Không dừng lại ở những chỉ tiêu hạ tầng hay tái cơ cấu sản xuất, chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) tại TP Cần Thơ đang hướng trọng tâm vào chất lượng sống thực chất của người dân. Lấy chuỗi nông sản OCOP làm đòn bẩy kinh tế, kết hợp hạ tầng đồng bộ và phát huy tinh thần tự quản của cộng đồng chính là động lực để các địa phương tiếp tục nâng chất toàn diện các tiêu chí, hướng tới mục tiêu xây dựng NTM bền vững giai đoạn 2026-2030.

Nông thôn Cần Thơ ngày càng khang trang, xanh - sạch - đẹp.

Phát triển kinh tế nông thôn

Phát huy tối đa tiềm năng bản địa, các xã trên địa bàn TP Cần Thơ đã chủ động triển khai hiệu quả đề án tái cơ cấu ngành Nông nghiệp gắn với lộ trình xây dựng NTM. Trọng tâm là đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, tăng cường ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật nhằm nâng cao giá trị sản xuất, cải thiện thu nhập cho người dân.

Tại xã Thuận Hòa, địa phương tập trung duy trì và nâng chất vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, trong đó có khoảng 3.000ha được quy hoạch tích hợp vào Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030” (Đề án 1 triệu héc-ta lúa). Song song đó, xã đẩy mạnh phát triển ngành nghề nông thôn, hiện có 2 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao gồm trái hồng nhung và bộ dụng cụ đánh bắt cá truyền thống. Địa phương đang tích cực hỗ trợ Cơ sở mì Anh Hào cùng các mặt hàng tiềm năng hoàn thiện hồ sơ tham gia Chương trình OCOP. 

Cùng chung định hướng khai thác kinh tế nông thôn, xã Vị Thanh 1 xác định nông nghiệp là trụ cột, lấy hệ thống kinh tế tập thể làm đòn bẩy thúc đẩy Chương trình OCOP. Trên địa bàn xã hiện có 10 hợp tác xã nông nghiệp và 19 tổ hợp tác hoạt động hiệu quả. Đến nay, Vị Thanh 1 đã sở hữu 10 sản phẩm OCOP của 6 chủ thể (gồm 9 sản phẩm 3 sao và 1 sản phẩm 4 sao). Bước sang năm 2026, xã tiếp tục hướng dẫn đánh giá phân hạng 3 sao cho 2 sản phẩm tiềm năng là mắm chốt ăn liền và tắc rim mật ong. Bên cạnh đó, địa phương duy trì ổn định diện tích canh tác với 14.700ha lúa qua các vụ (trong đó có 3.852ha thuộc Đề án 1 triệu héc-ta lúa), 1.350ha cây trồng cạn, 985ha cây lâu năm và 540ha mặt nước nuôi thủy sản với sản lượng ước đạt 2.570 tấn.

Hoạt động sản xuất tại Công ty TNHH MTV Vinh Lộc, xã Thạnh Hòa, TP Cần Thơ.

Theo ông Nguyễn Minh Nhựt, Phó Chủ tịch UBND xã Vị Thanh 1, địa phương tập trung củng cố và phát triển vùng nguyên liệu ổn định, phù hợp với đặc thù sản xuất cơ sở. UBND xã giao cơ quan chuyên môn phối hợp cùng các hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp và hộ dân tăng cường liên kết chuỗi giá trị, ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm, ứng dụng truy xuất nguồn gốc và áp dụng quy trình sản xuất an toàn, tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải. Đối với Chương trình OCOP, xã tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn hỗ trợ chủ thể chuẩn hóa an toàn thực phẩm, bảo hộ sở hữu trí tuệ, gắn mã QR truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh xúc tiến thương mại qua các nền tảng số để mở rộng đầu ra bền vững.

Đầu tư hạ tầng tạo cảnh quan môi trường

Cùng với mục tiêu tăng trưởng kinh tế, việc hoàn thiện hạ tầng thiết yếu và bảo vệ môi trường sinh thái là nền tảng cốt lõi trong xây dựng NTM bền vững. Xác định rõ định hướng đó, các xã đã tập trung huy động mọi nguồn lực đầu tư, từng bước chuẩn hóa diện mạo nông thôn ngày càng đồng bộ, hiện đại.

Tại xã Trường Long, công tác đầu tư công trình phục vụ dân sinh và sản xuất đang được triển khai đồng loạt. Bên cạnh các công trình đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, xã đang tập trung thi công 2 công trình gồm cống kênh Thủy lợi 1 (Ba Chu) và cống kênh Thủy lợi 2 (Xưởng may). Dự kiến trong quý IV-2026, xã tiếp tục khởi công thêm 4 dự án mới: nâng cấp tuyến cầu Giáp Nước - cầu Ba Bích, 2 tuyến giao thông nông thôn tại ấp Trường Thọ và Trường Thọ 2A, cùng điểm tập kết rác thải tập trung.

Ông Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch UBND xã Trường Long, cho biết địa phương đang đẩy nhanh tiến độ các công trình giao thông nông thôn và xây dựng cơ bản; đồng thời siết chặt giám sát chất lượng thi công cũng như quy trình nghiệm thu. Mục tiêu xuyên suốt là từng bước hoàn thiện cơ sở hạ tầng trên địa bàn, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Song hành cùng hạ tầng kỹ thuật, cảnh quan môi trường được xem là điểm nhấn then chốt trong diện mạo NTM. Để chuẩn hóa và lan tỏa phong trào, UBND TP Cần Thơ đã ban hành Bộ tiêu chí “Tuyến đường NTM kiểu mẫu” với những quy định cụ thể: chiều dài toàn tuyến tối thiểu 1km; ít nhất 70% hộ dân dọc tuyến đạt danh hiệu “Nhà tôi NTM”; hệ thống chiếu sáng đạt 100%; có thảm cỏ, hoa kiểng trồng đồng bộ; mặt đường sạch đẹp, kênh rạch thông thoáng và có mô hình phân loại rác tại nguồn. Đáng chú ý, bộ tiêu chí đề cao cơ chế tự quản thông qua việc thành lập các tổ tự quản cộng đồng hoặc giao từng đoạn đường cụ thể cho các tổ chức đoàn thể phụ trách.

Vùng trồng thanh nhãn đạt tiêu chuẩn an toàn, xuất khẩu trên địa bàn xã Đông Hiệp, TP Cần Thơ.

Gắn liền với đó, Bộ tiêu chí “Nhà tôi NTM” được cụ thể hóa bằng những nếp nghĩ, cách làm thường nhật: mỗi gia đình chủ động chỉnh trang nhà cửa, trồng hoa kiểng, phân loại rác tại nguồn và giữ gìn an ninh, trật tự; sử dụng điện an toàn, thường xuyên, tiết kiệm; sử dụng nước sạch, nước hợp vệ sinh; tích cực chăm sóc sức khỏe, học tập suốt đời; kết nối thông tin và ứng dụng dịch vụ công trực tuyến...

Ông Huỳnh Thành Hữu, Chánh Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia TP Cần Thơ, chia sẻ: Việc xây dựng “Tuyến đường NTM kiểu mẫu” không chỉ dừng lại ở mảng xanh cảnh quan bên ngoài, mà còn hướng tới giá trị cốt lõi lâu dài. Điều quan trọng là hình thành ý thức “cùng làm, cùng giữ gìn, cùng hưởng lợi” trong cộng đồng dân cư. Bước vào giai đoạn mới, phong trào cần xóa bỏ tư duy “đạt chuẩn là hoàn thành”, hướng trọng tâm vào việc kiến tạo những mô hình trực quan để người dân nhìn thấy, tham gia và trực tiếp thụ hưởng, biến từng tiêu chí thành nếp sinh hoạt quen thuộc mỗi ngày.

Thời gian tới, Văn phòng Điều phối sẽ đẩy mạnh triển khai đồng bộ Bộ tiêu chí “Nhà tôi NTM” và “Tuyến đường NTM kiểu mẫu”, gắn chặt với phong trào thi đua xây dựng NTM, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Qua đó, bảo đảm chương trình đi vào thực chất, tạo bước chuyển biến rõ nét từ cảnh quan môi trường, kinh tế hộ gia đình cho đến nếp sống văn minh và tinh thần tự quản của cộng đồng.

Bài, ảnh: T. TRINH