Tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ diễn ra sáng 3/10, trình bày về tình hình kinh tế - xã hội tháng 9, quý III và 09 tháng năm 2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết tăng trưởng GDP quý III ước tăng 9,95%, 09 tháng GDP tăng 9,01%. Trong đó, công nghiệp - xây dựng tăng 11,21%, cao nhất từ năm 2015 đến nay.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9 - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Tăng trưởng cao nhất trong nhiều năm

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tình hình thế giới biến động khó lường, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, giá dầu thế giới tháng 9 tăng cao hơn 11,3-20,7% so với tháng 8. Ở trong nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng, trực tiếp là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và sự đồng hành, giám sát của Quốc hội, Chính phủ đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các bộ, địa phương triển khai quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ được giao. Nhờ đó, tình hình KTXH 09 tháng đã đạt nhiều kết quả tích cực, tăng trưởng cao nhất trong nhiều năm, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định. 

Cụ thể, tăng trưởng GDP quý III ước tăng 9,95%, 09 tháng GDP tăng 9,01%. Trong đó: Nông, lâm, thủy sản tăng 4,02%, bám sát kịch bản cả năm; công nghiệp - xây dựng tăng 11,21%, cao nhất từ năm 2015 đến nay. Dịch vụ tăng 8,69%, chỉ thấp hơn cùng kỳ năm 2022 (11,37%).

Về phía cầu, trong 09 tháng, tiêu dùng tăng 13,4%, đạt cận dưới mục tiêu cả năm (13-15%); khách quốc tế đạt 17,7 triệu lượt, tăng 14,5%, cao nhất từ trước đến nay. Tổng vốn đầu tư xã hội đạt 3,11 triệu tỷ đồng, tăng 15,1%, trong đó Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh lần lượt tăng 19% và 17,3%. Vốn FDI đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4%, thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1%.

Xuất nhập khẩu đạt 888 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ, trong đó xuất khẩu đạt 434,3 tỷ USD, tăng 24,5%, cao hơn mục tiêu cả năm, nhập khẩu đạt 453,7 tỷ USD, tăng 36,7%; cán cân thương mại trong tháng 9 đảo chiều sang xuất siêu 1,27 tỷ USD.

Cả nước có 12/34 địa phương tăng trưởng 09 tháng đạt 2 con số, trong đó có 7/10 địa phương trọng điểm như Quảng Ninh, Hải Phòng, Bắc Ninh... Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội tăng 9,06% và 8,85%, cao hơn khoảng 0,7% so với tốc độ tăng 6 tháng.

Thu NSNN ước đạt 2,19 triệu tỷ đồng, đạt 86,5% dự toán và tăng 12,1%, đã miễn, giảm khoảng 185,6 nghìn tỷ đồng, gia hạn khoảng 60 nghìn tỷ đồng thuế, phí... Giải ngân vốn đầu tư công đạt 643 nghìn tỷ đồng, bằng 62,9% kế hoạch, cao hơn 202,6 nghìn tỷ đồng so với cùng kỳ, tương ứng 12,9%.

Trong 09 tháng có 223.900 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, cao hơn số rút lui khỏi thị trường (172.000 doanh nghiệp).

Đánh giá chung, Bộ Tài chính cho biết kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm; thể chế, pháp luật, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, phát triển hạ tầng được tích cực hoàn thiện; KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số có những bước tiến mới, gắn với yêu cầu đổi mới mô hình phát triển; Văn hóa, xã hội, an sinh xã hội đạt nhiều kết quả nổi bật; Quốc phòng, an ninh được củng cố vững chắc; an ninh, trật tự, an toàn xã hội được bảo đảm; Đối ngoại và hội nhập quốc tế tiếp tục là điểm sáng, nhất là đối ngoại cấp cao.

Vẫn còn nhiều thách thức lớn

Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhận định việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số vẫn là thách thức lớn, 09 tháng vẫn thấp hơn 1% mục tiêu cả năm. Quý IV cần tăng 12,5% và hiện có 24/34 địa phương tăng trưởng thấp hơn mục tiêu cả năm, tạo áp lực lớn lên quý cuối năm.

Ngoài ra, tiêu dùng 9 tháng chưa đột phá; đầu tư của một số DNNN lớn còn chậm; về đầu tư công, còn 07 bộ, cơ quan có tỉ lệ giải ngân dưới 15% và chưa giải ngân; các dự án vẫn gặp khó khăn về GPMB, nguồn cung, giá vật liệu, nhân công ở mức cao; cán cân thương mại 09 tháng vẫn nhập siêu 19,42 tỷ USD; đời sống của một bộ phận người dân còn khó khăn; thiên tai, bão lũ diễn biến phức tạp, khó lường…

Chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công chính thức từ kỳ tháng 10, làm căn cứ điều chuyển vốn và bố trí kế hoạch vốn năm 2027 

Về phương hướng nhiệm vụ thời gian tới, Bộ Tài chính đề xuất một số nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, liên quan đến chính sách tài khóa, Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành Nghị định giảm 30% số thuế phải nộp đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh có doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm; Chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương xác định quy mô, thời hạn, nguồn hoàn trả khoản tạm ứng NSNN cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu; Chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công chính thức từ kỳ tháng 10, làm căn cứ điều chuyển vốn và bố trí kế hoạch vốn năm 2027.

Các bộ, cơ quan, địa phương phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch đầu tư công; kiên quyết điều chuyển vốn từ dự án giải ngân chậm sang dự án có nhu cầu; đẩy nhanh thu hồi tạm ứng; Triệt để tiết kiệm chi thường xuyên.

Thứ hai, Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa, cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng; điều hành tăng trưởng tín dụng khoảng 15%, hướng vào sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên, động lực tăng trưởng; tăng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa; kiểm soát chặt tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro; đẩy nhanh xử lý nợ xấu.

Thứ ba, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính có phương pháp sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu phù hợp; Bảo đảm cung ứng đủ điện, xăng dầu; triệt để tiết kiệm điện, năng lượng. Các bộ, địa phương đánh giá kỹ việc điều chỉnh giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý; bảo đảm cân đối cung, cầu hàng hóa dịp cuối năm; xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý.

Thứ tư, để thúc đẩy sản xuất kinh doanh, xuất nhập khẩu, tiêu dùng, Bộ Công Thương, các bộ, địa phương kiểm soát chặt xuất xứ hàng hóa; hỗ trợ doanh nghiệp dệt may, da giày, gỗ duy trì đơn hàng, đa dạng hóa thị trường, tận dụng các FTA. Đồng thời, phát triển mạnh thị trường trong nước, khai thác hiệu quả mùa tiêu dùng cuối năm gắn với bình ổn giá.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương phấn đấu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026 đạt trên 74 tỷ USD; xử lý nhanh vướng mắc về mã số vùng trồng, vùng nuôi, truy xuất nguồn gốc; phấn đấu tháo gỡ dứt điểm thẻ vàng IUU đối với thủy sản trong năm 2026.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và các địa phương phấn đấu đạt mục tiêu 25 triệu lượt khách quốc tế; đẩy mạnh du lịch nội địa gắn với kích cầu tiêu dùng.

Các Tập đoàn, Tổng công ty quyết liệt hoàn thành mục tiêu tăng trưởng sản xuất kinh doanh năm 2026. Các cơ quan đại diện chủ sở hữu tăng cường theo dõi, quản lý hoạt động của các DNNN, kịp thời tham mưu, xử lý khó khăn của doanh nghiệp.

Thứ năm, về thúc đẩy đầu tư, xây dựng, Bộ Xây dựng và các địa phương tập trung hoàn thành GPMB các tuyến cao tốc trọng điểm trong tháng 10/2026; Tập trung thi công các dự án/dự án thành phần hiện có tỷ lệ giải ngân thấp; Ưu tiên điều phối nguồn cung cát, đá cho dự án trọng điểm, đẩy nhanh việc cấp phép, khai thác các mỏ vật liệu mới; làm tốt quản lý nguồn cung, giá cả nguyên vật liệu; Phấn đấu hoàn thành khoảng 97,3 nghìn căn nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê năm 2026.

Cùng với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thành Cơ sở dữ liệu quốc gia về nguồn cung vật liệu xây dựng và cơ chế điều phối liên vùng trong tháng 10/2026. Các bộ, cơ quan, địa phương theo dõi sát các dự án đầu tư lớn, tháo gỡ vướng mắc về GPMB, vật liệu xây dựng, lao động, sớm đưa vào vận hành; tháo gỡ dứt điểm các dự án tồn đọng; khuyến khích doanh nghiệp FDI tái đầu tư lợi nhuận tại Việt Nam.

Thứ sáu, tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh. Bộ Tư pháp, các Bộ hoàn thiện các dự án luật, nghị quyết trình Kỳ họp thứ 2; ban hành đúng hạn văn bản quy định chi tiết; kiểm soát chặt việc ban hành mới thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; tiếp tục cắt giảm chi phí tuân thủ, chi phí logistics. Các bộ, địa phương hoàn thành điều chỉnh quy hoạch, rà soát quy chuẩn, tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật.

Thứ bảy, Bộ Nội vụ, các bộ, địa phương tháo gỡ vướng mắc trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, nâng cao năng lực thực thi cấp cơ sở; người đứng đầu trực tiếp chỉ đạo xử lý dứt điểm trụ sở, nhà, đất dôi dư sau sắp xếp, không để hư hỏng, lãng phí.

Thứ tám, Bộ Công an, KHCN, các bộ, địa phương hoàn thành "100 ngày cao điểm" xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số; phấn đấu giải ngân 100% vốn NSNN được giao theo Nghị quyết số 57-NQ/TW; đẩy mạnh triển khai các chương trình, dự án phát triển các công nghệ chiến lược.

Song song với đó là tiếp tục nâng cao phát triển văn hóa, xã hội, y tế, giáo dục, môi trường. Bộ Giáo dục và Đào tạo hoàn thiện phương án đổi mới thi cử, tuyển sinh. Bộ Y tế thực hiện hiệu quả khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí, làm tốt công tác phòng, chống dịch bệnh, bảo đảm an toàn thực phẩm. Bộ Nội vụ, các địa phương thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội; tạo việc làm cho thanh niên; triển khai quyết liệt Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, các địa phương tăng cường dự báo thiên tai, sẵn sàng lực lượng, phương tiện, phương án ứng phó, bảo đảm cao nhất an toàn tính mạng, tài sản người dân.

Thu Sa (Báo Điện tử Chính phủ)