Sau một thời gian dài "mắc bệnh nhà giàu" với nhà lầu, xe hơi… phim Việt đang trở lại xu hướng đồng quê, dân dã khi khai thác đề tài nông thôn, nông dân. Có thể coi đây là sự chuyển hướng tích cực của điện ảnh Việt Nam. Tuy nhiên, đến nay khá nhiều bộ phim khai thác đề tài này nhưng vẫn chưa thực sự hấp dẫn khán giả - nhất là nông dân.

Ông Ba Giàu (Hoài Linh) trong phim "Đua nhau làm giàu" luôn xuất hiện với những bộ bà ba sặc sỡ. Ảnh: chaobuoisang.net

Hàng loạt phim đề tài nông thôn, nông dân đã và đang được chiếu trên các kênh truyền hình, như: "Đất mặn", "Lúa trổ bông", "Chuyện tình làng hoa", "Đồng quê" (HTV), "Bìm bịp kêu chiều" (THVL), "Qua ngày giông bão", "Đua nhau làm giàu" (VTV)… Nông thôn, nông dân không phải là đề tài mới bởi điện ảnh Việt Nam từng rất nổi tiếng với đề tài và bối cảnh nông thôn qua những bộ phim: "Hương Phù Sa", "Bên dòng Xà No", "Ma làng"…Xem qua hàng chục bộ phim về đề tài "tam nông" chiếu gần đây, dường như những nhà làm phim tham vọng khái quát hiện thực đời sống nông thôn hiện đại. Tuy nhiên, nhìn trên tổng thể thì vẫn còn nhiều "sạn" và rất nhiều sự cường điệu thoát ly thực tế khiến phim không có hiệu quả như mong muốn, thậm chí đôi khi ngược lại.

Đầu tiên là mô tuíp của phim hầu như giống nhau: nông dân gắn bó với một đặc sản, làng nghề truyền thống - gian nan, vất vả với nghề - thành công, làm giàu. Hết cây vú sữa rồi đến cam sành, cây ca cao, bưởi, quýt... lần lượt lên phim. Riêng đề tài nuôi cá ba sa đã có đến ba phim cùng khai thác và chiếu trong thời gian kế cận nhau: "Bìm bịp kêu chiều", "Cá lên bờ", "Chuyện làng bè". Hay một mô tuíp khác là chàng trai thành phố về nông thôn "đụng độ" với cô gái quê, sau đó bị chinh phục bởi vẻ đẹp của đất và người miệt vườn như các phim "Vườn yêu", "Cá rô, anh yêu em"… sự na ná nhau dẫn đến nhàm chán.

Ai cũng biết bộ đồ bà ba với chiếc khăn rằn, nón lá là hình ảnh biểu trưng của người nông dân Nam bộ. Nhưng không hiểu đạo diễn và người thiết kế phục trang nghĩ gì mà nhiều bộ đồ bà ba cách điệu trong các phim rất giả tạo. Điển hình như nhân vật ông Ba Giàu trong phim "Đua nhau làm giàu", mỗi cảnh phim ông mặc một bộ bà ba: khi màu đỏ, màu xanh đọt chuối, khi màu hường, màu vàng… rất chói mắt. Nhiều nhân vật cấy lúa nhưng quần áo vẫn láng mượt, thẳng nếp. Có thể nói trang phục của người dân nông thôn hiện nay cũng không quá cách xa với thành thị. Việc đạo diễn cho cả xóm, cả làng, nam nữ đều mặc áo bà ba, vắt khăn rằn là khiên cưỡng. Nhiều phim đề tài nông thôn Nam bộ phải ép vào cho "bằng được" đờn ca tài tử, vọng cổ. Trong phim "Bìm bịp kêu chiều", có tập để diễn viên ca đến 4 bài vọng cổ, choáng gần 1/2 thời lượng một tập phim!

Điều đáng buồn là phim đề tài nông thôn hiện nay xây dựng hình ảnh người nông dân với cách nói năng, hành xử luộm thuộm, quê mùa, nhiều lúc ngớ ngẩn. Đơn cử như thời buổi này mà ông Hai Lúa trong phim "Những cuộc phiêu lưu của Hai Lúa" không biết mở tivi (?); bán ruộng mở công ty nhưng rồi mới hỏi vợ con: "Bây giờ mình sẽ kinh doanh cái gì đây ta?". Hay gia đình Hai Phát trong phim "Gia đình số đỏ" lên thành phố bằng chiếc xe tự chế: mui là mui ghe, dưới là xe hơi, cồng kềnh, lố lăng nhưng lại nghênh ngang giữa đường phố…

Trong giai đoạn hiện nay, vấn đề nông thôn, nông dân đang được xã hội quan tâm nên việc thực hiện những bộ phim truyền hình về đề tài này rất đáng hoan nghênh. Tuy nhiên, các nhà làm phim không nên vì "chạy theo thời" khiến một mảng lĩnh vực hay trở thành bôi bác, xúc phạm người nông dân.

ĐĂNG HUỲNH