Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh, phương thức quản trị văn hóa hiện đại lấy hiệu quả và sự tham gia đa trung tâm: Nhà nước - thị trường - xã hội - cộng đồng sáng tạo, làm nguyên tắc cốt lõi. Tại TP Cần Thơ, ngày càng nhiều doanh nghiệp tư nhân chủ động nhập cuộc, sản phẩm văn hóa mới dần lộ diện, các mô hình kinh doanh văn hóa từng bước hình thành. 

Con đường hoa kèn hồng ở xã Phú Tâm gợi ra nhiều triển vọng trong quảng bá văn hóa, du lịch địa phương. Ảnh: DUY KHÔI

“Đất lành…”

Hoạt động biểu diễn nghệ thuật định kỳ do Công ty TNHH Truyền thông Giải trí Việt News thực hiện, bắt đầu chương trình đầu tiên vào cuối tháng 9 vừa qua là “cú hích” mới. Ông Ngô Anh Minh, Giám đốc Việt News, nhận định: Cần Thơ có thị trường văn hóa dồi dào, ổn định. Chương trình nghệ thuật định kỳ bước đầu sẽ phục vụ miễn phí để hình thành thói quen và quảng bá. Sau đó, Việt News sẽ tổ chức biểu diễn doanh thu, hình thành một sản phẩm văn hóa rõ nét.

Hiện tại, Cần Thơ có đến hơn 600 công ty, đơn vị, câu lạc bộ, đội, nhóm văn hóa, nghệ thuật ngoài công lập. Bà Lê Hồng Phượng, Vũ đoàn Hồng Anh, nhận định: TP Cần Thơ có đông đảo sinh viên theo học tại các trường và hoạt động văn hóa, nghệ thuật cũng thường xuyên, liên tục. Đây là môi trường để lực lượng làm nghệ thuật tư nhân “có đất dụng võ”.

Sau thời gian hoạt động, Bến tàu Du lịch Tân Đại Phong góp phần làm phong phú hoạt động du lịch văn hóa sông nước Cần Thơ. Hệ thống tàu, ca nô được trang bị hiện đại, với các dịch vụ như ngắm hoàng hôn trên sông Cần Thơ và sông Hậu, trải nghiệm Văn hóa Chợ nổi Cái Răng, khám phá cồn trên sông…

Ông Fukuyama Takeshi, Cục trưởng Cục Đường bộ và Thoát nước TP Fukuoka (Nhật Bản) nướng bánh kẹp với sự hướng dẫn của các nghệ nhân ở Cồn Sơn. Ảnh: DUY KHÔI

Ông Nguyễn Thanh Phong, Giám đốc Công ty Tân Đại Phong, cho biết: “Đây là cam kết của doanh nghiệp đồng hành cùng chính quyền và ngành Du lịch thành phố, đa dạng hóa sản phẩm công nghiệp văn hóa giúp giữ chân, tăng chi tiêu đối với khách hàng”.

Liên hoa Bảo tháp của Công ty TNHH Chế biến Bánh pía - Lạp xưởng Tân Huê Viên (xã An Ninh, TP Cần Thơ) sau gần 1 năm hoạt động, thu hút hàng ngàn lượt khách tham quan mỗi ngày, tạo thêm sản phẩm du lịch văn hóa và mở rộng không gian trải nghiệm văn hóa tại địa phương. Điểm đến cũng khai thác, lan tỏa tốt nhiều giá trị di sản văn hóa Cần Thơ, điển hình là Nghề làm bánh Pía - Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Rõ ràng, doanh nghiệp tư nhân đang có sự vào cuộc, trực tiếp khai thác công nghiệp văn hóa đa lĩnh vực, loại hình.

“Dọn tổ”

Quán triệt Nghị quyết 80-NQ/TW, Đề án phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng thương hiệu văn hóa Cần Thơ trong vùng ĐBSCL của Thành ủy Cần Thơ nhấn mạnh vai trò của việc thiết lập thị trường tiêu dùng sản phẩm, dịch vụ.

ThS Hồ Thị Cẩm Linh, Phó Trưởng Khoa Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị Khu vực 4, cho rằng cần phân biệt giữa nhu cầu văn hóa với thị trường văn hóa. Người dân có nhu cầu xem biểu diễn, thưởng thức ẩm thực, tham quan di sản hay trải nghiệm văn hóa chưa có nghĩa là đã hình thành thị trường: “Thị trường chỉ thực sự tồn tại khi nhu cầu ấy được nhận diện, sản phẩm hóa, phân phối thuận tiện và chuyển thành những giao dịch có tính thường xuyên”.

Từ thực tế ở TP Cần Thơ, phải tạo được nguồn cung văn hóa ổn định và có chất lượng. Đồng thời, Cần Thơ cần xây dựng hạ tầng của thị trường: doanh nghiệp văn hóa, nhà sản xuất, hệ thống bán vé, nền tảng số, truyền thông, phân phối, bảo hộ sở hữu trí tuệ và các không gian giao dịch sản phẩm sáng tạo. Phát triển thị trường không chỉ là “bán được nhiều sản phẩm hơn”, mà còn phải hình thành thói quen trả tiền cho sáng tạo, tôn trọng bản quyền và coi tiêu dùng văn hóa là một phần của chất lượng sống.

Ông Trương Cảnh Tuyên, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ và bà Hồ Thị Cẩm Đào, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQVN TP Cần Thơ, tặng quà lưu niệm đến ông Marc E. Knapper, Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam và bà Melissa A. Brown, Tổng Lãnh sự Hoa Kỳ tại TP Hồ Chí Minh tại Chương trình Giao lưu hữu nghị Việt Nam - Hoa Kỳ. 

Đây là những yêu cầu cốt lõi trong lộ trình “dọn tổ” phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa. Ông Nguyễn Minh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ, cho biết: Sở chủ động đề ra nhiều giải pháp nhằm phát huy vai trò của doanh nghiệp tư nhân như định hướng sản phẩm trọng điểm; tham mưu cơ chế huy động lực lượng; đảm bảo môi trường kinh doanh lành mạnh và hỗ trợ liên kết quảng bá thương hiệu. Mong muốn của thành phố là đưa sản phẩm/dịch vụ tư nhân vào hệ thống nhận diện và truyền thông chung của thương hiệu văn hóa Cần Thơ.

Tuy nhiên, hiện nay cơ chế, chính sách hợp tác công tư (PPP) trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật chưa có; thành phố thiếu các điểm vui chơi giải trí, nghệ thuật mang tầm khu vực và quốc gia; một số cơ chế, chính sách khuyến khích xã hội hóa hiện nay chưa thật sự hấp dẫn nhà đầu tư. Để thị trường công nghiệp văn hóa thực sự cất cánh, Cần Thơ sẽ cần phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo môi trường đầu tư thông thoáng và cách làm phù hợp với đặc thù của lĩnh vực sáng tạo. Quan trọng hơn là hình thành hệ sinh thái đủ hấp dẫn để doanh nghiệp lớn có thể đầu tư dài hạn, doanh nghiệp nhỏ và các nhóm sáng tạo có thể khởi nghiệp, thử nghiệm và phát triển sản phẩm. 

“Trụ cột” kinh tế sự kiện

Kinh tế sự kiện là một trong các “trụ cột” xác lập công nghiệp văn hóa ở Cần Thơ. Hàng loạt lễ hội từ truyền thống đến hiện đại: Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ, Lễ hội Oóc Om Bóc - Đua ghe Ngo, Lễ hội Nghinh Ông Trần Đề… mang đến tầm vóc mới.

Với vị trí trung tâm vùng ĐBSCL, hoạt động ngoại giao văn hóa của TP Cần Thơ cũng là điểm nhấn trong kinh tế sự kiện. Chương trình Giao lưu Văn hóa Thương mại Việt Nam - Nhật Bản tại TP Cần Thơ mới đây là ví dụ. Ông Fukuyama Takeshi, Cục trưởng Cục Đường bộ và Thoát nước TP Fukuoka (Nhật Bản) sau khi trải nghiệm làm và thưởng thức bánh dân gian từ sự hướng dẫn của các nghệ nhân ở Cồn Sơn, đánh giá: “Ẩm thực dân gian Cần Thơ rất phong phú và hợp khẩu vị người Nhật. Tôi cho rằng, chúng ta có thể kết nối và tăng cường giao thương từ các sản phẩm văn hóa thế này”.

Liên hoa Bảo tháp của Công ty TNHH Chế biến Bánh pía - Lạp xưởng Tân Huê Viên (xã An Ninh). 

“Ngôi sao mới” là các giải marathon. Ngày càng có những giải chạy định kỳ, mang tính thương hiệu như Giải Marathon quốc tế Di sản Cần Thơ, Giải Vietcombank Mekong Delta Cross Country Marathon TP Cần Thơ… góp phần tăng doanh thu từ các dịch vụ đi kèm. Kinh tế địa phương được hưởng lợi rất nhiều từ sức tăng của các dịch vụ ngủ nghỉ, ăn uống, đi lại, du lịch…

Kỳ vọng về một “thành phố sự kiện” phục vụ công nghiệp văn hóa đang từng bước được hiện thực hóa. Ông Nguyễn Minh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, phân tích thêm: Việc tổ chức các sự kiện quy mô lớn tại Cần Thơ cần được nhìn nhận không đơn thuần là hoạt động văn hóa, tuyên truyền hoặc phục vụ nhiệm vụ chính trị, mà là kích hoạt thị trường văn hóa và thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa.

ThS Hồ Thị Cẩm Linh gợi mở, Cần Thơ cần thiết kế hệ sinh thái kinh tế xung quanh sự kiện. Hiệu quả của một sự kiện không nên chỉ đo bằng số người tham dự, mà từ bằng mức chi tiêu của khách, thời gian lưu trú, doanh thu của doanh nghiệp địa phương, việc làm tạo ra, giá trị truyền thông, mức độ nhận diện thương hiệu và tỷ lệ khách quay trở lại.

ThS Lai Phước Minh, giảng viên chuyên ngành tổ chức sự kiện, Trường Cao đẳng FPT Polytechnic Cần Thơ, chia sẻ mong muốn TP Cần Thơ sẽ có các concert âm nhạc quy mô quốc gia. Thành phố có đủ tiềm năng và thực lực để thực hiện điều này. Trong cuộc làm việc với Hiệp hội Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam mới đây, bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, cũng nhấn mạnh mong muốn này, bên cạnh các sự kiện, hoạt động văn hóa khác như các giải thể thao quốc tế, sân khấu kịch, chương trình nghệ thuật thực cảnh… Thành phố xác định hỗ trợ tối đa, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp văn hóa về Cần Thơ tham gia phát triển.

* * *

Thị trường văn hóa dần được kiến tạo, Cần Thơ không chỉ mở ra không gian mới cho văn hóa thành phố, mà còn hướng tới trở thành đầu mối kết nối, hội tụ và lan tỏa các nguồn lực. Cần Thơ cần làm gì và làm như thế nào trong mục tiêu hướng tới trung tâm công nghiệp văn hóa của ĐBSCL?

Bài, ảnh: ĐĂNG HUỲNH

Mời xem bài cuối: Hướng tới trung tâm công nghiệp văn hóa vùng ĐBSCL