Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đang có chuyến công du Ðông Nam Á đầu tiên trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Joe Biden đẩy mạnh các nỗ lực ngoại giao tại khu vực vốn bị “sứt mẻ” dưới chính quyền tiền nhiệm Donald Trump.

Ngoại trưởng Mỹ Blinken (trái) và Tổng thống Indonesia Widodo trong cuộc gặp hôm 13-12. Ảnh: AP

Thông điệp từ Indonesia

Trong cuộc gặp với Tổng thống Indonesia Joko Widodo hôm 13-12, Ngoại trưởng Blinken nhấn mạnh cam kết của Washington trong việc tăng cường quan hệ đối tác với quốc gia có đông người Hồi giáo nhất thế giới. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price cho biết tại cuộc gặp, hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về biện pháp cải thiện quan hệ song phương, cũng như “giải quyết các thách thức đối với dân chủ và nhân quyền, khủng hoảng khí hậu và COVID-19”. Phía Mỹ cũng tái khẳng định cam kết đối với vị trí trung tâm của Hiệp hội Các quốc gia Ðông Nam Á (ASEAN).

Muhamad Arif, chuyên gia quan hệ quốc tế tại Ðại học Indonesia, cho rằng chuyến thăm của Ngoại trưởng Blinken đến xứ sở vạn đảo là “động thái ngoại giao tích cực”, bởi nhiều người Indonesia từng cảm thấy không thoải mái sau khi một số quan chức trong chính quyền Tổng thống Biden bỏ qua quốc gia này trong các chuyến thăm cấp cao gần đây đến khu vực. “Chuyến thăm của ông Blinken cho thấy Mỹ đang để tâm đến vị trí trung tâm của Indonesia trong khu vực” - ông Arif nhận định.

Trong khi đó, trong chuyến thăm tới Malaysia chiều 14-12, Ngoại trưởng Blinken thúc đẩy quan hệ đối tác giữa hai nước trong giải quyết các thách thức chung, gồm đối phó với COVID-19, xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt và đảm bảo một khu vực Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở, cũng như thúc đẩy các sáng kiến chung mới, bao trùm các lĩnh vực hợp tác thương mại, đầu tư, kinh tế xanh và kỹ thuật số, an ninh mạng, quốc phòng…

Còn tại Thái Lan sau đó, ông Blinken dự kiến sẽ tái khẳng định cam kết của Washington đối với liên minh hiệp ước Mỹ - Thái, nỗ lực hướng tới phục hồi kinh tế sau đại dịch và giải quyết cuộc khủng hoảng khí hậu.

Trung Quốc trong tầm ngắm

Chuyến công du kéo dài 4 ngày tới các quốc gia Ðông Nam Á của Ngoại trưởng Blinken diễn ra trong bối cảnh Mỹ củng cố quan hệ với các đối tác trên nhiều lĩnh vực mới, gồm an ninh mạng và không gian, khi cuộc cạnh tranh giữa nước này với Trung Quốc ngày càng gay gắt.

Bộ trưởng Lục quân Mỹ Christine Wormuth cho biết, trong nỗ lực củng cố năng lực an ninh mạng và không gian vũ trụ nhằm chuẩn bị ứng phó kịch bản xảy ra cuộc xung đột tiềm tàng với Trung Quốc, Mỹ đã tổ chức các cuộc tập trận tác chiến không gian vũ trụ và tác chiến điện tử với Indonesia và Thái Lan, cùng các nước đối tác khác.

Ðộng thái trên báo hiệu sự thay đổi chiến lược đối với quân đội Mỹ, mà từ trước đến nay vốn chỉ tập trung ưu tiên cho Bán đảo Triều Tiên. “Ðiều đó thể hiện sự chuyển biến chậm rãi nhưng mang tính ổn định. Những gì ông Wormuth đang cố làm là khiến mọi người nghĩ nhiều hơn về việc đa dạng hóa các mối quan hệ và nguồn lực để quân đội Mỹ nắm bắt thêm nhiều cơ hội hợp tác hơn với Ðông Nam Á” - Drew Thompson, nghiên cứu sinh cấp cao tại Trường Chính sách công Lý Quang Diệu (Singapore), nhận xét.

Mặc dù luôn nhấn mạnh không muốn các nước trong khu vực phải chọn bên, nhưng các chuyển động chính sách của Mỹ và Trung Quốc với Ðông Nam Á vẫn luôn được đưa lên bàn cân so sánh. Trên khía cạnh kinh tế, Trung Quốc vẫn là đối tác quan trọng bậc nhất của các nước Ðông Nam Á và khuôn khổ hợp tác như Hiệp định Ðối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) cũng sắp có hiệu lực. Về phần mình, Mỹ đang thảo luận với các quốc gia trong khu vực về Khung kinh tế Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương như là đối trọng của RCEP. Trong lĩnh vực y tế, Mỹ hiện là quốc gia viện trợ vaccine và thiết bị chống COVID-19 nhiều nhất cho Ðông Nam Á. Trong khi đó, tính đến giữa tháng 9-2021, Trung Quốc đã cung cấp 190 triệu liều vaccine cho các nước trong khu vực.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)