Ba thế hệ phụ nữ trong một gia đình người Hoa, ở khu vực 2, phường Long Mỹ, TP Cần Thơ, nối nhau giữ một vị lạp xưởng. Từ món ăn làm cho người nhà, lạp xưởng Xiếu Lũy dần có khách tìm mua, thành hàng hóa, rồi bước vào hành trình OCOP. Máy móc thay đôi tay ở nhiều công đoạn, nhưng lạp xưởng làm ra vẫn được bà Hồng Thị Xiếu Lũy giữ cái vị đã theo gia đình.

Ba thế hệ, một món ăn

Căn nhà của bà Hồng Thị Xiếu Lũy cũng là nơi những mẻ lạp xưởng mang tên bà đều đặn ra lò. Nghề làm lạp xưởng này được truyền từ đời bà nội qua mẹ bà rồi lại theo đôi tay của bà mà đi tiếp.

Bà Hồng Thị Xiếu Lũy giới thiệu sản phẩm Lạp xưởng Xiếu Lũy tại Hội chợ triển lãm hàng công nghiệp nông thôn tiêu biểu khu vực phía Nam năm 2023.

Bà Xiếu Lũy tâm sự: “Tôi đến với nghề tự nhiên lắm. Ban đầu tôi chỉ làm cho gia đình ăn, chẳng nghĩ chuyện buôn bán. Mẻ nào thấy ngon thì chia cho người thân, hàng xóm dùng thử. Người này khen thơm, người kia thấy vừa miệng. Có người ăn xong còn hỏi chừng nào làm nữa để mua”.

Những lời khen mộc mạc làm bà suy nghĩ, món nhà mình làm được người ta thương vị như vậy, sao không thử làm bán. Rồi bà bắt đầu làm nhiều hơn một chút. Cái tên Xiếu Lũy cũng từ căn bếp gia đình mà đi ra ngoài như vậy.

Theo bà Xiếu Lũy, để làm lạp xưởng, thịt phải lựa kỹ, sơ chế, rồi xắt, xay. Mỡ chuẩn bị riêng. 8 phần thịt, 2 phần mỡ, trộn cùng gia vị, ướp cho thấm rồi mới dồn thành từng đoạn. Nói thì chỉ vài công đoạn vậy thôi. Nhưng muốn làm lạp xưởng ngon đâu phải cứ cân đủ thịt, đủ mỡ là thành. Cái khó nằm ở mùi, vị, độ béo vừa phải và kinh nghiệm của người đã quen tay.

“Điều kỹ nhất là nguyên liệu và sự sạch sẽ trong quá trình làm. Bởi lạp xưởng mình bán rồi sẽ nằm trên mâm cơm của một gia đình. Nghĩ vậy, nên tôi luôn đặt sức khỏe người ăn lên trước, từ chọn thịt đến sơ chế, chế biến” - Bà Xiếu Lỹ bộc bạch.

Giữ vị cũ, làm nghề theo cách mới

Qua 3 thế hệ, nhưng cách làm lạp xưởng ở nhà bà Xiếu Lũy luôn nắm bắt xu thế công nghệ. Khi lượng hàng tăng dần, bà bắt đầu đưa máy móc vào sản xuất. Những công đoạn từng tốn nhiều công sức như xắt thịt, mỡ, xay và dồn lạp xưởng nay có thiết bị hỗ trợ. Công việc nhanh hơn, sản phẩm đồng đều hơn, người làm cũng bớt nhọc. Riêng chuyện lựa nguyên liệu, nêm nếm vẫn được bà Xiếu lũy chăm chút, giữ cái vị quen của gia đình.

Lạp xưởng Xiếu Lũy được công nhận OCOP 3 sao. 

“Điều tôi muốn giữ nhất là hương vị lạp xưởng mà bà nội và mẹ đã làm. Với tôi, cái ngon của lạp xưởng nằm ở sự hòa quyện giữa thịt, mỡ và gia vị: có độ béo nhưng không ngán, thơm mà vẫn giữ được vị thịt” – bà Xiếu Lũy chia sẻ.

Năm 2023 đánh dấu một bước chuyển khi Lạp xưởng Xiếu Lũy được công nhận OCOP 3 sao. Từ món ăn làm trong căn bếp gia đình, sản phẩm từng bước hoàn thiện quy trình sản xuất, bao bì, nhãn hiệu và truy xuất nguồn gốc. Để rồi cái tên Lạp xưởng Xiếu Lũy có thêm một “căn cước” đi xa hơn.

Đến năm 2024, cơ sở được địa phương hỗ trợ máy sấy lạp xưởng từ nguồn kinh phí khuyến nông. Chiếc máy giúp người làm nghề bớt cảnh “trông trời, ngóng nắng”. Nếu trước đây một mẻ lạp xưởng phải chờ bốn, năm nắng mới đạt độ khô cần thiết, nay cơ sở có thể chủ động hơn khi thời tiết thất thường.

Máy xắt, máy xay, máy dồn rồi máy sấy lần lượt có mặt. Cách làm mới dần lên, nhưng cái vị “gia truyền” luôn được bà Xiếu Lũy gìn giữ. Hiện cơ sở làm bình quân khoảng 100kg lạp xưởng mỗi tháng, hơn một tấn mỗi năm, giá bán khoảng 240.000 đồng/kg. Những con số chưa phải lớn, nhưng với bà Xiếu Lũy, niềm vui không hẳn nằm ở chuyện mỗi tháng bán được bao nhiêu ký, mà bà vui vì món ăn của bà nội, của mẹ ngày trước giờ vẫn giữ nguyên hương vị, có tên tuổi, có người tìm mua và được công nhận OCOP.

Bài, ảnh: THU THẢO