"X6 – Điệp viên hoàn hảo" là cuốn sách của Giáo sư sử học Mỹ Larry Berman khắc họa chân dung, sự nghiệp của nhà tình báo chiến lược nổi tiếng Việt Nam: Thiếu tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Xuân Ẩn.

Ấn bản mới nhất, đầy đủ nhất vừa được NXB Hồng Đức phối hợp với Công ty Trí Việt phát hành tháng 9-2013.

- Điệp viên hoàn hảo" lần đầu tiên ra mắt bạn đọc thế giới với ấn bản tiếng Anh nhan đề: "Perfect Spy X6" vào tháng 4-2007, bản tiếng Việt cũng đã được xuất bản tại Việt Nam trong năm 2007. Tháng 9-2013, sách được xuất bản lại với bản dịch mới sát nghĩa và chính xác, bổ sung các thông tin và hình ảnh chưa được công bố. Đặc biệt, sách còn có bài viết nhận định về Phạm Xuân Ẩn của Nguyên Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng; ông Trần Quốc Hương, Nguyên Bí thư BCH TƯ Đảng Cộng sản Việt Nam, Chỉ huy mạng lưới tình báo chiến lược miền Nam; Đại tá tình báo Nguyễn Xuân Mạnh (Mười Nho), Đại tá tình báo Nguyễn Văn Tàu (Tư Cang), nhà sử học Dương Trung Quốc… Cuộc đời và sự nghiệp của Phạm Xuân Ẩn lần lượt được tác giả tái hiện chi tiết, sống động qua 9 chương của cuốn sách.

Phạm Xuân Ẩn (1927-2006) tham gia hoạt động cách mạng từ đầu thập niên 1950, năm 1953 được kết nạp Đảng và được giao nhiệm vụ hoạt động điệp báo với bí danh X6 thuộc cụm tình báo H63. Năm 1957, ông được cấp trên bố trí cho sang Mỹ học ngành báo chí. Hai năm sau, ông về nước, lần lượt làm việc cho Việt tấn xã của chính quyền Sài Gòn, Hãng tin Reuters của Anh, tạp chí Time, New York Herald Tribune của Mỹ. Với kiến thức uyên bác và tài năng giao tiếp, ông đã thâm nhập và là bạn tri kỷ với các tướng lĩnh, trùm an ninh mật vụ của Mỹ, CIA và chính quyền Sài Gòn. Từ đó, ông nắm được những kế hoạch, thông tin tuyệt mật mang tầm chiến lược của chúng rồi phân tích, viết báo cáo gửi về Trung ương Cục miền Nam. Nhờ những tài liệu của điệp viên Phạm Xuân Ẩn mà ta đã kịp thời có những biện pháp đối phó và làm thất bại nhiều âm mưu của kẻ thù, góp phần giành thắng lợi cuối cùng vào năm 1975.

Tác giả Larry Berman cũng như giới tình báo trong và ngoài nước đều cho Phạm Xuân Ẩn là một "Điệp viên hoàn hảo" bởi suốt gần 20 năm hoạt động, ông không hề bị lộ vì không một ai trong chính quyền Mỹ, Ngụy, kể cả CIA nghi ngờ ông. Phẩm chất đáng quý ở Phạm Xuân Ẩn mà hiếm có điệp viên nào làm được là: tận dụng tất cả các mối quan hệ để khai thác thông tin tình báo nhưng vẫn xem trọng tình bạn, hết lòng giúp đỡ bạn bè thoát khỏi nguy hiểm, dù đó là những đồng nghiệp báo chí nước ngoài hay là kẻ thù ở bên kia chiến tuyến. "Trong sâu thẳm lòng mình, ông luôn tận lực vì đất nước và bạn bè… Đối với Phạm Xuân Ẩn, ý nghĩa đích thực của cuộc sống nằm ở hai từ tình bạn và sự tha thứ" (trang 24). Chính vì vậy, khi thân phận thật sự của ông được công khai, "Phần lớn những người bị qua mặt đã chọn tình bạn thay vì giận dữ trước sự thật rằng bạn của họ từng là một điệp viên" (trang 19).

Với khối lượng tư liệu đồ sộ và sự công phu, tâm huyết của tác giả, "X6 - Điệp viên hoàn hảo" là cuốn sách đáng đọc, giúp người đọc có cái nhìn khá toàn diện, đầy đủ về một điệp viên huyền thoại của Việt Nam.

CÁT ĐẰNG