Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, chiều 21-10, Quốc hội thảo luận ở tổ. Bà Lê Thị Thanh Lam, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng về Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi).

Bà Lê Thị Thanh Lam phát biểu trong phiên thảo luận ở tổ chiều 21-10.

Đại biểu thống nhất với những nội dung quy định của dự thảo Luật, đồng thời đánh giá cao tiếp thu chỉnh lý của ban soạn thảo và báo cáo, giải trình của cơ quan thẩm tra. Tuy nhiên, để Luật sau khi có hiệu lực thi hành phù hợp với thực tế cuộc sống, đại biểu có một số nội dung góp ý cụ thể như sau:

Thứ nhất, giải thích từ ngữ, khoản 2, Điều 2, định nghĩa đang tách rời “quyền làm chủ của nhân dân” ở vế trước thành quyền của “công dân, cán bộ, công chức...” ở vế sau. Quyền làm chủ ở cơ sở tại xã, phường, đặc khu là quyền của mọi người dân sinh sống tại đó. Việc sử dụng từ “công dân” đôi khi bó hẹp trong các quyền chính trị cụ thể, trong khi quyền được thông tin, giám sát các vấn đề an sinh tại địa bàn dân cư gắn liền với khái niệm “nhân dân” hoặc “người dân” sẽ đồng bộ và mang tính đại chúng hơn. Cách liệt kê này ưu điểm là tôn trọng đặc thù văn hóa lịch sử, tuy nhiên về kỹ thuật lập pháp có thể khiến điều luật bị dài dòng. Đề nghị cần đối chiếu kỹ với quy định của Bộ Nội vụ về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố để chuẩn hóa.

Khoản 4, Điều 2, theo Bộ luật Lao động hiện hành, người sử dụng lao động bao gồm doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức, hợp tác gia đình, cá nhân có thuê mướn lao động. Việc quy định tại luật này chỉ cần bao quát toàn bộ các chủ thể kinh tế, tổ chức xã hội không thuộc khối “cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập” đã nêu ở khoản 1. Do đó, viết chung là “doanh nghiệp” sẽ tự động bao hàm cả doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân.

Thứ hai, quyền của công dân trong thực hiện dân chủ ở cơ sở (Điều 5), đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm bảo mật thông tin và bảo vệ người phản ánh/đóng góp ý kiến. Khi người dân thực hiện dân chủ ở cơ sở (đặc biệt là khi góp ý các vấn đề nhạy cảm về ngân sách, đất đai), họ rất cần cơ chế bảo vệ khỏi sự trù dập hoặc phân biệt đối xử.

Khoản 4, Điều 5, cụm từ “kiểm tra, giám sát” đôi khi dễ bị hiểu nhầm sang thẩm quyền của cơ quan nhà nước. Đối với công dân, hình thức thực hiện chủ yếu là thông qua Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng hoặc trực tiếp phản ánh. Đề nghị bổ sung cụm từ “trực tiếp hoặc thông qua các tổ chức đại diện” để làm rõ phương thức thực hiện. Như: “Kiểm tra, giám sát trực tiếp hoặc thông qua các tổ chức đại diện nhân dân việc thực hiện dân chủ ở cơ sở...”.

Thứ ba, nội dung nhân dân tham gia ý kiến trước khi cơ quan có thẩm quyền quyết định (Điều 17). Khoản 2, Điều 17, kiến nghị sửa đổi, bổ sung: Nên cụ thể hóa nội dung lấy ý kiến bao gồm cả “phương án cho thuê, đấu giá quyền sử dụng đất thuộc quỹ đất do UBND cấp xã quản lý”. Việc công khai phương án đấu giá, cho thuê sẽ giúp người dân giám sát chặt chẽ, tránh thất thoát ngân sách công.

Khoản 3, Điều 17, liệt kê các dự án lớn (quan trọng quốc gia, nhóm A, dự án có nguy cơ tác động xấu...). Tuy nhiên, trên thực tế, các dự án quy mô nhỏ hơn (như nhà máy xay xát, xưởng cơ khí, trang trại chăn nuôi tập trung tư nhân...) dù không thuộc nhóm A nhưng lại nằm sát khu dân cư và gây ô nhiễm tiếng ồn, nguồn nước cực kỳ nghiêm trọng. Đề nghị bổ sung cụm từ: “...dự án có nguy cơ tác động xấu đến môi trường không phân biệt quy mô đầu tư...”.

Khoản 5, Điều 17, đề nghị cần làm rõ tiêu chí thế nào là “tác động đến môi trường, sức khỏe của cộng đồng”. Nên quy định bổ sung: Giao Chính phủ quy định chi tiết danh mục hoặc tiêu chí các quyết định hành chính phải lấy ý kiến dân cư nhằm tránh việc hiểu và áp dụng tùy tiện.

PV (lược ghi)