Khoảng 10% dân số Việt Nam mắc các bệnh đường tiêu hóa, trong đó nhiều trường hợp tiến triển âm thầm thành ung thư. Sự phát triển của y học hiện đại với các kỹ thuật nội soi tiên tiến đã giúp phát hiện sớm và điều trị tối ưu các tổn thương ngay từ giai đoạn đầu. Vừa qua, hội nghị khoa học chuyên đề tại Bệnh viện Hoàn Mỹ Cửu Long với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành đã cập nhật những tiến bộ mới nhất trong lĩnh vực này cho đội ngũ y bác sĩ ĐBSCL, mở ra cơ hội thụ hưởng dịch vụ y tế chất lượng cao tại địa phương.

TS.BS Hồ Đăng Quý Dũng, Chủ tịch Liên Chi hội Nội soi tiêu hóa Việt Nam, giải đáp các thắc mắc của đồng nghiệp tại hội nghị.

Đột phá trong kỹ thuật nội soi can thiệp

Phân tích rõ sự khác biệt giữa phẫu thuật truyền thống và nội soi can thiệp, PGS.TS.BS Lê Quang Quốc Ánh, chuyên gia nội soi tiêu hóa Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn, phân tích: Trước đây, bệnh nhân bị sỏi mật hay sỏi ống mật chủ thường phải trải qua phẫu thuật mổ mở thành bụng. Phương pháp này để lại vết sẹo lớn, nguy cơ dính ruột, tỷ lệ tái phát cao và mất ít nhất 2 tuần để phục hồi sức khỏe. Sự ra đời của nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) đã tạo ra bước ngoặt lớn. Bác sĩ đưa ống nội soi mềm qua đường miệng xuống tá tràng để tiếp cận vùng mật - tụy, xử lý triệt để tổn thương mà không tạo vết mổ trên thành bụng. Kỹ thuật xâm lấn tối thiểu này giúp bảo đảm tính thẩm mỹ, giảm tối đa đau đớn và bệnh nhân có thể xuất viện chỉ sau 24 giờ.

Cùng thuộc nhóm kỹ thuật cao, nội soi siêu âm (EUS) đang mở ra kỷ nguyên mới trong chẩn đoán và điều trị bệnh lý gan - mật - tụy. TS.BS Hồ Đăng Quý Dũng, Chủ tịch Liên Chi hội Nội soi Tiêu hóa Việt Nam, cho biết, trước đây việc chẩn đoán bản chất các khối tổn thương mật - tụy chủ yếu dựa vào chọc hút tế bào bằng kim nhỏ. Phương pháp này chỉ lấy được tế bào đơn lẻ, độ chính xác chưa cao và bắt buộc phải có bác sĩ giải phẫu bệnh đánh giá tại chỗ. Hiện nay, ngành y tế đã chuyển sang sinh thiết mô bằng kim nhỏ dưới hướng dẫn của nội soi siêu âm (EUS-FNB). Kỹ thuật này cho phép lấy trọn vẹn cấu trúc mô bệnh học, giúp chẩn đoán chính xác bản chất khối u lành tính hay ác tính với số lần châm kim ít hơn và không phụ thuộc vào việc đánh giá tại chỗ. Đặc biệt, EUS không chỉ dừng lại ở chẩn đoán mà đã phát triển mạnh sang nội soi siêu âm can thiệp. Với các biến chứng phức tạp của viêm tụy cấp hoặc mạn tính, như tụ dịch hoại tử hay nang giả tụy, thay vì phẫu thuật xâm lấn nhiều rủi ro, bác sĩ có thể dùng EUS tạo đường dẫn lưu qua thành dạ dày - tá tràng, đưa ống soi trực tiếp vào lòng ổ hoại tử để dọn sạch mô chết với tỷ lệ thành công lên tới 90-100%. Kỹ thuật này cũng xử lý hiệu quả các biến chứng rò tụy, tụ mủ sau phẫu thuật mà không cần mổ lại.

Nâng cao năng lực chẩn đoán sớm và điều trị tại ĐBSCL

Bên cạnh can thiệp kỹ thuật cao, công nghệ chẩn đoán hình ảnh cũng có bước nhảy vọt. Báo cáo tại hội thảo, BS.CKII Phạm Hữu Dũng, Phó trưởng Khoa Tiêu hóa Bệnh viện Hoàn Mỹ Cửu Long, nhấn mạnh giá trị của nội soi dải tần hẹp (NBI). Công nghệ NBI sử dụng ánh sáng có bước sóng đơn sắc giúp làm nổi bật cấu trúc vi mạch máu và vi bề mặt niêm mạc. Qua đó, bác sĩ có thể phân biệt chính xác giữa polyp tăng sinh lành tính và polyp có nguy cơ hóa ung thư hoặc phát hiện các tổn thương ung thư sớm để tiến hành can thiệp qua nội soi, giúp bệnh nhân tránh khỏi một cuộc phẫu thuật cắt đoạn dạ dày hay đại tràng. 

Mặc dù mang lại hiệu quả vượt trội, việc triển khai các kỹ thuật như ERCP hay EUS đòi hỏi tiêu chuẩn rất khắt khe về hạ tầng công nghệ cùng đội ngũ bác sĩ được đào tạo chuyên sâu và giàu kinh nghiệm thực hành. Tại ĐBSCL, số lượng cơ sở triển khai thành công các kỹ thuật này còn hạn chế.

BS.CKII Phạm Hữu Dũng cho biết, năm 2025, Bệnh viện Hoàn Mỹ Cửu Long tiếp nhận gần 26.000 lượt khám các bệnh lý về tiêu hóa như viêm loét dạ dày - tá tràng, nhiễm HP, xuất huyết tiêu hóa, polyp, bệnh lý gan mật - tụy cũng như các tổn thương tiền ung thư và ung thư đường tiêu hóa. Trong tháng 8-2026, Bệnh viện đưa vào hoạt động Trung tâm Nội soi Tiêu hóa được đầu tư đồng bộ trang thiết bị hiện đại, triển khai đầy đủ từ nội soi chẩn đoán NBI, ERCP, đến nội soi nhi khoa chuyên biệt. Sự kết hợp giữa đầu tư hạ tầng hiện đại và tăng cường đào tạo, chuyển giao công nghệ sẽ giúp nâng cao năng lực y tế toàn vùng ĐBSCL, giúp người dân được tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến nhất tại địa phương mà không cần chuyển tuyến trên.

Bài, ảnh: THU SƯƠNG