Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một phần trong cuộc sống thời công nghệ số. AI hữu ích cho cuộc sống nhưng đồng thời cũng trao vào tay kẻ xấu một loại “vũ khí bàn phím” nguy hiểm. AI có thể giả mạo nhiều thứ theo ý đồ của người dùng, thao túng tâm lý dư luận, gây bất an xã hội. Thật vậy, muốn tạo ra một bức ảnh, video giả mạo, nếu như trước đây người dùng cần có kỹ năng đồ họa và mất rất nhiều thời gian thì bây giờ, quy trình đó chỉ cần vài dòng lệnh và trong tích tắc. Sự dễ dãi ấy tiếp tay cho tin giả, tin độc hại xuất hiện ngày càng nhiều.
Cách đây ít ngày, mạng xã hội lan truyền thông tin với nội dung “Công an Cà Mau bao vây bắt khẩn cơ sở làm tôm khô bằng cao su non” tại xã Cái Nước. Tuy nhiên, qua kiểm tra, xác minh, cơ quan chức năng khẳng định hoàn toàn không có vụ việc này. Chính quyền tỉnh Cà Mau đã phải ban hành công văn chỉ đạo, trấn an dư luận trước thông tin vô căn cứ, gây ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, sản xuất, kinh doanh, gây thiệt hại đến uy tín, thương hiệu sản phẩm tôm khô truyền thống của địa phương.
Trước đó không lâu, mạng xã hội xuất hiện các video, hình ảnh với nội dung giật gân “Công an Cần Thơ đột kích bắt tại trận lò bánh bao nhân chuột cống”. Dĩ nhiên, đây cũng là tin giả, hoàn toàn không có, được đối tượng xấu cắt ghép, bịa đặt trắng trợn. Ngành chức năng đã lên tiếng cảnh báo thông tin giả này.
Hay tại nhiều địa phương trong cả nước, cơ quan chức năng từng xử phạt nhiều đối tượng về hành vi đăng tải các sản phẩm video, clip giả mạo do AI tạo ra với những nội dung thất thiệt. Các đối tượng dùng AI tạo dựng video người đàn ông “cưỡi trăn” bơi giữa hồ Hoàn Kiếm; hình ảnh giả mạo người dân ngất xỉu tại cây xăng; cá sấu xuất hiện ở nhiều nơi; nắng nóng đến lúa phơi ngoài sân nổ thành bỏng cốm... Quá nhiều thông tin lệch lạc, thất thiệt từ AI đang hằng ngày, hằng giờ lan truyền với tốc độ nhanh chóng.
Mục đích của việc tạo ra những nội dung đề cập trên rất đa dạng, có khi đơn giản chỉ là “câu like”, “câu view” cho vui kiểu “rảnh rỗi sinh nông nổi”, có khi với dụng ý tạo chú ý để tăng tương tác cho các kênh bán hàng. Nghiêm trọng hơn, nhiều đối tượng lợi dụng để chuyển tải những luận điệu xuyên tạc, chống phá Đảng, Nhà nước ta, gây hoang mang trong xã hội. Hệ lụy từ những hành vi lợi dụng AI để lan truyền thông tin giả mạo, độc hại trong nhiều trường hợp vượt xa vấn đề vật chất.
Góp phần lan truyền tin giả, tin xấu từ các sản phẩm AI còn có cả những người dùng mạng xã hội luôn thích sự tò mò, hóng chuyện và thiếu kỹ năng gạn lọc thông tin. Thật ra, nhìn lại các câu chuyện vừa dẫn chứng, các sản phẩm do AI tạo ra có rất nhiều điều bất hợp lý, sai sót ngớ ngẩn và “giả trân” theo cách của AI nhưng lại vẫn được chia sẻ như vũ bão, vẫn được tin. AI giúp người lừa người thật dễ dàng. Rõ ràng, trước khi chờ đợi cơ quan chức năng hay các thuật toán lọc tin giả vào cuộc, “lá chắn” đầu tiên và cần thiết nhất vẫn là sự tỉnh táo của người dùng mạng xã hội. Đã dùng mạng xã hội, cần củng cố cho mình kỹ năng chọn lọc, kiểm chứng thông tin. Và một khi không kiểm chứng được từ các nguồn tin chính thống thì tốt nhất là đừng tin, đừng lan truyền. Đừng “rước họa vào thân”!
DUY KHÔI
