Cô Ba Hòa (trái) diễn cải lương tại lễ hội Cúng Bà ở Di tích Giàn Gừa. Ảnh do nhân vật cung cấp.

Tại lễ hội Cúng Bà Khu di tích lịch sử - văn hóa Giàn Gừa (xã Nhơn Nghĩa) vừa qua, khách tham quan thích thú và ấn tượng với màn múa nón, múa quạt uyển chuyển, thuần thục của một nhóm phụ nữ cao tuổi. Các tiết mục đó đều do cô Ba Hòa biên đạo và cùng tập luyện. Cô Ba Hòa còn hát phục vụ bà con các bài bản vắn, ca vọng cổ, hóa thân thành nữ soái trong một trích đoạn cải lương. Nét diễn có hồn cùng giọng ca truyền cảm khiến nhiều người không tin cô Ba Hòa đã 67 tuổi.

Cô Trần Kim Hòa (tên thường gọi Ba Hòa), ở ấp Nhơn Khánh, xã Nhơn Nghĩa, huyện Phong Điền, TP Cần Thơ, là hạt nhân trong phong trào văn nghệ của địa phương.  Cô Ba Hòa đang sinh hoạt tại CLB Đờn ca tài tử ấp Nhơn Khánh, đã hoạt động hơn 30 năm. CLB là nơi cô được sống trọn với đam mê âm nhạc dân tộc vốn theo cô từ tấm bé.

Năm 14 tuổi, cô Ba Hòa thoát ly gia đình tham gia Đoàn Văn công tỉnh Cần Thơ, lúc bấy giờ đóng quân ở huyện Long Mỹ (nay thuộc tỉnh Hậu Giang). Ban ngày, cô Ba cùng anh em trong đoàn tập luyện, học lời thoại, bài ca, ban đêm chọn điểm diễn phục vụ đồng bào và bộ đội. Cô Ba là một trong những người đầu tiên diễn các vở tuồng của soạn giả Điêu Huyền như: “Khách sạn hào hoa”, “Tiếng hò sông Hậu”… hay các vở nổi tiếng khác như “Sao Đất Đỏ”, “Anh sui chị sui”...

Đời nghệ sĩ “đem tiếng hát át tiếng bom” của cô Ba Hòa gặp nhiều nguy nan. Năm 1965, trong một lần đang diễn ở Kinh Chệt Thợ (Châu Thành A – Hậu Giang ngày nay), gặp giặc vào bố ráp, cô Ba cùng anh em chạy tán loạn. Được một người dân cho ẩn nấp nên nhóm của cô Ba sống sót nhưng nhiều đồng đội bị giặc bắt bớ, giết hại. Nhớ lại, cô Ba vẫn nghẹn ngào: “Có chị mới còn tập hát, tập diễn với cô, gương mặt tươi rói tuổi đôi mươi vậy mà chốc lát phải nằm xuống”.

Giờ đây, dù đã ngấp nghé tuổi “xưa nay hiếm” nhưng cô Ba Hòa vẫn tích cực giúp anh em trong CLB Đờn ca tài tử tập bài bản mới, hướng dẫn diễn cải lương. Cô Ba còn nghĩ ra những bài múa phù hợp với tuổi già và sáng tác trích đoạn cải lương, vọng cổ, bài bản để các thành viên CLB tập dượt. Mỗi khi địa phương cần tiết mục biểu diễn, cô Ba luôn sẵn sàng và hỗ trợ tiền xăng cho các thành viên nhà xa để quy tụ anh em. Thuê trang phục, trang điểm cho mỗi vai diễn cải lương cũng do cô Ba Hòa chi trả. Với cô Ba, đã đam mê đờn ca thì chuyện tiền nong nhỏ nhặt, đâu đáng kể gì.

 Bài, ảnh: ĐĂNG HUỲNH