Cùng chung nỗi lo về quan hệ đầy biến động với Mỹ, Canada và Liên minh châu Âu (EU) đang xây dựng mối liên kết ngày càng sâu sắc.

Cơ hội phát triển quan hệ mới

Ngày 4-5, Thủ tướng Canada Mark Carney đã tham dự Hội nghị Cộng đồng Chính trị châu Âu (EPC) lần thứ 8 tại thủ đô Yerevan của Armenia, đặt quốc gia Bắc Mỹ vào trung tâm của nhiều ưu tiên lớn nhất của lục địa này. Ông Carney cũng trở thành nhà lãnh đạo ngoài châu Âu đầu tiên được mời dự hội nghị của EPC, một tổ chức ra đời vào năm 2022 sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát.

Thủ tướng Canada Carney (phải) và Chủ tịch Nghị viện châu Âu Roberta Metsola tại Yerevan. Ảnh: LinkedIn

Sự kiện trên diễn ra chỉ vài ngày sau khi Mỹ tuyên bố sẽ rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức và áp thuế nhập khẩu 25% đối với ô tô từ EU.

Trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump đe dọa phá vỡ hàng thập kỷ hội nhập kinh tế, việc ông Carney không ngừng tìm kiếm các liên minh mới nhằm giảm phụ thuộc của Canada vào Mỹ đã giúp Ottawa được chào đón như một “thành viên danh dự” của EU.

Các lãnh đạo châu Âu tỏ ra rất hoan nghênh sự hiện diện của ông Carney, người sở hữu cả hộ chiếu Canada và Anh. Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cho biết Canada được mời dự hội nghị vì đây là một trong những quốc gia thân cận và cùng chí hướng nhất với châu Âu.

Tại hội nghị, ông Carney đã có các cuộc gặp song phương với lãnh đạo Armenia, Pháp, Ý, Ba Lan, Tây Ban Nha, Ukraine và Nghị viện châu Âu. Các cuộc thảo luận này cũng tập trung vào việc củng cố an ninh tập thể và khả năng sẵn sàng phòng thủ xuyên Đại Tây Dương cũng như tăng cường hỗ trợ cho Ukraine. Hôm 4-5, Thủ tướng Carney đã công bố khoản đóng góp trị giá 200 triệu USD của Ottawa vào một chương trình do Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) dẫn dắt, nhằm nhanh chóng cung cấp các trang thiết bị quân sự thiết yếu cho Kiev.

Sự kiện ông Carney dự Hội nghị EPC được xây dựng dựa trên hàng loạt hành động trong năm qua nhằm củng cố và mở rộng quan hệ giữa Canada và châu Âu.

Vào tháng 6-2025, hai bên đã thiết lập Quan hệ Đối tác Chiến lược Tương lai EU - Canada và Quan hệ Đối tác An ninh & Quốc phòng, với mục đích tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực thương mại, công nghệ, năng lượng và an ninh.

Đầu năm nay, Canada đã trở thành quốc gia ngoài châu Âu đầu tiên tham gia sáng kiến Hành động An ninh cho châu Âu, mở ra cơ hội trị giá hàng tỉ USD và khả năng tiếp cận thị trường cho ngành công nghiệp quốc phòng, doanh nghiệp và người lao động xứ lá phong.

Khó trở thành thành viên thứ 28 của EU

Khoảng 57% người Canada hiện ủng hộ nước này gia nhập EU, trong khi 84% ưu tiên tăng cường quan hệ kinh tế như một “lá chắn” trước bất ổn chính trị từ Mỹ. Các cuộc khảo sát mới nhất cho thấy đa số dân Đức và Tây Ban Nha tán thành Canada gia nhập EU, trong khi tại Ba Lan, Pháp và Ý, số người ủng hộ cũng vượt trội so với phe phản đối.

Về địa chính trị, Canada cũng không phải là “đối thủ nhẹ ký” khi có khoảng 41,5 triệu dân, tương đương 10% dân số EU. Mặc dù là thành viên sáng lập NATO, Canada vẫn nằm ngoài Khu vực Kinh tế châu Âu. Nhưng GDP bình quân đầu người của nước này cao hơn đáng kể so với mức trung bình của EU, do vậy nếu gia nhập, Canada sẽ là một quốc gia đóng góp ròng giàu có.

Tuy nhiên, Canada trên thực tế không đáp ứng được điều kiện “quốc gia châu Âu” theo Điều 49 của Hiệp ước EU. Không giống như Ukraine, Thổ Nhĩ Kỳ hay Síp, Canada thiếu các yếu tố như vị trí địa lý châu Âu, liên kết văn hóa - lịch sử lâu dài.

Thay vì gia nhập khối, Canada có thể trở thành “đối tác theo mô hình gia đình thân thiết”, tương tự như Na Uy và Thụy Sĩ.

HẠNH NGUYÊN (Theo Euronews, pm.gc.ca)