Các nhà khoa học Malaysia đang vượt qua rào cản địa chính trị để cùng nhau khám phá, nghiên cứu và phát triển chất bán dẫn thế hệ mới cũng như các chất xúc tác tiên tiến.

Đại học Khoa học Malaysia, nơi thúc đẩy hợp tác về công nghệ và khoa học giữa Malaysia và Trung Quốc. Ảnh: AP

Khi kỹ sư hóa học Ahmad Zuhairi Abdullah “đầu quân” Đại học Khoa học Malaysia (USM) cách đây 22 năm, các cơ sở nghiên cứu phương Tây chiếm ưu thế trong phát triển cơ sở hạ tầng nghiên cứu toàn cầu, sở hữu các ấn phẩm có tầm ảnh hưởng lớn cũng như có nhiều đột phá quan trọng. Tuy nhiên, sau 2 thập kỷ, ưu thế đó đã nghiêng về phương Đông.

Trong bối cảnh Trung Quốc vươn lên thành cường quốc khoa học và Malaysia đa dạng hóa mạng lưới nghiên cứu để tìm kiếm đối tác, mối quan hệ hợp tác trong những lĩnh vực then chốt như chất bán dẫn, vật liệu năng lượng bền vững... đang ngày càng định hình hoạt động đổi mới sáng tạo trong khu vực. Theo ông Zuhairi, Trung Quốc chủ động mở cửa cho các hoạt động hợp tác và nỗ lực đưa các đối tác Đông Nam Á vào hệ sinh thái nghiên cứu của nước này.

Tại Phòng thí nghiệm chung về Kỹ thuật Hóa học Sinh khối vừa được khánh thành hồi đầu năm nay, các nhà nghiên cứu từ USM và Đại học Hoa Kiều (tỉnh Phúc Kiến) hợp tác để chuyển đổi rác thải hữu cơ và nguyên liệu thực vật thành các sản phẩm hữu ích, đồng thời phát triển vật liệu năng lượng bền vững và công nghệ phát thải carbon thấp. Ông Zuhairi cho hay, một trong những mối quan tâm chung giữa 2 nước là kết hợp nguồn rác thải nông nghiệp dồi dào của Malaysia với quy trình tiên tiến của Trung Quốc.

Theo báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng của Hong Kong, ngành công nghiệp dầu cọ quy mô lớn của Malaysia tạo ra lượng lớn sinh khối - nguồn vật liệu hữu cơ có nguồn gốc từ thực vật - được dùng để tạo ra năng lượng. Những thành phần này chứa lignin, chất kết dính tự nhiên trong thực vật và bị coi là phụ phẩm giá trị thấp trong ngành công nghiệp bột giấy và giấy. Hiện Kuala Lumpur hướng tới phát triển các chất xúc tác chuyên dụng để chuyển hóa lignin thành hợp chất phenolic - nguồn nguyên liệu đầu vào để chuyển đổi thành các sản phẩm có giá trị cao hơn, giúp cải thiện hiệu suất nhiên liệu cũng như giảm thiểu khí thải.

Trong khi kỹ thuật hóa học đặt nền móng cho các loại vật liệu bền vững thì phần cứng tiên tiến và chất bán dẫn đang thúc đẩy hành lang hợp tác giữa Malaysia và Trung Quốc trong các lĩnh vực công nghệ cao then chốt. Trong 2 năm qua, ngoài hợp tác với các nhà khoa học tại Nhật Bản và Saudi Arabia, Viện Nghiên cứu và Công nghệ Quang điện tử Nano (INOR) thuộc USM đã thiết lập quan hệ hợp tác với các cơ sở nghiên cứu hàng đầu Trung Quốc trong lĩnh vực bán dẫn, như Đại học Trùng Khánh, Đại học Phục Đán, Viện Công nghệ Cáp Nhĩ Tân, Viện Công nghệ Hồ Nam hay Đại học Nam Kinh.

Hiện Malaysia đặt mục tiêu vượt ra khỏi vai trò lắp ráp và kiểm thử (công đoạn cốt lõi nhằm đảm bảo mỗi con chip hoạt động chính xác, bền bỉ và đạt tiêu chuẩn chất lượng trước khi đưa ra thị trường), hướng tới thiết kế mạch tích hợp, sản xuất công nghệ cao và chế tạo thiết bị chuyên dụng theo lộ trình 10 năm trong Chiến lược Bán dẫn Quốc gia được công bố hồi năm 2024.

Trong bối cảnh căng thẳng thương mại và cạnh tranh công nghệ ngày càng tăng giữa Mỹ và Trung Quốc, Giám đốc INOR Mohd Zamir Pakhuruddin cho rằng hoạt động hợp tác khoa học “cần duy trì sự cởi mở”. “Malaysia giữ lập trường trung lập về mặt chính trị do chúng tôi không thiên vị hay chọn phe nào. Với những lĩnh vực cho phép hợp tác, chúng tôi tuân theo nguyên tắc cơ bản là khoa học cần sự cởi mở, cùng tận dụng thế mạnh của nhau để đạt được thành công chung” - ông Zamir nhấn mạnh.

TRÍ VĂN