũ khí sinh học nguy hiểm nhất có thể gây ra. Một đơn vị thuộc Hội đồng An ninh Quốc gia chuyên về an ninh y tế đã bị giải thể, các bộ phận phụ trách an ninh sinh học thuộc Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia và Bộ An ninh Nội địa cũng bị chia tách như một phần của các cuộc tái tổ chức rộng lớn hơn. “Mỗi khi chính quyền thay đổi, rất nhiều hoạt động bị gián đoạn. Khi nói đến an ninh sinh học, điều đó diễn ra một cách rất hỗn loạn”, một nhà khoa học từng làm việc về công nghệ sinh học và an ninh quốc gia trong cả chính quyền Trump và Biden nhận định.

Các công ty công nghệ nỗ lực ngăn chặn vũ khí sinh học

Chính quyền ông Trump từng thừa nhận những rủi ro về an ninh sinh học mà AI gây ra, nhưng đồng thời cũng ca ngợi tiềm năng của công nghệ này trong việc giúp bảo vệ an ninh quốc gia. 

Các mô hình AI mới nhất, chẳng hạn như Mythos của Anthropic và GPT 5.6 của OpenAI, đã liên tục được cải thiện trong nghiên cứu sinh học cấp cao. Nhưng cũng giống như khả năng viết mã máy tính đã giúp các mô hình này trở nên hữu ích, khả năng nghiên cứu sinh học của chúng cũng dấy lên lo ngại rằng chúng có thể bị lợi dụng để chế tạo vũ khí sinh học hoặc gây ra đại dịch mới. Tạp chí Science mới đây cho biết các nhà khoa học đã thành công khi sử dụng AI để tạo ra các loại virus mới. Tuy chúng được thiết kế để chống lại vi khuẩn gây bệnh, chứ không phải con người, nhưng kết quả đó là dấu hiệu rõ ràng về nguy cơ tiềm ẩn từ vũ khí sinh học do AI tạo ra. 

Mặc dù thừa nhận việc các công cụ của họ có thể bị lợi dụng để thực hiện một cuộc tấn công sinh học là một trong những nỗi lo sợ hàng đầu, song các nhà lãnh đạo trong ngành công nghiệp AI vẫn tự tin có thể kiểm soát nguy cơ.

OpenAI cho biết sau khi họ đạt được trình độ “cao” trong lĩnh vực nghiên cứu sinh học vào năm ngoái, công ty đã báo cáo với chính quyền ông Trump và tổ chức một cuộc họp với hơn 50 chuyên gia chính phủ để thảo luận về cách hệ thống của họ có thể được sử dụng cho mục đích phòng thủ sinh học. Hiện OpenAI đang cung cấp cho các quan chức chính phủ quyền truy cập vào một phiên bản đặc biệt của GPT dành cho mục đích phòng thủ sinh học mà họ gọi là Rosalind. 

Các công ty AI hàng đầu của Mỹ cũng nỗ lực khóa chặt các mô hình của họ, ngăn chúng trả lời các câu hỏi về nghiên cứu sinh học đầy rủi ro và chỉ cung cấp các hệ thống có khả năng cao hơn cho các đối tác đáng tin cậy. OpenAI cho biết các mô hình AI của họ được đào tạo để từ chối hoặc phản hồi một cách an toàn đối với các yêu cầu gây hại, Anthropic thì chặn AI của họ phản hồi “các truy vấn liên quan đến vũ khí sinh học”. Trước đó, các nhà nghiên cứu tại Microsoft đã vá các lỗ hổng trong hệ thống phát hiện rủi ro, sau khi sử dụng AI để tạo ra các phiên bản kỹ thuật số của hàng ngàn chất độc mà hệ thống an toàn hiện có không nhận diện được.

THANH TRÚC (Theo Washington Post, Scientific American)