Học sinh Hàn Quốc luôn đạt điểm cao thuộc tốp đầu thế giới, nhưng cuộc đua giành tấm vé vào các trường đại học danh tiếng đang khiến nền kinh tế nước này thiếu hụt trầm trọng lao động có tay nghề, kỹ năng.

Tốp 5 quốc gia dẫn đầu kỳ thi PISA

Chương trình Đánh giá Học sinh Quốc tế (PISA), do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) tổ chức, nhằm khảo sát chất lượng giáo dục dựa trên khả năng giải quyết vấn đề phức tạp, tư duy phản biện và giao tiếp hiệu quả của học sinh. Theo kết quả PISA công bố vào tháng 9-2026, Hàn Quốc xếp thứ 2 trong số các nước OECD và thứ 6 trong 91 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Học sinh Hàn Quốc miệt mài ôn luyện trước kỳ thi tuyển sinh đại học.

Hàn Quốc là quốc gia duy nhất nằm trong tốp 5 quốc gia OECD ở cả 9 kỳ PISA, dựa trên điểm trung bình của 3 môn học gồm khoa học, toán học và đọc hiểu. Nước này cũng có tỷ lệ học sinh giỏi khá cao và học sinh yếu kém chiếm tỷ lệ thấp. Như ở môn toán, 23% học sinh Hàn Quốc đạt trình độ 5 hoặc 6, so với mức trung bình chỉ 8% của OECD. 

Thách thức “thừa thầy, thiếu thợ”

Với khoảng 3/4 học sinh tốt nghiệp THPT tiếp tục học lên cao, nước này đang đối mặt với thách thức cân bằng giữa kỹ năng của sinh viên tốt nghiệp và nhu cầu của các doanh nghiệp. 

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động trầm trọng và kéo dài, trong khi tỷ lệ việc làm của thanh niên (từ 15-29 tuổi) chỉ đạt 44% vào năm 2021, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 53% của OECD. Hiệp hội Đổi mới Quản lý Doanh nghiệp Vừa và Nhỏ Hàn Quốc cho biết tình trạng thiếu lao động tại các công ty vừa và nhỏ đã trở thành một vấn đề mang tính cấu trúc, kết hợp giữa sự mất cân bằng trong cơ cấu lực lượng lao động và những thay đổi trong thị trường lao động. Đặc biệt, tình trạng thiếu nhân sự trầm trọng chủ yếu ở các vị trí kỹ thuật và làm việc tại chỗ. 

Thực tế “thừa thầy, thiếu thợ” một phần là do tỷ lệ học sinh theo học các trường trung học dạy nghề giảm từ 42% vào giữa những năm 1990 xuống còn 20% vào năm 2024. Hơn nữa, khoảng 50% số học sinh trường nghề có xu hướng tiếp tục học lên đại học. Việc quá chú trọng vào giáo dục đại học cũng gây áp lực lên giáo viên trung học, buộc họ phải tập trung vào kỳ thi đại học thay vì phát triển sự sáng tạo, tư duy phản biện, khả năng hợp tác và giao tiếp của học sinh.

Gánh nặng chi phí học thêm

Giống như nhiều nước Đông Á, học thêm tại các trung tâm cực kỳ phổ biến ở Hàn Quốc, với 78,5% học sinh tiểu học và trung học đi học thêm. Một trong những mục tiêu chính là có được ưu thế trong kỳ thi đánh giá năng lực học thuật đại học và giành được suất vào các trường đại học hàng đầu, “tấm vé vàng” để có việc làm tại các tập đoàn lớn hoặc chính phủ.

Tuy nhiên, thực trạng này đang để lại nhiều hệ lụy lớn. Đầu tiên là áp lực học hành, với thời gian học kéo dài gây hại cho sức khỏe tâm thần và khiến học sinh lơ là việc học chính khóa trên lớp. Thứ hai là làm trầm trọng thêm bất bình đẳng xã hội, gia tăng khoảng cách giáo dục giữa trẻ em từ các gia đình có thu nhập cao và thấp. 

Việc học thêm cũng gây ra gánh nặng tài chính cho phụ huynh. Chi phí trung bình hằng tháng cho việc học thêm ở các trung tâm của mỗi học sinh là 434.000 won (hơn 8,3 triệu), tương đương 10% thu nhập trung bình của hộ gia đình Hàn Quốc. Gần một nửa số phụ huynh cho rằng chi phí học thêm là gánh nặng rất lớn, và 27% coi đây là một trong những lý do chính dẫn đến tỷ lệ sinh cực thấp ở nước này.

Nhìn chung, hệ thống giáo dục Hàn Quốc đã đạt được những kết quả xuất sắc, nhờ chú trọng đầu tư bậc tiểu học và trung học. Tuy nhiên, trong tương lai, hệ thống này đang tạo ra sự khác biệt giữa bằng cấp của sinh viên và nhu cầu nhân lực của nền kinh tế. Để khắc phục sự không phù hợp này, Hàn Quốc cần phải thuyết phục phụ huynh và học sinh rằng việc vào được các trường đại học danh tiếng không phải là con đường duy nhất dẫn đến thành công. Trong khi đó, việc tăng cường vai trò của giáo dục và đào tạo nghề sẽ giúp giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động và giảm bớt gánh nặng tài chính cho các gia đình. 

THANH TRÚC (Theo Keia, Chosun)