Cách đây 5 năm, Guadalupe đã chứng kiến tình trạng bạo lực kinh hoàng tại thành phố Fresnillo khi những quả lựu đạn phát nổ bên ngoài nhà thờ nơi chị đang sinh hoạt vào giữa ban ngày. Sau đó trẻ em bị bắt cóc, biến mất không dấu vết. Rồi xác của những người bị hành quyết được vứt trên đường phố.

Chị Guadalupe (giữa) phải sống trong nỗi kinh hoàng sau khi con trai và 2 người bạn bị sát hại. Ảnh: NYT

Từ đó, Guadalupe không để con cái mình đi chơi bên ngoài mà không ai trông coi. Tuy nhiên, sự cảnh giác của chị không ngăn được bạo lực xé tan gia đình mình. Vào buổi tối trung tuần tháng 7 vừa qua, 4 người đàn ông  cầm vũ khí xông vào nhà, lôi đứa con trai 15 tuổi của chị cùng 2 người bạn đang ngủ ra ngoài và bắn chết. Gây tội ác xong, bọn chúng bỏ đi. Cho tới nay vẫn chưa xác định những kẻ sát nhân đó là ai và cũng không rõ động cơ của chúng là gì.

Giờ đây, dù đã chuyển đến sống với cha mẹ ở khu vực khác nhưng Guadalupe và gia đình vẫn luôn ám ảnh. Cô con gái 10 tuổi của chị hầu như không ngủ được trong khi Guadalupe cứ mơ thấy cảnh cậu con trai bị sát hại. “Không có gì ở đây cả. Nỗi sợ hãi cứ vây lấy chúng tôi” - Guadalupe nói.

Giống như Guadalupe, hầu hết người dân Fresnillo, thành phố khai thác mỏ ở bang Zacatecas, miền Trung Mexico, nỗi lo sợ bạo lực thường trực trong đầu họ. Cuộc khảo sát gần đây của Cơ quan Thống kê Quốc gia Mexico cho thấy, có tới 96% cư dân Fresnillo cho biết cảm thấy không an toàn. Đây là tỷ lệ cao nhất so với bất kỳ thành phố nào khác ở Mexico.

Nền kinh tế có thể bùng nổ hay phá sản, các tổng thống và đảng chính trị cùng những lời hứa có thể đến rồi đi, nhưng đối với thành phố 140.000 dân Fresnillo nói riêng và phần lớn người dân Mexico nói chung, tình trạng bạo lực vẫn tồn tại và nỗi sợ hãi ngày càng lớn không có gì thay đổi.

Nỗ lực nhiều, kết quả không đáng kể

Năm 2018, trong chiến dịch vận động tranh cử tổng thống, ứng viên Andrés Manuel López Obrador khi đó đã phác thảo kế hoạch nhằm “làm mới” Mexico cũng như đưa ra chiến lược hoàn toàn mới để trấn áp bạo lực. Theo đó, thay vì bắt giữ và hành hình những kẻ buôn người như những người tiền nhiệm từng làm, ông López Obrador tập trung tìm ra nguyên nhân gây ra bạo lực, nhờ đó đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm đó.

Tuy nhiên, 3 năm sau chiến thắng vang dội của López Obrador, tình trạng bạo lực vẫn tiếp diễn, qua đó cho thấy cách tiếp cận của ông đã thất bại, khiến nhiều người cảm thấy bất lực.

Tình trạng bạo lực báo động đến nỗi Victor Piña, người tranh cử chức thị trưởng Fresnillo trong cuộc bầu cử hồi tháng 6 phải thốt lên: “Chúng tôi đang sống trong địa ngục”. Piña từng chứng kiến một phụ tá bị bắn gục bên cạnh ông trong một sự kiện chuẩn bị chiến dịch tranh cử của mình.

Trên khắp Mexico, các vụ giết người giảm chưa tới 1% kể từ khi ông López Obrador nhậm chức.

Được biết, Tổng thống López Obrador đã tập trung giải quyết “nguyên nhân gốc rễ” của bạo lực, tài trợ cho các chương trình xã hội nhằm cải thiện giáo dục và tạo việc làm cho thanh niên. Chính quyền của ông cũng mạnh tay đối với những ai tài trợ cho tội phạm có tổ chức. Đến nay, giới chức Mexico đã phong tỏa 1.352 tài khoản ngân hàng có liên quan đến 14 nhóm tội phạm, gồm cả các băng đảng ma túy khét tiếng.

Không những vậy, Tổng thống López Obrador còn chấp nhận sử dụng quân đội chống tội phạm như các chính quyền tiền nhiệm. Trụ cột trung tâm trong chính sách của ông là thành lập Vệ binh Quốc gia, lực lượng an ninh với 100.000 binh sĩ được triển khai tới khoảng 180 doanh trại trên toàn quốc. Mới đây, ông López Obrador tuyên bố rằng lực lượng này trong thời gian tới sẽ nhận thêm 2,5 tỉ USD.

Thế nhưng, giới phê bình cho rằng bao nhiêu đó là chưa đủ để trấn áp tội phạm, trong khi các chuyên gia an ninh nói rằng lực lượng trên hoạt động không hiệu quả, bởi họ không có nhiệm vụ rõ ràng, chỉ tập trung xử lý tội phạm thông thường hơn là giải quyết các băng đảng chuyên gieo rắc bạo lực.

TRÍ VĂN (Theo Nytimes)