(Tiếp theo và hết)

* GS.TS MẠCH QUANG THẮNG
Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh

Sự nhân lên sức mạnh ý nghĩa của sự kiện lịch sử ngày 5-6-1911 cách đây 100 năm cũng như sự tiếp nối con đường của Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay thể hiện chủ yếu ở chỗ:

Trước hết, kiên định, kiên định hơn nữa; sáng tạo, sáng tạo hơn nữa. Đó là sự kiên định con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, thực hiện tốt Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011). Mọi sự nghiêng ngả con đường đều không đúng với giá trị vĩnh hằng của cuộc đời người Anh hùng dân tộc vĩ đại và Nhà văn hóa kiệt xuất Hồ Chí Minh. Thông điệp của Hồ Chí Minh cho sự phát triển dân tộc ta trong tương lai vẫn là như vậy, không có gì khác. Vấn đề là ở chỗ, cần thấu hiểu và vận dụng thật đúng sự biện chứng phát triển trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Sự sáng tạo, đó cũng là điều Hồ Chí Minh mong khi Người nhấn rất mạnh tới việc đưa lý luận soi đường cho thực tiễn và thực tiễn bổ sung cho lý luận, gắn lý luận với thực tiễn, luôn luôn đổi mới để phát triển cho phù hợp với hoàn cảnh từng lúc, từng nơi. Sự phát triển không đồng nghĩa với bảo thủ, giáo điều, cứng nhắc, trì trệ. Sự phát triển phải luôn luôn dựa trên phương châm mà Hồ Chí Minh đã nêu: “Dĩ bất biến ứng vạn biến”. Điều này có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong giai đoạn hiện nay khi các trào lưu xã hội chủ nghĩa trên thế giới đang nở rộ một cách phong phú, khi các cách thức, biện pháp, con đường phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa mácxít, không mácxít trên thế giới diễn ra trăm nẻo ngả, muôn dạng; khi các thế lực thù địch với sự nghiệp cách mạng nước ta đang ra sức chống phá quyết liệt, tinh vi. Không ở đâu như trên lĩnh vực cách mạng xã hội chủ nghĩa, xây dựng một xã hội mới – xã hội xã hội chủ nghĩa, lại đòi hỏi sự sáng tạo cực kỳ lớn lao của toàn Đảng, toàn dân Việt Nam đến như vậy. Đâu đó trên thế giới vẫn còn dư âm không hay của sự sụp đổ mô hình xã hội chủ nghĩa Xôviết. Loài người tất yếu sẽ tiến đến chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản. Đó là sự đúng đắn của lý luận chủ nghĩa cộng sản khoa học. Lịch sử Việt Nam đã chối bỏ một cách không ngẫu nhiên các con đường phát triển trước con đường mà Nguyễn Ái Quốc đã tìm ra. Nhưng, để tiếp nối con đường của Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh một cách thành công thì cả một quá trình sáng tạo ở phía trước, mà những điểm sau đây nên chú ý:

(i) Không bao giờ được sao nhãng mục tiêu. Đó là vấn đề có tính nguyên tắc, vấn đề đại sự. Mọi cái khác đều có thể là phương tiện, nhưng những cái gọi là phương tiện ấy đều có tính hướng đích, hướng mục tiêu.

(ii) Những nhiệm vụ đặt ra phải phù hợp với từng hoàn cảnh, từng thời kỳ; thời cuộc mới thì phải có chính sách mới cho phù hợp, nghĩa là phải luôn luôn đổi mới, đổi mới không ngừng; đổi mới là động lực và là điều kiện không thể thiếu của sự phát triển.

(iii) Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền phải luôn luôn chú ý nâng cao tầm trí tuệ, nắm bắt những vấn đề nảy sinh từ sự vận động biện chứng và phát triển trên cơ sở học thuyết Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với sự nắm bắt những tri thức mới của thế giới trong từng thời kỳ, tổng kết thực tiễn một cách nhanh nhạy, đúng đắn; không chủ quan, duy ý chí, nôn nóng.

(iv) Muốn sáng tạo, phải tạo ra một cái nền dân chủ, dân chủ đích thực để tìm ra chân lý; coi đồng thuận xã hội không có nghĩa là sự thuần khiết về tư duy khuôn sáo, công thức, giáo điều, biến những vấn đề lý luận của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin, Hồ Chí Minh và các nhà tư tưởng khác thành kinh thánh, cứng nhắc từng câu từng chữ. Nếu biến những vấn đề lý luận đó thành công thức, kinh thánh thì vừa không đúng với sự mong muốn của các vị ấy, vừa biến những vấn đề lý luận ấy thành những vấn đề không có sức sống trong khi đó cuộc sống không ngừng vận động, biến đổi. Chẳng thế mà Hồ Chí Minh là một người rất tôn trọng sự khác biệt của từng con người trong cuộc sống đó sao. Sáng tạo có khi có sự cựa quậy, và thậm chí có khi thất bại, miễn là sau mỗi thất bại thì phải biết sửa chữa, điều chỉnh bởi vì như ở điểm (i) đã viết là phải luôn luôn không được phép sao nhãng mục tiêu; điều này khác với cái tâm và sự hành động của những người ác ý, những người không có thiện cảm với chế độ chính trị xã hội chủ nghĩa đối với Việt Nam.

(v) Sự sáng tạo đòi hỏi phải đi liền với bản lĩnh chính trị vững vàng. Ở đây, bản lĩnh chính trị đó trước hết là ở cán bộ chủ chốt của hệ thống chính trị, trước hết là ở Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền. Có thể coi đội ngũ cán bộ chủ chốt của Đảng là đội ngũ tinh hoa trong việc thúc đẩy sự phát triển của dân tộc Việt Nam trên con đường xã hội chủ nghĩa theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

Hai là, đặc biệt chú trọng xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, trong đó vấn đề then chốt là xây dựng và chỉnh đốn Đảng Cộng sản Việt Nam. Điều này hoàn toàn phù hợp với quan điểm của Hồ Chí Minh coi Đảng như người cầm lái cho con tàu đi, coi việc “trước hết”, việc thường xuyên là chỉnh đốn Đảng, là điều trăn trở khôn nguôi của Người. Cần đề phòng và chống sự sai lầm về đường lối và thoái hóa, biến chất Đảng. Điều này là nguy cơ trong giai đoạn hiện nay với sự mở cửa, kinh tế thị trường, toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế.

Điều đặc biệt quan trọng nhất hiện nay để bảo đảm cho con đường của Hồ Chí Minh được tiếp nối một cách đúng đắn trên phương diện xây dựng Đảng là ở hai vấn đề trọng yếu: (i) Chống đặc quyền, đặc lợi ở trong Đảng và (ii) Xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên thật sự trong sạch, vững mạnh.

Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền từ năm 1945 trở đi và từ năm 1988 là chính đảng duy nhất trong xã hội Việt Nam. Vai trò cầm quyền, lãnh đạo hệ thống chính trị và toàn xã hội của Đảng Cộng sản Việt Nam không tự nhiên mà có và không phải cứ tự nhận mà được. Sở dĩ có được vai trò đó là do quá trình phấn đấu không mệt mỏi, vượt qua bao thử thách nghiệt ngã trong các thời kỳ cách mạng của Đảng và Đảng đã được nhân dân tin yêu trao trọng trách lãnh đạo. Đảng Cộng sản Việt Nam đã biến cái có thể thành hiện thực. Nhưng, Đảng Cộng sản Việt Nam cũng có thể biến hiện thực hiện nay thành con số không, nghĩa là không được nhân dân tin yêu nữa, bị mất vai trò cầm quyền, vai trò lãnh đạo nếu Đảng không trong sạch, vững mạnh nữa, nếu Đảng cứ tự “ban phát” đặc quyền, đặc lợi làm cho dân xa rời, làm cho dân oán ghét, mà nhiều người gọi đó là quá trình “Đảng tự diễn biến”.

Do Đảng cầm quyền và là Đảng duy nhất trong xã hội Việt Nam hiện nay, cho nên bên cạnh Đảng có nhiều lợi thế để lãnh đạo đất nước phát triển thì cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ làm mất dân chủ trong xã hội, nguy cơ làm cho Đảng dễ xa dân và đặc biệt là dễ lâm vào tình trạng đặc quyền đặc lợi; cán bộ, đảng viên tham nhũng. Đảng cầm quyền nhưng Đảng phải thực sự hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật – điều này đã được ghi vào trong Điều lệ Đảng và trong Cương lĩnh của Đảng, nhưng cần được thực hiện một cách thật sự nghiêm túc trong thực tế. Cần đề phòng và khắc phục việc Đảng đưa ra những quyết sách không phù hợp với luật pháp, tự cho mình hưởng đặc quyền, đặc lợi về vật chất, quên mất Đảng phục vụ giai cấp, phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc. Đảng phải là tổ chức “chân chính cách mạng” [2] , “Đảng không phải là một tổ chức để làm quan phát tài. Nó phải làm tròn nhiệm vụ giải phóng dân tộc, làm cho Tổ quốc giàu mạnh, đồng bào sung sướng” [3] , Đảng phải làm “công bộc”, làm “đày tớ”, làm “trâu ngựa” cho nhân dân (Những chữ Hồ Chí Minh dùng) chứ không phải Đảng đưa ra những quy định để cho những cán bộ chủ chốt hưởng lợi về vật chất trong khi đời sống của nhân dân nói chung và của đại đa số cán bộ, đảng viên vẫn còn nhiều khó khăn. Những đặc quyền, đặc lợi, làm không đúng với Hiến pháp và pháp luật chắc chắn không tránh khỏi con mắt tinh tường khắp nơi của nhân dân, nhân dân sẽ cảm nhận được một cách trực tiếp Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng như thế nào, dẫn đến kết quả là dân sẽ xa Đảng, và đến lúc đó chế độ chính trị sẽ sụp đổ, mọi thành quả của cách mạng mà Đảng và nhân dân ta đã khổ công giành được qua bao nhiêu thời kỳ cam go sẽ nhanh chóng bị đổ xuống sông xuống biển. Nguy cơ Đảng thoái hóa dẫn đến mất chế độ chính trị đã được Đại hội toàn quốc lần thứ X và XI cảnh báo.

Sự nghiệp cách mạng thành hay bại phụ thuộc vào yếu tố đội ngũ cán bộ, đảng viên vì nhân sự nào thì quan điểm ấy, nhân sự nào thì đường lối ấy, nhân sự nào thì phong trào ấy... Mỗi một cán bộ, đảng viên phải luôn luôn học tập một cách thực sự tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh, có hành động thiết thực học tập có kết quả tư tưởng và gương Hồ Chí Minh, như thế thì mới tiếp nối được con đường của Người đã khổ công tìm thấy và dẫn dắt dân tộc Việt Nam phát triển bao nhiêu năm nay. Hồ Chí Minh là người có đức dày, có tâm lành, có trí sáng, có tầm cao, có tài kinh bang tế thế, có ý chí lớn lao dời non lấp bể. Hồ Chí Minh là người mang đầy khát vọng lớn lao. Khát vọng của Người không phải là nhằm lo lấy cái đích là làm cho bản thân giàu có về vật chất, được ăn ngon, mặc đẹp, có nhà to cửa rộng, nhà lầu xe hơi, có quyền cao chức trọng, v.v. Khát vọng của Hồ Chí Minh, như Người nói một cách nôm na, đó là sự ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành. Trong Tài liệu Tuyệt đối bí mật (Di chúc), Hồ Chí Minh còn nêu “điều mong muốn cuối cùng” là “Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới” [4]. Học Hồ Chí Minh là học sự thoát khỏi mọi cám dỗ cá nhân, đúng như Hồ Chí Minh lấy lời Mạnh Tử khuyên cán bộ, đảng viên là “Phú quý bất năng dâm, bần tiện bất năng di, uy vũ bất năng khuất”. Hồ Chí Minh dùng quyền lực của nhân dân ủy thác cho mình với cái chức trách là Chủ tịch Chính phủ rồi Chủ tịch nước để mưu việc lớn cho dân, cho nước, cho người lao động trên toàn thế giới. Trong Di chúc, Hồ Chí Minh viết đoạn bổ sung năm 1968: “Suốt đời tôi hết lòng hết sức phục vụ Tổ quốc, phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân. Nay dù phải từ biệt thế giới này, tôi không có điều gì phải hối hận, chỉ tiếc là tiếc rằng, không được phục vụ lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa” [5]. Đó là sự tiếc nuối của bậc đại nhân, đại trí, đại dũng, sự tiếc nuối của một Anh hùng dân tộc vĩ đại và đồng thời là Nhà văn hóa kiệt xuất.

Cả cuộc đời Hồ Chí Minh vất vả, đầy lo toan cho sự nghiệp lớn lao. Hồ Chí Minh ra nước ngoài tìm con đường cứu nước mà trong túi không có một xu, phải đem sức vóc thư sinh nai lưng làm những công việc nặng nhọc kiếm tiền để sống và hoạt động. Hồ Chí Minh hai lần bị cầm tù, bị một án tử hình vắng mặt; chịu nhiều cảnh thiếu thốn, có lần trong tù “Gầy đen như quỷ đói/Ghẻ lở mọc đầy thân”, răng rụng mất mấy chiếc, mắt mờ, bị lao phổi. Hồ Chí Minh là người có đầy nghị lực để chiến thắng bệnh tật và tai ương. Mỗi cán bộ, đảng viên chỉ cần làm được một cách có hiệu quả một phần nhỏ theo gương đạo đức Hồ Chí Minh thôi thì sự nghiệp cách mạng Việt Nam trong giai đoạn tới chắc chắn sẽ phát triển mạnh. Nhưng rất tiếc, tình hình hiện nay chưa được như vậy. Sự tiếp nối sự nghiệp Hồ Chí Minh với bản lĩnh Hồ Chí Minh để vượt qua mọi thử thách vẫn còn lắm gian nan nhưng chắc chắn Đảng Cộng sản và nhân dân Việt Nam sẽ giành thắng lợi nếu kiên trì đi theo con đường mà Hồ Chí Minh đã vạch ra, nếu Đảng trong sạch, vững mạnh, có tầm cao trí tuệ, có bản lĩnh chính trị vững vàng, nếu toàn dân tộc đoàn kết thành một khối vững chắc, biết vượt qua thử thách, nguy cơ, biết tận dụng thời cơ để phát triển nhanh và bền vững.

-----------

[2] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t.5, tr. 249.
[3] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, t.5, tr.249.
[4] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, t.12, tr. 500.
[5] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, t.12, tr. 501.