Chính phủ Úc sử dụng bóng bầu dục như một công cụ chủ chốt trong chính sách ngoại giao của nước này, tích hợp hoạt động kinh doanh thể thao vào các mối quan hệ dựa trên hiệp ước với những quốc gia láng giềng tại Nam Thái Bình Dương ở một mức độ khác thường, bao gồm các chính sách về quốc phòng, kinh tế và khí hậu.

Mối liên kết chặt chẽ

Sau 2 năm triển khai, các quan chức tại Canberra cho biết chiến lược này đang phát huy hiệu quả, với việc Úc - chứ không phải Trung Quốc - củng cố vị thế là đối tác được ưu tiên của khu vực.

Thủ tướng Úc Albanese cùng lãnh đạo các đảo quốc Thái Bình Dương đến xem trận chung kết State of Origin 2026. Ảnh: The Australian

Môn bóng bầu dục có nguồn gốc tại Úc và khu vực Thái Bình Dương. Bộ trưởng phụ trách các vấn đề Quần đảo Thái Bình Dương của Úc, ông Pat Conroy, cho rằng các mối liên kết thông qua môn thể thao này cung cấp cho Canberra một công cụ tạo ảnh hưởng độc đáo, biến chúng thành yếu tố “cốt lõi” trong hoạt động ngoại giao của một cường quốc tầm trung như Úc.

Trọng tâm của hoạt động ngoại giao này là thỏa thuận trị giá 600 triệu AUD (425 triệu USD) mà Chính phủ Úc ký với nước láng giềng gần nhất ở phía Bắc là Papua New Guinea hồi năm 2024. Văn kiện này cho phép đội bóng chuyên nghiệp PNG Chiefs, có trụ sở tại thủ đô Port Moresby, tham dự Giải bóng bầu dục quốc gia Úc (NRL) từ mùa 2028.

Dù chưa từng có tiền lệ, hình thức ngoại giao thể thao này rất phù hợp với Thủ tướng Úc Anthony Albanese, người vốn hâm mộ bóng bầu dục. Theo Bộ trưởng Conroy, hiện 50% cầu thủ tại giải NRL có nguồn gốc từ các đảo Thái Bình Dương và mối liên kết này vô cùng mạnh mẽ.

Tầm quan trọng của bóng bầu dục trong nghệ thuật ngoại giao của ông Albanese đã được thể hiện rõ hồi tháng 7. Thủ tướng Úc đã tiếp đón 3 nhà lãnh đạo các quốc đảo Thái Bình Dương (gồm những người đồng cấp James Marape của Papua New Guinea, Fatafehi Fakafanua của Tonga và Leuatea Schmidt của Samoa) đến dự khán trận quyết định của loạt trận State of Origin ở Úc, tương đương với Siêu cúp Bóng bầu dục Mỹ (Super Bowl).

Nói như ông Conroy, đây là lần đầu tiên trong lịch sử thế giới chứng kiến một quốc gia sử dụng ngoại giao thể thao ở cấp độ này.

Năm ngoái, Úc đã ký một hiệp ước quốc phòng mới mang tính bước ngoặt với Papua New Guinea, hiệp ước đầu tiên trong hơn 70 năm qua, giữa bối cảnh Canberra tìm cách ngăn chặn Trung Quốc mở rộng hiện diện an ninh tại Thái Bình Dương. Theo hiệp ước quốc phòng Pukpuk, Úc và Papua New Guinea có nghĩa vụ hỗ trợ lẫn nhau nếu một trong hai nước bị tấn công. Văn kiện này đã củng cố vị thế của Canberra với tư cách là “đối tác được yêu thích” của Port Moresby về an ninh.

Một nguồn tin ngoại giao cho biết Úc bảo lưu quyền rút khoản tài trợ cho đội PNG Chiefs và chấm dứt quyền tham gia của thương hiệu Chiefs nếu Port Moresby có hành động làm suy yếu vai trò của Canberra với tư cách là đối tác an ninh chủ chốt của Papua New Guinea trong khu vực.

Trung Quốc thiếu lợi thế bóng bầu dục

Việc Bắc Kinh ngày càng quyết đoán trong khu vực Thái Bình Dương tạo ra thế tiến thoái lưỡng nan về chiến lược đối với Canberra, vốn phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc về thương mại.

Trong cuộc điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây, Thủ tướng Albanese đã trình bày về các liên minh mới và nêu vấn đề Trung Quốc thử nghiệm một tên lửa đạn đạo tầm xa ở Thái Bình Dương. Vụ phóng diễn ra chỉ vài giờ sau khi Úc xác nhận đã ký Hiệp ước Vuvale Union với Fiji hồi tháng 7.

Úc lo ngại rằng một căn cứ quân sự của Trung Quốc trong khu vực có thể được sử dụng để gây sức ép và buộc Canberra phải định hướng lại thế trận quốc phòng.

HẠNH NGUYÊN

(Theo Politico, The Diplomat)