Nhiều năm qua, sự tận tụy của đội ngũ thầy thuốc cùng sự đồng hành của Tổ chức Smile Train (Mỹ) đã giúp hàng nghìn trẻ em bị sứt môi, hở vòm miệng ở ĐBSCL có thêm cơ hội được phẫu thuật, phục hồi chức năng và lớn lên với nụ cười trọn vẹn. Với các em, đó là hành trình tìm lại sự tự tin và mở ra một tương lai rộng mở hơn.

Khi nụ cười được chờ đợi

BS.CKII Dương Huyền Trân, Phó trưởng Khoa Răng hàm mặt, Bệnh viện Mắt - Răng Hàm Mặt TP Cần Thơ, cho biết dị tật sứt môi, hở vòm miệng có nhiều nguyên nhân, trong đó có yếu tố di truyền và những tác động từ môi trường, dinh dưỡng trong thai kỳ. Một số trường hợp có thể liên quan đến việc người mẹ mắc bệnh, nhưng không được phát hiện hoặc tự ý sử dụng thuốc khi mang thai. Khi phát hiện dị tật qua siêu âm, việc tư vấn, động viên gia đình có ý nghĩa rất quan trọng. Phụ huynh cần được giải thích rằng đây là dị tật có thể can thiệp bằng phẫu thuật và nhiều phương pháp điều trị hỗ trợ. Trẻ vẫn có cơ hội phát triển, học tập và hòa nhập bình thường nếu được điều trị đúng thời điểm và theo dõi lâu dài. Điều quan trọng là gia đình đồng hành cùng con trên hành trình điều trị.

Một trẻ bị sứt môi, hở vòm miệng có thể cần được chăm sóc, điều trị trong khoảng 15-20 năm. Khoảng 6 tháng tuổi, trẻ có thể được phẫu thuật môi khi đạt yêu cầu về sức khỏe và cân nặng. Khoảng 1 tuổi, trẻ được phẫu thuật vòm miệng. Khi bước vào giai đoạn răng hỗn hợp, khoảng 7-8 tuổi, trẻ bắt đầu được chỉnh nha để sắp xếp những răng mọc lệch trên vùng khe hở. Từ 9-12 tuổi, một số trường hợp cần ghép xương vùng khe hở để tạo điều kiện cho răng phát triển. Đến khoảng 17-18 tuổi, quá trình chỉnh hình xương hàm để gương mặt hoàn thiện và hài hòa hơn. 

Các bác sĩ làm khí cụ cho trẻ.

Những đôi tay kiên nhẫn

Từ năm 2009, Bệnh viện Mắt - Răng Hàm Mặt TP Cần Thơ hợp tác với Tổ chức Smile Train trong điều trị trẻ bị sứt môi, hở vòm miệng. Sự đồng hành này đã giúp nhiều gia đình có thêm cơ hội tiếp cận điều trị. Smile Train hỗ trợ chi phí phẫu thuật, trang thiết bị; tổ chức hỗ trợ các thầy thuốc tham gia các lớp đào tạo, chọn cơ sở đào tạo theo nhu cầu của bệnh viện. Từ đó, từng bước nâng cao chuyên môn để đồng hành lâu dài cùng bệnh nhân. Không chỉ hỗ trợ bệnh nhân chi phí phẫu thuật, Smile Train sẵn sàng hỗ trợ các kỹ thuật điều trị, chỉnh hình để đem lại nụ cười trọn vẹn cho trẻ.

Với sự hỗ trợ từ Smile Train, các thầy thuốc đã điều trị, phẫu thuật cho trên 700 trẻ. Tổ chức hỗ trợ chi phí phẫu thuật khoảng 300 USD/ca. Ngoài ra, trong tháng cao điểm 6 và 7-2026, tổ chức còn hỗ trợ mỗi bệnh nhân 600.000 đồng trong thời gian điều trị khoảng từ 5-7 ngày.

Trong giai đoạn 2026-2028, chương trình dự kiến hỗ trợ khoảng 150 ca phẫu thuật và 30 ca chỉnh hình, đồng thời dành kinh phí cho đào tạo bác sĩ, điều dưỡng, tham gia hội nghị, hội thảo và truyền thông.

Chăm chút từ những ngày đầu đời

Một hướng điều trị đang được bệnh viện quan tâm là chỉnh hình trước phẫu thuật cho trẻ bằng kỹ thuật NAM. Kỹ thuật này tận dụng độ mềm dẻo của sụn và xương khi còn chưa trưởng thành. Trẻ có thể bắt đầu chỉnh hình từ khoảng 7-10 ngày tuổi và tiếp tục đến khi đủ điều kiện phẫu thuật.

BS.CKII Dương Huyền Trân cho biết: Các bác sĩ sẽ dùng khí cụ nhỏ được làm bằng nhựa chỉnh nha, để vào chỗ hở môi và cố định bằng băng keo. Khí cụ giúp thu hẹp khoảng cách khe hở môi, giảm lực căng khi phẫu thuật khâu môi, từ đó hạn chế nguy cơ bung vết mổ và giúp đường sẹo đẹp hơn. Không chỉ vậy, khí cụ còn nâng đỡ phần sụn mũi bên bị khuyết, góp phần cải thiện độ cao và sự cân đối của mũi. Với trẻ hở vòm miệng, phương pháp này còn giúp hạn chế tình trạng sặc, nuốt hơi và hỗ trợ trẻ bú mẹ hoặc bú bình thuận lợi hơn.

Đến nay, bệnh viện đã thực hiện thành công khoảng 10 trường hợp chỉnh hình trước phẫu thuật. Những bác sĩ trực tiếp thực hiện đang tiếp tục hướng dẫn các đồng nghiệp trẻ để kỹ thuật được triển khai rộng hơn. Nếu hoàn thiện hồ sơ và đáp ứng các yêu cầu của chương trình, Smile Train hỗ trợ thêm khoảng 110 USD cho mỗi ca chỉnh hình.

Với những trẻ khoảng 6 tuần tuổi trở lên, do sụn mũi đã cứng hơn, bác sĩ có thể không làm khí cụ mà hướng dẫn gia đình dán băng keo phù hợp.

Thay vì tổ chức những đợt mổ tập trung với hàng chục bệnh nhân, bệnh viện chủ trương rải đều lịch phẫu thuật trong năm. Mỗi ngày chỉ thực hiện khoảng 1-2 ca, để bác sĩ có thêm thời gian theo dõi và chăm sóc từng bệnh nhi. Sau phẫu thuật, phụ huynh được hướng dẫn kỹ cách vệ sinh vết thương, chăm sóc trẻ, sử dụng thuốc và chăm sóc sẹo. Sự tiến bộ của kỹ thuật phẫu thuật và chăm sóc hậu phẫu giúp những đường sẹo ngày càng nhỏ hơn, hạn chế tình trạng co rút và biến dạng.

BS.CKII Dương Huyền Trân chia sẻ thêm: “Tổ chức Smile Train không giới hạn kỹ thuật, tuổi và thời gian hỗ trợ cho người bệnh. Bệnh viện làm được kỹ thuật nào để điều trị, chỉnh hình cho người bệnh thì tổ chức chi trả kỹ thuật đó. Các bác sĩ làm một số ca trước để chứng minh hiệu quả, thì tổ chức mới hỗ trợ các ca tiếp theo. Vì thế, các bác sĩ không ngừng học hỏi, triển khai các kỹ thuật mới. Sắp tới, không chỉ dừng lại ở chỉnh hình trước phẫu thuật, phẫu thuật vá môi, hở hàm ếch… chúng tôi tiếp tục triển khai niềng răng cho trẻ vá môi hở hàm ếch, để đem lại nụ cười trọn vẹn hơn cho trẻ”.

Bài, ảnh: H.HOA