Sau những chỉ trích gần đây của Mỹ và phương Tây về việc quân đội Ai Cập đã "quá tay" trấn áp những người biểu tình, giới chức lâm thời ở Cairo đã lên tiếng phản pháo và đòi "định hình lại" các mối quan hệ trên.

Những người ủng hộ ông Morsi biểu tình trên đường phố Cairo hôm 18-8. Ảnh: Reuters

Trong tuyên bố hôm 18-8, Ngoại trưởng Ai Cập Nabil Fahmy cho rằng mọi nỗ lực quốc tế hóa các cuộc thảo luận về diễn biến ở Ai Cập là điều mà Cairo bác bỏ. Ông Fahmy yêu cầu Bộ Ngoại giao Ai Cập "đánh giá lại" khoản viện trợ trước đây của Mỹ và phương Tây để xem liệu chúng có thực sự được sử dụng một cách tối ưu tại quốc gia Bắc Phi.

Bình luận của người đứng đầu Bộ Ngoại giao Ai Cập cho thấy một làn sóng khác cũng đang dâng cao ở xứ Kim tự tháp trong hai tháng qua: Đó là sự thất vọng và cả giận dữ trước những chỉ trích của phương Tây nhắm vào lực lượng an ninh Ai Cập khi họ trấn áp những người biểu tình ủng hộ cựu Tổng thống Mohamed Morsi, khiến ít nhất 850 người thiệt mạng kể từ hôm 14-8. Giới chức trong chính phủ lâm thời Ai Cập còn than phiền rằng truyền thông phương Tây đã "bỏ qua" các vụ tấn công của người biểu tình nhằm vào quân đội. Trong khi đó, chính quyền Mỹ khẳng định không nghiêng về phe phái nào tại quốc gia Bắc Phi sau khi ông Morsi bị phế truất.

Những động thái mà Washington đưa ra hồi cuối tuần rồi cho thấy sự lúng túng của chính quyền Tổng thống Obama trong xử lý vấn đề ở Ai Cập. Nhà Trắng một mặt tuyên bố hủy cuộc tập chung với quân đội Ai Cập, nhưng mặt khác vẫn muốn tiếp tục khoản viện trợ kinh tế và quân sự lên tới hơn 1,5 tỉ USD cho Ai Cập, bởi viện trợ lâu nay là công cụ để Washington "lèo lái" tình hình tại quốc gia được coi là mang lại lợi ích chiến lược cho họ.

EU xem xét cấm cung cấp vũ khí cho Ai Cập      Liên minh châu Âu (EU) dự định áp đặt lệnh cấm cung cấp vũ khí cho Ai Cập. Theo nguồn tin ngoại giao cấp cao của EU ngày 19-8, với biện pháp này, EU muốn chuyển tới chính quyền Ai Cập một tín hiệu kiên quyết rằng bạo lực phải được chấm dứt ngay lập tức. Quyết định cuối cùng về lệnh cấm vận sẽ được các bộ trưởng ngoại giao EU đưa ra tại cuộc họp khẩn cấp trong tuần này. Tuy nhiên, các phương án cụ thể của lệnh cấm vận cũng như các biện pháp gây sức ép lên tình hình Ai Cập đã được bàn thảo tại cuộc họp kỹ thuật Ủy ban chính trị và an ninh EU ở cấp đại diện thường trực 28 nước thành viên, diễn ra tại Brussels (Bỉ) ngày 19-8.

Theo giới phân tích, thái độ "cứng rắn" của Ngoại trưởng Ai Cập Nabil Fahmy về việc đòi "tái định hình" mối quan hệ với Washington, bên cạnh luồng ý kiến phản đối viện trợ cho Cairo ngày một lớn dần trong Quốc hội đang chia rẽ ở Mỹ có thể sẽ ảnh hưởng đến kế hoạch duy trì viện trợ của chính quyền Obama. Trong bối cảnh các nhà lập pháp Mỹ lưỡng lự vì lý lo an ninh, việc hủy viện trợ kinh tế dường như là cách "dễ thở hơn" mà Washington chọn để bày tỏ sự không hài lòng với chính quyền lâm thời Ai Cập.

Một quan chức Mỹ đề nghị giấu tên cho biết, nhiều khả năng Washington sẽ ngừng khoản viện trợ kinh tế trị giá 250 triệu USD, nhưng khoản viện trợ 1,3 tỉ USD cho quân đội Ai Cập thì vẫn giữ nguyên. Cũng theo vị quan chức này, tùy thuộc vào tình hình tại Ai Cập cũng như phản ứng sắp tới của các nghị sĩ trong Quốc hội Mỹ, Washington sẽ cân nhắc có nối lại viện trợ kinh tế cho Ai Cập hay không.

Bộ Ngoại giao Mỹ cũng nói thêm việc ngưng đổ tiền vào các chương trình kinh tế vốn liên quan trực tiếp đến chính quyền lâm thời Ai Cập, vì lo ngại chính phủ do quân đội hậu thuẫn ở Cairo có thể vi phạm các qui định của Quốc hội Mỹ về việc cấm viện trợ cho các quốc gia đã xảy ra cuộc lật đổ. Từ hôm ông Morsi bị quân đội phế truất, Washington luôn tránh dùng từ "đảo chính" khi nhắc đến sự kiện xảy ra hôm 3-7 này.

Tình hình Ai Cập ngày càng xấu hơn, khi hôm qua tổ chức Huynh đệ Hồi giáo lên tiếng cáo buộc lực lượng an ninh nước này giết chết 36 thành viên của họ đang bị chính quyền giam giữ ở gần Cairo - vụ việc mà Bộ Nội vụ Ai Cập cho là "các phạm nhân chết ngạt do đạn hơi cay của cảnh sát bắn ra trong lúc ngăn họ vượt ngục".

THANH BÌNH (Tổng hợp)