Dù không sở hữu lò phản ứng hạt nhân, Singapore vẫn đang từng bước định vị mình như một “mắt xích” không thể thiếu trong cuộc đua làm chủ nguồn năng lượng sạch tương lai.

Bộ trưởng Tan See Leng phát biểu tại lễ khai mạc FusionX:APAC ngày 1-10. Ảnh: Straitstimes

Thay vì trực tiếp chế tạo những cỗ máy tỉ USD đòi hỏi diện tích lớn và chi phí khổng lồ, Singapore tập trung chiến lược xây dựng hệ sinh thái công nghiệp, thu hút nhân tài, thúc đẩy hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) để đón đầu thị trường kinh tế nhiệt hạch. Đến cuối thập kỷ này, hệ sinh thái năng lượng nhiệt hạch toàn cầu dự kiến đạt quy mô 420 tỉ USD.

Phát biểu tại sự kiện cấp cao FusionX:APAC về năng lượng tổng hợp hạt nhân và ứng dụng liên quan ở châu Á - Thái Bình Dương, Bộ trưởng Năng lượng và Công nghiệp Singapore Tan See Leng cho biết đảo quốc Đông Nam Á đang theo dõi sát lĩnh vực này. “Năng lượng là tài nguyên thiết yếu với Singapore, đòi hỏi kế hoạch dài hạn để đảm bảo an ninh” - Tiến sĩ Tan khẳng định.

Trong đó, Singapore tự hào sở hữu hệ sinh thái công nghệ tiên tiến sôi động, nơi giới khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và nhân tài kết nối chặt chẽ. Đây là yếu tố quan trọng với ngành nhiệt hạch, vốn đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật và vốn đầu tư dài hạn cũng như năng lực hợp tác quốc tế để biến đột phá khoa học thành cơ hội thương mại.

“Chúng ta thấy ​​nhiều quốc gia bắt đầu định vị mình trên toàn bộ chuỗi giá trị năng lượng nhiệt hạch, không chỉ để xây lò phản ứng mà còn khả năng làm chủ các công nghệ quan trọng, chuỗi cung ứng và nguồn nhân lực” - Bộ trưởng Tan nêu rõ.

Phát triển nguồn lực trình độ cao, mở rộng quan hệ đối tác

Để hỗ trợ các công ty khởi nghiệp công nghệ sâu (deep tech), Bộ trưởng Tan cho biết Singapore đang tích lũy chuyên môn trong nhiều lĩnh vực, từ kỹ thuật lò phản ứng đến cơ chế tài chính và quản lý năng lượng tương lai; đẩy mạnh kết nối giữa công ty công nghệ tiên tiến với nhân tài, nhà đầu tư và đối tác trong ngành.

Singapore cũng đang chuẩn bị kỹ lưỡng cho đợt đánh giá cơ sở hạ tầng năng lượng hạt nhân toàn diện do Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) thực hiện vào năm 2027 nhằm xem xét khả năng triển khai điện hạt nhân trong tương lai.

Từ năm 2023, Singapore đã lập liên minh nghiên cứu năng lượng nhiệt hạch với Pháp. Đây là dự án hợp tác chiến lược kết hợp năng lực hàng đầu giữa Đại học Công nghệ Nanyang trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và siêu máy tính với chuyên môn sâu rộng về vật lý plasma của Ủy ban Năng lượng Nguyên tử và Năng lượng Thay thế Pháp. Thỏa thuận này cho phép các nhà khoa học Singapore tiếp cận trực tiếp và tham gia nghiên cứu tại các cơ sở nhiệt hạch quốc tế, nổi bật là lò phản ứng nhiệt hạch WEST đặt tại Pháp. Hiện 2 bên đang thảo luận mở rộng hợp tác nhằm đa dạng hóa các hướng tiếp cận năng lượng sạch.

Singapore còn đẩy mạnh hợp tác công nghệ nhiệt hạch với các đối tác lớn từ Mỹ. Trong đó, năng lực nghiên cứu và kỹ thuật của đảo quốc sư tử đã được kiểm chứng thực tế, đơn cử như công trình hợp tác giữa Cơ quan Khoa học, Công nghệ và Nghiên cứu Singapore (A*STAR) và công ty năng lượng hạt nhân Realta Fusion của Mỹ từ năm 2025.

Trong bước đi chiến lược giúp Singapore sớm gia nhập chuỗi cung ứng năng lượng nhiệt hạch toàn cầu, A*STAR còn phối hợp tập đoàn công nghệ, quốc phòng và kỹ thuật ST Engineering cùng công ty hàng đầu của Mỹ Commonwealth Fusion Systems để sản xuất linh kiện cho lò phản ứng thử nghiệm, cũng như phát triển nhà máy điện nhiệt hạch thương mại. Sắp tới, A*STAR có khả năng hợp tác với tập đoàn sản xuất cơ khí chính xác và thiết bị công nghệ cao VDL Enabling Technologies Group của Hà Lan.

Hiện Singapore chưa có kế hoạch xây dựng nhà máy điện nhiệt hạch hay điện hạt nhân thương mại, nhưng các ngành liên quan đã bắt đầu tạo ra cơ hội mới cho nền kinh tế. Chẳng hạn như công ty khởi nghiệp công nghệ vũ trụ Aliena, chuyên phát triển hệ thống đẩy điện và động cơ phản lực plasma siêu nhỏ, tiết kiệm nhiên liệu cho tàu vũ trụ và vệ tinh cỡ nhỏ. Nhờ thương mại hóa thành công, quy mô công ty đã tăng gấp 3 lần sau khi đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển các hệ thống đẩy hoàn chỉnh cho khách hàng toàn cầu.

MAI QUYÊN (Theo CNA News, UA News)