Ngày 12-10, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển công bố giải Nobel Kinh tế năm 2026 thuộc về hai nhà kinh tế học người Mỹ Robert E. Hall và Michael Woodford “vì những đóng góp về nền tảng kinh tế vi mô cho chính sách ổn định kinh tế vĩ mô”. Ông Hall, sinh năm 1943, là giáo sư tại Đại học Stanford, trong khi ông Woodford, sinh năm 1955, là giáo sư tại Đại học Columbia.

Hai nhà kinh tế học người Mỹ Robert E. Hall và Michael Woodford. Ảnh: AFP

Trong thông cáo, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đánh giá các công trình của hai nhà kinh tế đã tạo nền tảng lý thuyết vững chắc cho những mô hình hiện được các ngân hàng trung ương và chính phủ trên thế giới sử dụng. Chủ tịch Ủy ban Nobel Kinh tế John Hassler nhấn mạnh những mô hình này giúp nâng cao khả năng ứng phó với các cú sốc kinh tế, như khủng hoảng năng lượng hoặc những thay đổi đột ngột trong mức tiêu dùng của hộ gia đình. Dựa trên những mô hình này, các biện pháp tài khóa và tiền tệ được triển khai đúng thời điểm có thể giảm mức độ biến động của nền kinh tế qua các giai đoạn tăng trưởng và suy giảm.

Trong các cuộc khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970, các mô hình Keynes vốn được sử dụng lâu nay để xác định thời điểm và cách thức triển khai biện pháp ứng phó với suy thoái hoặc những biến động kinh tế khác đã không còn phát huy hiệu quả. Điều này thúc đẩy Robert Hall và Michael Woodford phát triển những công cụ mới để xác định các biện pháp chính sách hiệu quả nhất và nhờ những nỗ lực này, hai nhà kinh tế học vinh dự trở thành chủ nhân Nobel Kinh tế năm nay.

Thay vì dựa vào các mối liên hệ thống kê giữa những biến số kinh tế vĩ mô như lạm phát, sản lượng và tiêu dùng, hai nhà kinh tế xây dựng mô hình trên nền tảng kinh tế vi mô, qua đó làm rõ cách hành động của các hộ gia đình và doanh nghiệp, khi xét trên tổng thể, tác động đến nền kinh tế.

Giải Nobel Kinh tế khép lại mùa Nobel năm nay cũng là giải duy nhất không nằm trong danh mục 5 giải thưởng được nhà bác học Alfred Nobel đề cập trong di chúc. Mang tên chính thức là Giải thưởng của Ngân hàng Thụy Điển cho Khoa học Kinh tế để tưởng nhớ nhà bác học Alfred Nobel, giải được thành lập năm 1968 với nguồn tài trợ của ngân hàng này. Giải thưởng gồm bằng chứng nhận, huy chương vàng và khoản tiền trị giá khoảng 1,2 triệu USD. Các chủ nhân giải Nobel sẽ nhận giải tại những buổi lễ trang trọng ngày 10-12, nhân dịp tưởng niệm ngày mất của Alfred Nobel năm 1896.

Năm ngoái, giải thưởng thuộc về nhà nghiên cứu mang hai quốc tịch Mỹ-Israel Joel Mokyr, nhà kinh tế học người Pháp Philippe Aghion và nhà kinh tế học người Canada Peter Howitt với các nghiên cứu về cách công nghệ thúc đẩy và tác động đến tăng trưởng kinh tế.

HOÀNG CHÂU