Ngày 21-10, Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc (LHQ) António Guterres cảnh báo các cam kết cắt giảm khí thải gây nóng lên toàn cầu hiện còn cách xa mục tiêu của Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu, khiến nhiệt độ Trái đất có thể tăng 2,6 độ C vào cuối thế kỷ này.

Tổng Thư ký LHQ  António Guterres kêu gọi các nước đoàn kết chống biến đổi khí hậu. Ảnh: newsonair

Theo báo cáo thường niên về Khoảng cách phát thải của Chương trình Môi trường LHQ (UNEP), khoảng cách giữa các tuyên bố chính trị và hành động thực tế đang đặt ra thách thức lớn đối với các nhà lãnh đạo trước thềm Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (COP31), dự kiến diễn ra tại thành phố Antalya của Thổ Nhĩ Kỳ từ ngày 9-20/11.

Báo cáo nhận định mức tăng nhiệt 2,6 độ C sẽ vượt xa mục tiêu lịch sử được thống nhất trong Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu, theo đó giữ mức tăng nhiệt độ toàn cầu dưới 2 độ C và tham vọng hơn là ở không quá 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. UNEP cho rằng khả năng duy trì mức tăng nhiệt độ trong giới hạn 1,5 độ C đã không còn do nhiều thập kỷ thiếu hành động ứng phó với biến đổi khí hậu.

Cũng theo báo cáo tổng lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu năm 2025 gần tương đương mức kỷ lục của năm 2024. Lượng khí thải CO2 từ việc đốt than đá, dầu mỏ và khí đốt, những nguồn phát thải chính gây biến đổi khí hậu, thậm chí tăng nhẹ so với năm trước. Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) chiếm khoảng 75% tổng lượng phát thải toàn cầu. Nếu các quốc gia tiếp tục duy trì những chính sách hiện hành mà không có biện pháp cắt giảm mạnh hơn, nhiệt độ toàn cầu có thể tăng tới 2,8 độ C vào năm 2100. 

Các nhà khoa học cảnh báo mỗi phần nhỏ nhiệt độ tăng thêm vượt ngưỡng 1,5 độ C đều làm gia tăng nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan và những biến đổi không thể đảo ngược đối với hệ sinh thái, như suy thoái các rạn san hô và tan băng vĩnh cửu. Nhiệt độ toàn cầu hiện đã tăng khoảng 1,4 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp và có thể vượt ngưỡng 1,5 độ C trong vài năm tới.

Báo cáo cũng đề cập kịch bản có 50% khả năng đưa mức tăng nhiệt độ toàn cầu trở lại ngưỡng 1,5 độ C vào năm 2100. Theo kịch bản này, nhiệt độ cần đạt đỉnh khoảng 1,8 độ C vào năm 2050, sau đó phải loại bỏ lượng lớn CO2 khỏi khí quyển để đưa nhiệt độ xuống mức mục tiêu. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết là lượng phát thải phải giảm 6% mỗi năm liên tục đến năm 2035, mức cắt giảm vượt xa các dự báo hiện nay.

Trong tuyên bố khi công bố báo cáo, ông Guterres nhấn mạnh thế giới không còn có thể đáp ứng được mục tiêu giữ mức tăng nhiệt của Trái đất không quá 1,5 độ C. Ông đồng thời cảnh báo những hậu quả nghiêm trọng đã xuất hiện, bao gồm lũ lụt gây chết người, các đợt nắng nóng khắc nghiệt, cháy rừng dữ dội, thiệt hại kinh tế và bất bình đẳng gia tăng. Theo ông, những cộng đồng ít chịu trách nhiệm nhất đối với biến đổi khí hậu lại đang phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất. Ông Guterres kêu gọi cắt giảm phát thải sâu và ngay lập tức nhằm bảo vệ nhân loại trước những tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu.    

Đồng tác giả báo cáo Anne Olhoff cho biết triển vọng nhiệt độ toàn cầu trong báo cáo năm nay kém khả quan hơn so với năm trước, một phần do Mỹ chính thức rút khỏi Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu và số liệu phát thải trong quá khứ được điều chỉnh tăng.

Mỹ hiện là quốc gia phát thải lớn thứ hai thế giới, sau Trung Quốc. Tổng Thư ký điều hành UNEP Inger Andersen nhấn mạnh không quốc gia nào có thể đứng ngoài những tác động của biến đổi khí hậu, kể cả Mỹ.

PHƯƠNG OANH