Mặc dù doanh thu phòng vé ở Trung Quốc phát triển rất vững, mỗi năm tăng khoảng 30% trong hai năm qua, đưa Trung Quốc trở thành thị trường phim rạp đứng thứ hai sau Bắc Mỹ, nhưng việc xuất khẩu phim Trung Quốc đang dần suy giảm. Theo thông tin của Tổng cục Phát thanh, Điện ảnh và Truyền hình Trung Quốc (SARFT), doanh thu phòng vé ở nước ngoài của các phim Trung Quốc sụt giảm 49% trong năm 2012.

Áp - phích phim “Chinese Zodiac”. Ảnh: axxomovies.org

Suy thoái kinh tế toàn cầu và sự hồi sinh của điện ảnh địa phương ở một số khu vực khiến các nhà phân phối không còn hứng thú với việc mua nhiều phim Trung Quốc như hồi đầu những năm 2000. Cụ thể như Bắc Mỹ, thị trường tiêu biểu nhất của phim Trung Quốc, đã thay đổi đột ngột. Nhiều công ty phân phối độc lập như Magnolia và IFC giảm việc phát hành phim ở rạp. Những chuyên gia châu Á trong các công ty như North America ImaginationTV, Tokyopop và Indomia Releasing cũng ngưng các hoạt động phân phối. Các hãng phim Hollywood cũng mua ít phim châu Á hơn và nhiều tựa phim Trung Quốc cũng không thành công trong xuất khẩu. Doris Pfardrescher, Giám đốc điều hành của Well Go, cho biết: "Có nhiều nhân tố ảnh hưởng không tốt lên doanh thu phòng vé ở Mỹ của các phim Trung Quốc. Những phim Trung Quốc thành công ở Mỹ thường là các phim hành động võ thuật, tuy nhiên các phim đang thành công ở lãnh thổ Trung Quốc lại là phim hài, tình cảm và viễn tưởng - những phim thế này gặp khó khăn với việc chuyển ngữ ở nước ngoài".

Thể loại phim mà các nhà làm phim Trung Quốc đang thực hiện được nhiều người cho là quá thiển cận hoặc quá công thức. Trung Quốc không có hệ thống đánh giá hay phân loại phim như phần lớn các nước khác. Đạo diễn Trung Quốc Jeffrey Chan cho biết: "Việc làm phim quan trọng nhất là thể loại và có nhân vật phản diện mạnh mẽ. Nếu không có người xấu, người tốt, sẽ chẳng có việc gì để làm, nhưng thật khó để làm các phim điện ảnh đương đại vì thể loại tội phạm hiện sẽ không qua được khâu kiểm duyệt của Trung Quốc". Theo đại diện công ty Emperor Motion Pictures, phim hài Trung Quốc không đi xa được. Các phim hành động thì bại dưới tay phim Mỹ do các hiệu ứng đặc biệt. Phim chính luận lại cần những tên tuổi lớn mà Trung Quốc thì không có. Và phim võ thuật cổ trang thì nhan nhản khắp nơi. Christoph Terhechte, người tuyển chọn chính tại khu vực diễn đàn ở Liên hoan phim quốc tế Berlin (Đức), thẳng thắn nói: "Hãy thực tế đi nào, khán giả phương Tây của dòng phim thị trường lại không thích xem những phim ca ngợi lịch sử Trung Hoa nữa. Thế nhưng những phim này lại chiếm ưu thế của điện ảnh Trung Quốc".

"Chinese Zodiac" (12 con giáp) của Thành Long là một trong những phim Trung Quốc hiếm hoi kết nối được thị hiếu của thị trường Trung Quốc và nước ngoài. Thách thức ở đây là tìm ra một phim khác như "12 con giáp".

Mười năm sau, có thể là các công ty Trung Quốc khác tiếp bước Wanda Media Co Ltd và có cổ phần ở Hollywood, còn những công ty nước ngoài như Village Roadshow Pictures Asia Ltd và Fox International Productions hoàn toàn gắn với xuất phẩm Trung Hoa. Phim của các công ty này, như "Tây du ký: Mối tình ngoại truyện" và "Hot Summer Days" đã đặt khán giả và thị hiếu Trung Quốc lên hàng đầu và thu tiền trong nước cho các nhà đầu tư. Doanh thu quốc tế chỉ đơn giản được xem là phần thưởng thêm.

DUYÊN KHÁNH (Theo Film Business Asia)