Ở khu vực Thới Thạnh, phường Thới Long, TP Cần Thơ, có một xóm nhỏ chuyên làm nghề gia công ngư cụ có tên dân gian “12 cửa ngục”, chuyên dùng để đánh bắt cá, tôm dưới kinh, sông hay trên đồng mùa nước nổi. Có nơi, bà con còn gọi là lú đuôi chuột, lú, rập, bát quái…

Nghề gia công ngư cụ “12 cửa ngục” ở Thới Long. 

Đó là một ngư cụ có hình ống dài với lưới bao bên ngoài, được ngăn từng ngăn bởi dụng cụ định hình (bằng sắt hoặc nhựa) hình chữ nhật. Mỗi ngăn được lắp hom để dẫn dụ cá, tôm vào và ngăn chúng ra. Nhưng cũng tùy địa phương, ngư cụ “12 cửa ngục” có khác nhau đôi chút.

Ở xóm nhỏ này, bà con chủ yếu gia công cho các hộ kinh doanh ở làng nghề đan lưới Thơm Rơm nổi tiếng, cách đó chừng hơn chục cây số. Nhà nào cũng giăng lưới dài, kéo thẳng định hình để ráp mí, tra hom. Một ngày, mỗi người có thể hoàn thành gia công 2 cái, kiếm được hơn 100.000 đồng. Gia đình có 2-3 người làm, mỗi ngày có thu nhập khá ổn.

Bà Nguyễn Thị Hoa, người dân xóm nghề, cho biết: Trong xóm có người đứng ra nhận vật tư làm ngư cụ này từ cơ sở sản xuất về, rồi phân phối cho các hộ gia công. Sau khi hoàn thành, các hộ giao lại sản phẩm để tính tiền công theo số lượng.

Các hộ duy trì nghề gia công quanh năm, nhưng nhộn nhịp nhất là từ khoảng tháng 7 tới tháng 10 âm lịch, khi mùa nước nổi tràn đồng. Bởi, đó cũng là mùa của nghề đánh bắt cá, tôm.

Theo bà con trong xóm, nghề này không cần khéo tay, chỉ cần tỉ mỉ, chịu khó là được. Đối với những người lớn tuổi hoặc phải dành nhiều thời gian chăm lo gia đình, khoản thu nhập này giúp trang trải thêm chi phí sinh hoạt. Đặc biệt, do có thể mang hàng về nhà làm nên người dân không bị gò bó về thời gian, vừa có thể lao động kiếm tiền, vừa quán xuyến việc nhà.

Giữa nhịp sống phố chợ ngày càng hối hả, xóm nghề vẫn đều đặn tiếng kéo lưới, ráp mí, tra hom. Nghề quê tuy không mang lại nguồn thu nhập lớn, nhưng giúp bà con kiếm thêm “chút tiền cá mắm”. Những ngư cụ được hoàn thiện từ xóm nhỏ này sẽ theo chân bà con tới những dòng kinh, con rạch, cánh đồng mùa nước nổi. Đó cũng cách bà con góp phần duy trì một nghề đặc trưng miền sông nước.

Bài, ảnh: DUY LỮ