Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam xác định công nghiệp văn hóa là một trong những trụ cột kinh tế năng động và động lực tăng trưởng mới của quốc gia. Cần Thơ, thành phố trung tâm vùng ĐBSCL, đang từng bước khơi thông dòng chảy, chuyển hóa các giá trị văn hóa thành nguồn lực và động lực phát triển. Hệ sinh thái công nghiệp văn hóa đang dần được kiến tạo: giàu bản sắc, đúng định hướng, rõ mục tiêu, hướng đến một Cần Thơ bản sắc và thịnh vượng.

Nghị quyết số 80-NQ/TW là bệ phóng mới cho phát triển văn hóa ở TP Cần Thơ. Trong ảnh: Giỗ Tổ Hùng Vương tại Đền thờ Vua Hùng TP Cần Thơ, trung tâm thực hành Di sản Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương vùng ĐBSCL.

Bài 1: Khát vọng lớn được chắp cánh

Từ bề dày văn hóa trăm năm, TP Cần Thơ đã hiện thực hóa khát vọng “đi lên từ văn hóa”, “phát triển bằng văn hóa” với nhiều chủ trương, cách làm thiết thực. Nghị quyết số 80-NQ/TW chắp thêm đôi cánh cho khát vọng lớn, mở ra hướng đi mới để Cần Thơ khơi dòng công nghiệp văn hóa, tự tin vươn ra biển lớn.

“Bệ phóng” mới

Nghị quyết số 80-NQ/TW kế thừa và phát triển nhất quán các quan điểm, nghị quyết lớn của Đảng về văn hóa qua các thời kỳ. Nghị quyết cũng thể hiện bước đột phá mới về tư duy lý luận và chiến lược phát triển văn hóa trong tình hình mới, nhấn mạnh văn hóa là nguồn lực nội sinh và công nghiệp văn hóa là một bộ phận cấu thành của nền kinh tế. Văn hóa có thể góp phần xây dựng thương hiệu địa phương và sức cạnh tranh của đô thị. Đặc biệt, Nghị quyết số 80-NQ/TW định hướng chuyển từ tư duy “phát triển văn hóa” sang “phát triển bằng văn hóa”, từ xem văn hóa là lĩnh vực cần đầu tư, bảo tồn, sang nhìn nhận văn hóa như một nguồn lực có khả năng tạo ra giá trị kinh tế - xã hội.

Theo ThS. Hồ Thị Cẩm Linh, Phó Khoa Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị Khu vực 4, điều này mở ra cho Cần Thơ cơ hội rất quan trọng. Trong không gian phát triển mới, TP Cần Thơ sở hữu một cấu trúc văn hóa đa dạng, từ văn hóa sông nước, miệt vườn, đô thị và cả văn hóa biển. Đây là cơ hội để thành phố chuyển vốn văn hóa thành giá trị kinh tế và sức mạnh mềm, thông qua du lịch văn hóa, công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo...

Đua ghe Ngo - thương hiệu văn hóa của TP Cần Thơ trong không gian phát triển mới. Ảnh: DUY KHÔI

ThS Hồ Thị Cẩm Linh đặt vấn đề: “Không chỉ kiểm kê xem chúng ta “có gì”, mà phải trả lời được câu hỏi: Giá trị nào là đặc sắc, giá trị nào có khả năng chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ, trải nghiệm và thương hiệu của Cần Thơ”.

TS. Trần Hữu Hiệp, chuyên gia kinh tế, nhận định: Một điểm rất quan trọng của Nghị quyết số 80-NQ/TW là đặt văn hóa vào đúng vị trí của một nguồn lực phát triển, chứ không chỉ là lĩnh vực cần được bảo tồn hay thụ hưởng. Với Cần Thơ, đây là một gợi mở về tư duy kinh tế. Cần Thơ không thiếu tài nguyên văn hóa. Cái thiếu là cơ chế để biến tài nguyên ấy thành giá trị gia tăng, thành sản phẩm, dịch vụ và thị trường mà vẫn giữ được hồn cốt, sức sống riêng có. Một câu chuyện văn hóa có thể trở thành một tour du lịch, một bộ phim, một chương trình nghệ thuật, một thương hiệu ẩm thực, một sản phẩm thiết kế, một trò chơi hay một nội dung số. Khi ấy, văn hóa không chỉ tạo ra giá trị tinh thần mà còn tạo việc làm, thu nhập, doanh thu và thị trường cho người dân, nghệ sĩ, doanh nghiệp.

Rõ ràng, Nghị quyết số 80-NQ/TW mở ra cách nhìn mới về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển và đặt ra yêu cầu kiến tạo một hệ sinh thái phát triển hài hòa, trong đó văn hóa, kinh tế và xã hội cùng nâng đỡ nhau. Ông Vương Duy Biên, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam, cho rằng “kiềng ba chân”: kinh tế - văn hóa - xã hội sẽ cùng giữ vai trò quan trọng cho sự phát triển của TP Cần Thơ trong tương lai, mà công nghiệp văn hóa là sợi dây nối kết, góp phần đưa TP Cần Thơ sẽ định hình bản sắc rõ nét và lan tỏa ra vùng ĐBSCL cũng như cả nước.

Học sinh Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS và THPT TP Cần Thơ với các hoạt động quảng bá di sản trong học đường.

Mở lối cho khát vọng lớn

Với ý thức, trách nhiệm và khát vọng phát triển, TP Cần Thơ đã cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW bằng những bước đi rõ ràng, thiết thực. Thành ủy Cần Thơ đã ban hành Chương trình số 24-CTr/TU ngày 8-7-2026 về thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW; Đề án số 03-ĐA/TU ngày 29-4-2026 về phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng thương hiệu văn hóa Cần Thơ trong vùng ĐBSCL; Nghị quyết số 13-NQ/TU ngày 14-4-2026 về xây dựng và phát huy giá trị, chuẩn mực con người Cần Thơ trong thời kỳ mới… Đây là những “bộ khung” đồng bộ, thể hiện tinh thần: rõ mục tiêu, rõ nhiệm vụ, rõ giải pháp, rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm, biến chủ trương thành hành động và biến khát vọng thành những giá trị cụ thể.

Đề án số 03-ĐA/TU của Thành ủy xác định mục tiêu từng bước xây dựng TP Cần Thơ trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa vùng ĐBSCL, đóng góp khoảng 7% vào GRDP của thành phố vào năm 2030 và đạt 9% vào năm 2045. Thành phố cũng phấn đấu hình thành ít nhất 3 thương hiệu đặc trưng có thế mạnh, từng bước nâng cao mức độ nhận diện hình ảnh văn hóa Cần Thơ trong vùng ĐBSCL.

Từ mục tiêu này, vấn đề đặt ra là Cần Thơ cần chọn những lĩnh vực nào và thế mạnh gì. Thế mạnh văn hóa của Cần Thơ phong phú nhưng cần định vị rõ những “mảnh ghép” quan trọng: văn hóa sông nước; di sản và nghệ thuật truyền thống; văn hóa cộng đồng các dân tộc; hạ tầng số; cơ sở đào tạo nhân lực chất lượng cao…

Trong 10 lĩnh vực mà Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa xác định, nếu đặt trên lợi thế so sánh của Cần Thơ, theo ThS. Hồ Thị Cẩm Linh, không nên đầu tư dàn đều mà cần tập trung vào ba trụ cột: du lịch văn hóa, nhất là văn hóa sông nước; âm nhạc và nghệ thuật biểu diễn gắn với bản sắc địa phương; thủ công truyền thống gắn với thiết kế sáng tạo. Riêng phần mềm và nội dung số, ThS Hồ Thị Cẩm Linh cho rằng, ở giai đoạn đầu nên xem đây là một nền tảng xuyên ngành, chứ chưa nhất thiết là trụ cột độc lập.

Du khách nước ngoài trải nghiệm nghề làm hủ tiếu truyền thống được khai thác thành sản phẩm du lịch.

Ở khía cạnh liên kết vùng, theo chuyên gia kinh tế Trần Hữu Hiệp, trước hết Cần Thơ phải xác định đúng vai trò của mình: “Cần Thơ không nhất thiết phải làm tất cả. Thành phố cũng không thể gom toàn bộ các giá trị văn hóa của miền Tây về mình. Lợi thế lớn hơn của Cần Thơ là khả năng kết nối, tổ chức, sáng tạo và đưa các giá trị ấy ra thị trường”.

“Mảnh ghép” còn thiếu nhất trong phát triển công nghiệp văn hóa ở Cần Thơ là chưa có đủ những nhà sản xuất và nhà kiến tạo thị trường để biến tài nguyên văn hóa thành sản phẩm có thương hiệu và khả năng mở rộng thị trường. Đây cũng là vấn đề mà Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt ra với yêu cầu gắn văn hóa với du lịch, thương mại và công nghệ để hình thành chuỗi giá trị. Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn 2045 cũng nhấn mạnh phải xây dựng một hệ sinh thái chuyên nghiệp, liên kết từ sáng tạo, sản xuất, kinh doanh, quảng bá đến tiêu dùng và bảo hộ sở hữu trí tuệ.

“Chẳng hạn, giá trị của Chợ nổi Cái Răng không chỉ ở lượng khách tham quan, mà còn ở khả năng tạo ra phim ảnh, âm nhạc, thiết kế, quà tặng, ẩm thực, nội dung số và những trải nghiệm mang thương hiệu Cần Thơ”, ThS. Hồ Thị Cẩm Linh nêu ví dụ.

* * *

“Bệ phóng” hoàn thiện, lối đi rõ ràng, hành trình khơi dòng công nghiệp văn hóa ở TP Cần Thơ cần được nhìn sâu hơn từ từng lĩnh vực, từng nguồn lực và từng mắt xích của hệ sinh thái phát triển. Để khát vọng lớn không chỉ được chắp cánh, mà thực sự cất cánh!

Bài, ảnh: ĐĂNG HUỲNH

Mời xem tiếp bài 2: Mở cửa “Mê Kông xanh