Cuộc khủng hoảng thiếu hụt lao động trầm trọng tại Thái Lan đang đẩy chi phí nhân công tăng vọt và khiến nhiều loại trái cây chín rộ bị bỏ thối trên cây. Căng thẳng ở biên giới, bất ổn tại Myanmar và dân số già hóa đang tạo sức ép lớn lên các ngành kinh tế trọng điểm như nông nghiệp và xây dựng. 

Sầu riêng sau thu hoạch được cân cho thương lái ở tỉnh Chanthaburi, miền Đông Thái Lan. Ảnh: AFP

Ở miền Đông Thái Lan, chôm chôm và măng cụt chín rộ trên cây nhưng không có người hái. Đối với Jomsak Putirattana, người trồng sầu riêng ở tỉnh Chanthaburi, việc 5 công nhân người Campuchia của ông rời đi từ khi xảy ra tranh chấp biên giới đã làm gián đoạn việc thu hoạch và gia tăng chi phí thuê lao động. Tiền công hằng ngày đã tăng hơn gấp đôi, từ khoảng 350-400 baht lên 800-1.000 baht (617.000-770.000 đồng). Điều này buộc nhà nông phải đưa ra lựa chọn đau lòng: Tập trung nhân lực thu hoạch trái cây có giá trị cao và chấp nhận bỏ mặc các loại trái cây có giá thấp hơn tự chín rục trên cây vì chi phí thu hái cao hơn giá bán. 

Căng thẳng biên giới và bất ổn địa chính trị

Theo SCMP, miền Đông Thái Lan tạo ra sản lượng trái cây trị giá khoảng 200 tỉ baht mỗi năm, nhưng toàn bộ mùa thu hoạch chỉ tập trung trong vòng 4-5 tháng (bắt đầu từ cuối tháng 4). Việc thiếu người thu hoạch gây thiệt hại khổng lồ cho nông dân.

Nguyên nhân bắt nguồn từ làn sóng lao động Campuchia hồi hương. Sự rời đi đột ngột của một lượng lớn lao động xứ Angkor sau tranh chấp ở biên giới đã làm gián đoạn sự thông thương của các cửa khẩu, châm ngòi cho cuộc cạnh tranh giành giật nhân công khốc liệt giữa các chủ vườn.

Tình trạng bất ổn chính trị tại Myanmar cùng các quy định siết chặt tuyển dụng cũng khiến quy trình đưa lao động từ nước này sang Thái Lan bị trì trệ, đôi khi kéo dài 6-8 tháng, không bù đắp nguồn nhân lực kịp thời.

Cuộc khủng hoảng thiếu lao động cũng phơi bày sự lệ thuộc sâu sắc của Thái Lan vào lao động nhập cư, trong bối cảnh tốc độ già hóa dân số nhanh chóng đang thu hẹp đáng kể lực lượng lao động trong nước. Hiện tại, lao động nhập cư chiếm khoảng 10% tổng lực lượng lao động Thái Lan.

Người Thái từ lâu từ chối làm những công việc gọi là 3D (bẩn thỉu, nặng nhọc, nguy hiểm), nên lao động từ Myanmar, Campuchia và Lào là lực lượng chủ lực trong các nông trại, công trường xây dựng và nhà máy. 

Không chỉ có nông nghiệp, ngành xây dựng cũng đang “ngồi trên đống lửa”. Theo bà Liza Ngamtrakulpanit, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu Thái Lan, lao động nhập cư chiếm 60-70% trong tổng số 4,2-4,5 triệu nhân lực của ngành này. Các chủ thầu cảnh báo tình trạng thiếu người trầm trọng sẽ làm trì hoãn hàng loạt dự án hạ tầng lớn của quốc gia và xây dựng tư nhân, bóp nghẹt dòng tiền của doanh nghiệp.

Để giảm sự phụ thuộc quá mức vào nhân lực từ một số quốc gia láng giềng, Bộ trưởng Lao động Thái Lan Julapun Amornvivat cho biết nước này đang lên kế hoạch lần đầu tiên tuyển dụng lao động từ các quốc gia Nam Á như Sri Lanka, Nepal và Bangladesh.

Bên cạnh đó, Bangkok cũng đang hợp pháp hóa lao động tại chỗ, thông qua một chương trình giúp đẩy nhanh tiến độ gia hạn giấy phép lao động, đưa hàng triệu lao động nhập cư không có giấy tờ ở Thái Lan vào hệ thống quản lý hợp pháp.

THANH TRÚC (Theo SCMP)