Hằng năm, từ đầu tháng 8 âm lịch, không khí Tết Trung thu đã rộn ràng khi đâu đâu cũng tràn ngập những loại lồng đèn màu sắc, xinh xắn được trang trí hoặc bày bán. Theo đời sống ngày càng được nâng cao, Tết Trung thu ngày nay trẻ nhỏ được gia đình quan tâm, lại có nhà trường hoặc các công ty, ban ngành, đoàn thể tổ chức những đêm hội trăng rằm với nhiều trò chơi dân gian, biểu diễn văn nghệ và được tặng những phần quà ý nghĩa.

Trong sự rộn ràng đó, nhiều người lớn bồi hồi nhớ kỷ niệm những mùa Tết Trung thu xưa. Hồi đó, trẻ con vui trung thu phần đông theo kiểu “cây nhà lá vườn”, nhà ai có tiền lắm mới ra tiệm mua những chiếc lồng đèn Trung thu được làm sẵn bằng giấy như đèn kéo quân, ông sao, trái bí, con gà, dưa hấu… Còn phần đông tự làm lồng đèn Trung thu.

Lồng đèn Trung thu. Ảnh: DUY KHÔI

Trẻ con chúng tôi đi xin trúc đem về chẻ ra thành nan, vót mỏng, làm thành sườn chiếc lồng đèn, rồi mua giấy kiếng đỏ dán kín xung quanh. Trên bề mặt, chúng tôi trang trí thêm bông hoa, chim chóc hoặc cắt, dán hình một số con vật ngộ nghĩnh, tạo thành chiếc lồng đèn chơi Trung thu xinh xắn, “độc bản”.

Ai không làm lồng đèn bằng trúc thì mua giấy thủ công về cắt, dán, xếp thành đèn trái bí, dưa hấú hoặc một số cây trái khác tùy theo sở thích. Dễ làm nhứt là đi xin lon bia, hoặc loại lon có vỏ mỏng, rọc theo thân lon nhiều đường cách nhau chừng 10cm, xong đè nhẹ cho bung xòe ra là có cái lồng đèn đi chơi trung thu cùng bạn bè. Còn công phu hơn nữa thì tới tiệm tạp hóa hay quán cà phê xin lon sữa bò không, đục chừng chục cái lỗ dưới đáy lon; rồi xin bà hoặc mẹ cái ống chỉ lớn làm bánh xe, không có thì dùng cái lon khác cũng được, kiếm cây trúc dài làm cần đẩy, cột khúc kẽm lớn vô rồi luồn qua lõi ống chỉ (hoặc lon), rồi xỏ qua chính giữa cái lon phía trên là thành lồng đèn xe đẩy, khi chơi thì cắm đèn vô lon sữa đẩy đi, ánh sáng lóe lóe rất vui mắt. Có người còn chồng nhiều lon sữa lên nhau, tạo thành lồng đèn xe đẩy khá là “hoành tráng”.

Xóm tôi có nhiều trẻ con nên không khí Tết Trung thu xôm tụ lắm. Chúng tôi chuẩn bị trước cả nửa tháng, phân công nhau đi xin trúc, mua giấy màu, hồ dán. Thường là mỗi ngày sau khi ăn cơm xong, chúng tôi họp nhau lại sắp xếp, phân công làm đèn lồng. Trước tiên là làm đèn lồng “đại diện” cho xóm. Đó là chiếc đèn lồng to với hình linh vật của năm được cắt, dán và trang trí rất đẹp, tiếp đến là những đèn lồng cá nhân của mỗi đứa cũng được trang trí nhiều màu sặc sỡ, nhìn rất ấn tượng. Sau khi hoàn tất xong các loại đèn lồng, cả bọn túa ra đi tìm xin da ếch về làm trống ếch. Tấm da ếch xin về được rửa sạch rồi kéo căng ra, phủ lên mặt đáy (đã được khui ra và mài rất nhẵn) của lon sữa bò, sau đó niềng lại thật chặt bằng dây gân hoặc dây chì rồi đem phơi khô. Da ếch càng phơi khô thì càng căng ra, quện chặt vào mặt lon sữa bò. Phơi đến khi nào tấm da ếch không thể căng được nữa, đánh vào nghe “tung, tung, tung, tung” thì trống mới hoàn thành và đạt chất lượng tốt.

Đầm ấm đêm Trung thu. Ảnh: DUY KHÔI

Chiều ngày Rằm tháng Tám, chúng tôi ăn cơm xong, tụ nhau lại sắp xếp đội hình cho đêm rước đèn Trung thu. Tôi to con nên được sắp xếp cầm lồng đèn linh vật đi trước, tiếp theo là nhóm cầm đèn cá nhân, sau cùng là đội trống. Đội hình được sắp xếp theo thứ tự ngay ngắn, rất bài bản. Đêm đến, không gian vùng quê bao la, ánh trăng soi vằng vặc, trải dài khắp mọi nẻo đường đến những cánh đồng mênh mông, nồng nàn hương lúa. Không khí nhộn nhịp bởi những âm thanh cười nói của chúng tôi hòa với tiếng trống ếch “tung, tung, tung, tung”, nghe rất vui tai. Khắp đó đây trong xóm, từng nhà bày mâm cỗ Trung thu trước sân, cúng kiếng đất trời, cầu mong mưa thuận gió hòa, gia đình bình an, con cháu khỏe mạnh, học giỏi…

Bọn trẻ con rước đèn Tết Trung thu lòng vòng trong xóm theo đội hình đã được sắp xếp, rồi sang các xóm khác. Tôi vẫn nhớ niềm vui khi người lớn trong ngoài xóm dành hết tình yêu thương trong đêm Trung thu cho bọn trẻ chúng tôi. Ai cũng vỗ tay cổ vũ khi chúng tôi đi qua, còn được cho kẹo bánh. Chúng tôi vừa đi, vừa hát vang các bài hát thiếu nhi được thầy cô dạy, hòa với tiếng trống ếch “tung, tung, tung, tung” nối đuôi nhau như kéo dài như vô tận!

Trời dần về khuya, đêm Trung thu cũng sắp tàn, chúng tôi ai về nhà nấy, treo đèn lồng trước nhà, thưởng thức mâm cỗ mẹ bày, tiếp tục ngắm đèn, ngắm trăng và tôi vẫn nhớ niềm ao ước thuở ngây thơ ấy là một lần được bay lên cung trăng để gặp chị Hằng!

Tạp bút: Ngô Trọng Nghĩa