Nga có thể phải triển khai tên lửa hạt nhân tầm trung ở châu Âu để đáp trả kế hoạch tương tự của Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO), theo cảnh báo của Ðiện Kremlin.

Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov.

Ðược biết, vũ khí hạt nhân tầm bắn từ 500-5.500km bị cấm ở châu Âu theo khuôn khổ Hiệp ước các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) ký năm 1987 giữa Liên Xô và Mỹ. Hiệp ước này được cho nhằm ngăn chặn một cuộc chạy đua vũ trang thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Ðến năm 1991, hai bên đã tiêu hủy tổng cộng 2.692 tên lửa tầm ngắn, tầm trung và trên trung bình.

Trong những năm gần đây, Nga và Mỹ bắt đầu có ý muốn rút khỏi INF khi chỉ trích bên còn lại không tuân thủ Hiệp ước; đồng thời cho rằng các quy định INF không công bằng vì ngăn cản họ phát triển các loại vũ khí mà những nước không tham gia, như Trung Quốc, đang phát triển rất mạnh. Ðến năm 2019, Tổng thống Mỹ khi đó là Donald Trump tuyên bố rút Washington khỏi Hiệp ước với cáo buộc Nga vi phạm thỏa thuận khi phát triển hệ thống tên lửa hành trình mới phóng từ mặt đất 9M729.

Quyết định của Mỹ làm dấy lên lo ngại về một cuộc chạy đua vũ trang mới ở châu Âu. Thời điểm đó, Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg cho biết khối quân sự này cần lên kế hoạch chuẩn bị cho một thế giới không có INF. Nhưng liên minh nói rõ không có ý định triển khai các hệ thống vũ khí hạt nhân tại châu Âu. Gần đây, NATO lần nữa khẳng định sẽ không có thêm tên lửa Mỹ ở châu Âu và các biện pháp ngăn chặn tên lửa mới của Nga chỉ liên quan vũ khí thông thường.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov hôm 13-12 nói rằng Nga “hoàn toàn thiếu tin tưởng” đối với khối quân sự do Mỹ dẫn đầu, vốn luôn tự cho mình quyền được hành động khi cần. Trả lời phỏng vấn Hãng thông tấn RIA, ông Ryabkov còn chỉ ra những “dấu hiệu gián tiếp” cho thấy NATO đang tiến gần hơn đến việc tái triển khai các tên lửa tầm trung, đặc biệt là việc quân đội Mỹ khôi phục hoạt động của Bộ Tư lệnh Pháo binh số 56 trụ sở ở Ðức. Cơ sở này là nơi vận hành tên lửa tầm trung Pershing có khả năng mang đầu đạn hạt nhân trong Chiến tranh Lạnh. Hiện tại, Nga đang theo đuổi yêu cầu đảm bảo an ninh từ phương Tây, bao gồm lệnh cấm các lực lượng hạt nhân tầm trung ở châu Âu như điều kiện xoa dịu căng thẳng liên quan Ukraine. Nhưng nếu các giải pháp chính trị và ngoại giao không có tiến triển, ông Ryabkov cho biết Mát-xcơ-va có thể phản ứng bằng kế hoạch quân sự một khi NATO tiến hành kịch bản tương tự.

Theo chuyên gia về kiểm soát vũ khí Gerhard Mangott, tình huống NATO không đàm phán, Nga có thể sẽ triển khai tên lửa Screwdriver ở sát biên giới phía Tây. Diễn biến này có nguy cơ đẩy Mát-xcơ-va cùng phương Tây vào cuộc chạy đua vũ trang khốc liệt mới.

Trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Anh Boris Johnson hôm 13-12, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết Mát-xcơ-va muốn ngay lập tức đàm phán với phương Tây về các thỏa thuận pháp lý quốc tế rõ ràng, từ đó ngăn chặn NATO tiếp tục mở rộng hiện diện về phía Đông. Đáp lại, Thủ tướng Johnson đề cập tầm quan trọng của các kênh ngoại giao để giảm leo thang căng thẳng và tìm kiếm giải pháp lâu dài. Mặt khác, nhà lãnh đạo Anh bày tỏ mối “quan tâm sâu sắc” đối với việc Nga tăng cường quân ở biên giới nước láng giềng, qua đó tái khẳng định cam kết của Anh đối với toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Ukraine; rằng bất kỳ hành động gây bất ổn nào sẽ là “sai lầm chiến lược” dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

MAI QUYÊN (Theo Reuters, Al Jazeera)