Bài cuối: Hướng tới trung tâm công nghiệp văn hóa vùng ĐBSCL

Tiềm năng được nhận diện, “điểm nghẽn” từng bước khơi thông, công nghiệp văn hóa được kỳ vọng trở thành một trong các bệ phóng, động lực mới để Cần Thơ “trở thành một cực tăng trưởng của quốc gia, giữ vai trò động lực phát triển, lan tỏa, dẫn dắt cả vùng ĐBSCL” vào năm 2030 như mục tiêu của Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ TP Cần Thơ lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030.

Trung tâm từ “nền móng”

Ngoài hệ thống di sản văn hóa đã được công nhận, thành phố có trên 80 lễ hội văn hóa, trong đó có 20 lễ hội truyền thống diễn ra thường niên. Hơn 850 cơ sở dịch vụ và gần 90 doanh nghiệp lữ hành là lợi thế lớn cho Cần Thơ trong khai thác văn hóa, du lịch. Cần Thơ có 6 cụm rạp chiếu phim. Mỗi năm, Cần Thơ đón khoảng 20 đoàn phim đến ghi hình, quảng bá hình ảnh địa phương và tiếp nhận gần 100 đơn vị nghệ thuật tổ chức các chương trình biểu diễn chuyên nghiệp trên địa bàn. Lĩnh vực quảng cáo cũng là thế mạnh với 635 doanh nghiệp đăng ký. Hệ thống bảo tàng, thư viện, nhà hát ở TP Cần Thơ cơ bản hoàn thiện tạo nên hệ sinh thái văn hóa đa dạng.

Ông Đồng Văn Thanh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP Cần Thơ (hàng trên, bên phải) cùng lãnh đạo sở, ban, ngành tham quan một hoạt động triển lãm, trưng bày tại Bảo tàng TP Cần Thơ.

Lợi thế về hạ tầng và thiết chế văn hóa đã giúp TP Cần Thơ tăng cường khả năng trở thành nơi hội tụ, tổ chức và phân phối các nguồn lực sáng tạo của toàn vùng. Ngoài ra, với vai trò đầu mối kết nối giao thông, dịch vụ và giao thương của ĐBSCL, không gian phát triển mở rộng sau sắp xếp, quy mô dân số gần 4,2 triệu người, Cần Thơ có thị trường văn hóa lớn hơn, mở rộng khả năng kết nối các dòng khách, sản phẩm và dịch vụ văn hóa trong toàn vùng.

ThS Hồ Thị Cẩm Linh, Phó Khoa Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị Khu vực 4, cho biết: TP Cần Thơ đang được định hướng trở thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và trung tâm đổi mới sáng tạo của ĐBSCL. Đây là điều kiện rất quan trọng, bởi công nghiệp văn hóa hiện đại không chỉ cần nghệ nhân và nghệ sĩ mà còn cần nhà thiết kế, nhà sản xuất, chuyên gia truyền thông, công nghệ, quản trị và kinh doanh sáng tạo.

ThS Trương Hà Thế Cương, Trường Đại học Tây Đô, đồng tình với quan điểm này và cho rằng, các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng ở Cần Thơ đã hình thành mạng lưới ngành đào tạo trực tiếp phục vụ công nghiệp văn hóa như du lịch văn hóa, truyền thông, thiết kế… và đang chuyển từ tư duy đơn ngành sang liên ngành, kết nối văn hóa, nghệ thuật với công nghệ, kinh tế và truyền thông. Các ngành văn hóa - nghệ thuật chuyên sâu cần dần chú trọng, có sự hợp tác đặt hàng đào tạo giữa nhà trường - doanh nghiệp văn hóa - cơ quan quản lý văn hóa. 

Tuy nhiên, những lợi thế về tài nguyên, thị trường, nhân lực và hệ sinh thái văn hóa sẽ khó phát huy nếu thiếu một hạ tầng đủ mạnh để kết nối và nâng đỡ các hoạt động sáng tạo. Việc đầu tư hạ tầng văn hóa đang được TP Cần Thơ xác định là một trong những nền tảng quan trọng. Trong cuộc làm việc với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố mới đây, ông Trần Văn Huyến, Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ, thông tin thêm: Thành phố định hướng xây dựng Nhà hát thành phố quy mô lớn, hiện đại, đáp ứng các hoạt động biểu diễn mang tầm quốc gia, quốc tế.

Kinh tế thể thao là hướng đi mới trong phát triển công nghiệp văn hóa mà TP Cần Thơ có nhiều lợi thế. Trong ảnh: Ông Trần Văn Huyến, Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ, thăm hỏi, động viên các vận động viên thể thao tiêu biểu của TP Cần Thơ. 

Theo Quyết định số 3639/QĐ-UBND ngày 31-12-2025 phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch TP Cần Thơ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, thành phố xác định danh mục 106 công trình hạ tầng văn hóa, thể thao cần đầu tư, phát triển. Trong đó, có các công trình quy mô vùng như Bảo tàng Văn hóa vùng ĐBSCL, Nhà hát thành phố; mở rộng, nâng cấp Bảo tàng TP Cần Thơ; cải tạo, nâng cấp Bảo tàng Sóc Trăng thành Bảo tàng Văn hóa Khmer; hoàn thành công trình Thư viện thành phố quy mô, hiện đại… Thành phố cũng định hướng xây dựng các công trình văn hóa tiêu biểu làm điểm nhấn đô thị, gắn với phát triển du lịch và bảo tồn bản sắc văn hóa.

Theo ông Vương Duy Biên, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam, Cần Thơ có đầy đủ điều kiện để trở thành một trong những địa phương quan trọng ở phía Nam trong phát triển công nghiệp văn hóa. Với vị thế trung tâm vùng ĐBSCL, Cần Thơ không chỉ có khả năng hình thành những sản phẩm văn hóa đặc trưng mà còn có dư địa để xây dựng thương hiệu văn hóa vươn tầm quốc gia và quốc tế, như cách mà Hà Nội, Đà Nẵng, Huế và TP Hồ Chí Minh đã thành công.

Giữ vai trò “đầu mối”

“Trung tâm” trong phát triển văn hóa không có nghĩa là bao hàm hết các giá trị của vùng mà phải “đúng vai, thuộc bài”. Nghĩa là, Cần Thơ cần tăng cường khả năng kết nối, tổ chức, sáng tạo và đưa các giá trị ấy ra thị trường.

“Cần Thơ phải cạnh tranh bằng sự khác biệt, nhưng phát triển bằng liên kết”, ThS Hồ Thị Cẩm Linh đúc kết. Cạnh tranh phải bằng khác biệt của tài nguyên, chất lượng sản phẩm và năng lực tổ chức thị trường. Liên kết cũng phải chuyển từ tư duy “mỗi địa phương một sản phẩm” sang “mỗi địa phương một lợi thế trong cùng một chuỗi giá trị”. Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam còn đặt vấn đề hình thành “trung tâm sáng tạo vùng” gắn với các đô thị lớn, phát triển thị trường sản phẩm sáng tạo liên khu vực và kết nối chuỗi giá trị sáng tạo trong nước, quốc tế. Đây là cơ hội lớn cho Cần Thơ.

Du lịch đường sông gắn với khám phá văn hóa đô thị Cần Thơ đang là sản phẩm độc đáo, thu hút khách du lịch. 

TS Trần Hữu Hiệp, chuyên gia kinh tế, tâm đắc câu chuyện Cần Thơ hình thành một số chuỗi giá trị và giữ vai trò đầu mối: chuỗi văn hóa, di sản và du lịch; chuỗi nội dung sáng tạo; chuỗi ẩm thực và thiết kế; đặc biệt là chuỗi đào tạo và nhân lực sáng tạo. “Khi một giá trị văn hóa ở bất kỳ địa phương nào trong ĐBSCL có thể đi vào chuỗi sáng tạo, được Cần Thơ kết nối với công nghệ, thị trường và du lịch, khi đó Cần Thơ mới thực sự trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa của vùng”, TS Trần Hữu Hiệp lý giải.

Mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GRDP vào năm 2030 và khoảng 9% vào năm 2045 của TP Cần Thơ không dễ nhưng khả thi. Điều quan trọng là những mục tiêu ấy phải được cụ thể hóa bằng sản phẩm. Thành phố đang xây dựng sản phẩm nghệ thuật văn hóa - du lịch đặc trưng, khai thác nghệ thuật truyền thống kết hợp công nghệ hiện đại, thực cảnh. Chương trình sẽ được biểu diễn định kỳ, dự kiến bắt đầu từ tháng 11 tới, gắn với các không gian văn hóa, du lịch Cần Thơ.

Ngoài ra, TP Cần Thơ đã và đang triển khai các chương trình biểu diễn phục vụ nghệ thuật truyền thống định kỳ tại các địa điểm văn hóa, du lịch của Cần Thơ như Đền thờ Vua Hùng, Bến Ninh Kiều, Chợ nổi Cái Răng, Sân bay… Những “địa chỉ văn hóa” từng bước định vị, tạo sản phẩm cho du khách có trải nghiệm khác biệt. Những cách làm này cho thấy Cần Thơ đang chuyển từ tổ chức hoạt động biểu diễn sang xây dựng sản phẩm công nghiệp văn hóa có khả năng hình thành thương hiệu.

Đây cũng là cơ sở để thành phố đặt mục tiêu phấn đấu hình thành ít nhất 3 thương hiệu đặc trưng từ những ngành công nghiệp văn hóa có thế mạnh, qua đó nâng cao mức độ nhận diện hình ảnh Cần Thơ. Bên cạnh lợi thế văn hóa sông nước, di sản văn hóa, theo Phó Bí thư Thành ủy Trần Văn Huyến, thành phố hướng đến là trung tâm bảo tồn, phát huy nghệ thuật truyền thống như đờn ca tài tử, sân khấu cải lương, hình thành thương hiệu riêng.

Vở cải lương “Tiếng hò Sông Hậu” vừa được Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật thành phố dàn dựng và sẽ tổ chức biểu diễn phục vụ trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, Cần Thơ cần “đo” được các ngành công nghiệp văn hóa hiện đã đóng góp bao nhiêu GRDP, có bao nhiêu doanh nghiệp, lao động, doanh thu, tài sản trí tuệ, thị trường... Từ dữ liệu gốc này mới có thể quản trị và đánh giá mục tiêu 7% và 9%. Ông Vương Duy Biên, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam, cho rằng để hiện thực hóa mục tiêu trên, Cần Thơ cần có chiến lược dài hạn, bài bản. Hiệp hội sẵn sàng đồng hành, hợp tác với thành phố trong quá trình hoạch định và triển khai chiến lược, từng bước định hình thương hiệu văn hóa của thành phố ở tầm quốc gia và quốc tế.

Tổ chức các chương trình nghệ thuật hoành tráng, concert, âm nhạc trải nghiệm... là cách để thúc đẩy công nghiệp văn hóa. Ảnh: DUY KHÔI

* * *

Trong không gian phát triển mới, Nghị quyết số 80-NQ/TW mở ra cơ hội mới để Cần Thơ biến tài nguyên văn hóa thành tài sản. Khát vọng trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa của ĐBSCL không chỉ là mục tiêu của riêng thành phố, mà còn là khát vọng đưa những giá trị đặc sắc của toàn vùng bước vào những chuỗi giá trị lớn hơn, xa hơn. Cần Thơ có nền móng, có không gian, có nhân lực và Nghị quyết số 80-NQ/TW là cơ hội lớn để công nghiệp văn hóa cất cánh.

Bài, ảnh: ĐĂNG HUỲNH